İsviçre merkezli gıda şirketi Nestlé ile Fransa merkezli perakende zinciri Auchan’ın Rusya’daki varlıkları, Vladimir Putin’in imzaladığı kararnameyle geçici yönetime devredildi.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, uygulamanın Rusya’ya karşı düşmanca eylemlerde bulunan ülkelerin tutumuyla bağlantılı olduğunu söyledi. Peskov, bu ülkelerin Rusya’ya karşı yürütülen askeri faaliyetlere en aktif biçimde dahil olduğunu savundu.
Peskov açıklamasında Fransa veya İsviçre’nin adını doğrudan anmadı. Rusya, Ukrayna’ya silah sağlayan Batılı ülkelerin çatışmanın tarafı gibi hareket ettiğini öne sürüyor. İsviçre Ukrayna’ya silah göndermese de Rusya’ya yaptırım uyguladığı için Moskova’nın tepkisini çekiyor.
Şirketlerin Rusya’daki varlıkları
Nestlé’nin Rusya’daki varlıkları ve Auchan’ın ülkedeki faaliyetleri, kamuya açık profili bulunmayan L. E. V. Management adlı şirketin geçici kontrolüne bırakıldı. Auchan’ın Rusya’da 230 mağazası ve yaklaşık 30 bin çalışanı bulunuyor; şirket ayrıca çevrim içi satış faaliyetlerini sürdürüyor.
Nestlé ise Rusya’da kahve, evcil hayvan ürünleri ve bebek maması üreten 6 fabrikaya ve yaklaşık 7 bin çalışana sahip. Şirket, 2021 yılında Rusya’da yaklaşık 2 milyar İsviçre frangı, yani 2,4 milyar dolar satış gerçekleştirdi. Bu rakam, Nestlé’nin grup satışlarının yaklaşık yüzde 2’sine denk geliyordu.
Şirket son dönemde Rusya’daki faaliyetlerini küçülttü. Temel ihtiyaç kapsamında olmayan satışlar, ithalat ve ihracat, reklam çalışmaları ile sermaye yatırımları askıya alındı. Analistlerin tahminlerine göre Rusya’nın Nestlé’nin toplam satışlarındaki payı yaklaşık yüzde 1’e geriledi.
Nestlé, durumla ilgili inceleme yaptığını ve haklarını korumak için gerekli bütün adımları atacağını açıkladı. Şirket, özellikle çalışanlarının çıkarları doğrultusunda faaliyetlerin devamlılığını sağlamaya bağlı olduğunu bildirdi ancak bundan sonraki adımlarına ilişkin ayrıntı vermedi.
Kararın ardından Nestlé hisseleri yüzde 2,4 değer kaybetti. Analist Jean-Philippe Bertschy, Rusya’daki faaliyetlerin toplam satışlar içindeki payı sınırlı olduğu için finansal etkinin marjinal kalabileceğini söyledi. Bertschy bununla birlikte gelişmenin şirket varlıklarının değer kaybetmesi veya elverişsiz koşullarda elden çıkarılması riskini artırdığını değerlendirdi.
Moskova’nın geçici yönetim uygulaması
Rusya, 2022’de başlayan Ukrayna savaşı sonrasında yabancı şirketlerin ülkedeki varlıkları üzerindeki kontrolünü aşamalı olarak genişletti. Putin’in 2023’te imzaladığı kararname, Moskova’nın "dost olmayan" olarak nitelendirdiği ülkelerdeki şirket varlıklarının geçici yönetime alınmasına izin veriyor.
Bu yöntem, yabancı şirketlerin Rusya’dan ayrılması sırasında zorunlu satışlar, çıkış vergileri ve indirimli devirler üzerinden gelir sağlanması için de kullanıldı. Bir hukuk bürosunun 2025 yılına ilişkin tahminine göre Rus devleti, savaşın başlamasından bu yana yabancı şirketlerin varlıkları da dahil olmak üzere 50 milyar dolardan fazla özel mülke el koydu.
Önceki örneklerde geçici yönetim, bazı varlıkların daha sonra devlet tarafından kamulaştırılması veya Kremlin’le bağlantılı kişi ve şirketlere aktarılmasıyla sonuçlandı. Peskov ise Nestlé ve Auchan için şu aşamada yalnızca geçici yönetim seçeneğinin değerlendirildiğini, daha ileri bir adımın gündemde olmadığını belirtti.
Nestlé’nin karşı karşıya olduğu risk
Nestlé, Rusya’daki varlığını temel gıda ürünleri sağladığı gerekçesiyle savunmuştu. Geçici yönetim kararının ardından şirketin Rusya’daki faaliyetlerinin geleceği belirsizliğini koruyor.
Analist Jon Cox, gelişmenin Nestlé açısından olumsuz olduğunu söyledi. Cox, şirketin Rusya’daki varlıklarını ve ülkede bağlı bulunan nakdini uzun süre kaybetme riskiyle karşılaşabileceğini, olası bir tazminatın bu kaybı telafi etmesinin beklenmediğini belirtti.
İsviçre hükümeti, Nestlé’nin varlıklarına el konulmasından endişe duyduğunu ve şirketin kararı tersine çevirme çabalarını desteklediğini açıkladı. Auchan ise karara ilişkin herhangi bir açıklama yapmadı.
