ABD ile Çin arasındaki ekonomik temaslar ve Birleşmiş Milletler Zirvesi öncesinde liderler düzeyinde beklenen görüşmeler, küresel piyasalarda haftanın başlangıcını destekledi. ABD Merkez Bankasının faiz politikasına ilişkin şahin beklentiler sürerken diplomasi trafiği riskli varlıklara yönelimi artırdı.
Orta Doğu'daki bölgesel gerilimler ile Rusya ve Ukrayna arasındaki çatışmalar, enerji arzına yönelik kaygıları canlı tutuyor. Akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş ise büyüme ve enflasyon beklentileri üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.
Petrol ve faiz görünümünde diplomasi etkisi
ABD'de enerji maliyetlerinin yükselmesi, Fed'in para politikasına ilişkin şahin beklentileri güçlendirdi. Fed'in geçen hafta Temmuz 2023'ten bu yana ilk kez faiz artırdığı bilgisiyle birlikte para piyasalarındaki fiyatlamalar, yıl sonuna kadar ilave bir faiz artışı ihtimalinde yoğunlaştı. Bu hafta çok sayıda Fed yetkilisinin açıklaması izlenecek.
ABD'de düzenlenecek BM Zirvesi'nde başta ABD ve Çin olmak üzere liderler düzeyinde çok sayıda görüşme yapılması bekleniyor. Bu temasların olumlu sonuçlanabileceği ve jeopolitik riskleri azaltabileceği beklentisi, petrol fiyatlarının haftaya düşüşle başlamasında etkili oldu.
Petroldeki gerileme enflasyon kaygılarını kısmen hafifletirken riskli varlıklara ilgiyi artırdı. Analistler, petrol arzına ilişkin sorunların azalmasının ekonomiyle merkez bankalarının yol haritalarını daha öngörülebilir hale getirebileceğini değerlendiriyor.
New York'ta ABD-Çin ticaret görüşmesi
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in ABD'ye yapması beklenen ziyaret öncesinde ABD ve Çin heyetleri, ekonomik ve ticari başlıkları görüşmek için New York'ta buluştu. Görüşmelere ABD adına Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin adına ise Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng başkanlık etti.
JPMorgan Chase'in Manhattan'daki genel merkezinde gün boyunca süren toplantının ardından konuşan Bessent, Çin ile ticaret ve yapay zeka konusunda başarılı bir görüşme yaptıklarını söyledi. Tarafların yeniden buluşma konusunda uzlaştığını belirten Bessent, ABD'nin iki ülke arasında bir bildirim mekanizması kurulmasını önerdiğini aktardı.
ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz ise İran'ın müzakere masasına dönmesi için kapının açık olduğunu söyledi.
Petrol ve tahvil faizleri ABD piyasalarını yönlendirdi
ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi haftaya yüzde 5 seviyesinde yatay başladı. Geçen hafta Fed'in peş peşe faiz artırabileceği beklentisiyle 100 seviyesine çıkan dolar endeksi de yeni haftaya bu seviyelere yakın girdi.
Yüksek tahvil faizi ve güçlü doların alternatif maliyeti artırmasının etkisiyle altının ons fiyatı yüzde 0,5 düşerek 4 bin 355 dolara geriledi. Kasım vadeli Brent petrolün varili de diplomasi beklentileriyle yüzde 2,1 azalışla 101,7 dolar oldu.
New York borsasında cuma günü S&P 500 endeksi yüzde 0,17, Nasdaq endeksi yüzde 0,3 yükseldi. Dow Jones endeksi ise yüzde 0,18 geriledi. ABD'de endeks vadeli kontratları haftaya artışla başladı.
Avrupa'da enerji ve Rusya-Ukrayna savaşı izleniyor
Avrupa borsaları cuma gününü düşüşle tamamladı. Piyasalar, BM Genel Kurulu'ndaki gelişmelerin yanı sıra enerji fiyatlarını ve bölge ülkelerinin Satınalma Yöneticileri Endeksi verilerini takip edecek.
Orta Doğu'daki gerilimle petrol ve gaz tedarikine ilişkin endişeler, Avrupa'da yatırımcıların temkinli kalmasına yol açıyor. Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmaların yeniden şiddetlenmesi de jeopolitik riskleri yüksek tutuyor.
Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna'da askeri amaçla kullanılan bir lojistik merkez ile depo ve gemileri vurduğunu açıkladı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD Başkanı Donald Trump ile savaşın sona erdirilmesine yönelik çalışmaları görüştüğünü ve ilerleyen günlerde New York'ta yapılması planlanan toplantıyı da ele aldıklarını söyledi.
Zelenskiy, Trump ile New York'ta buluşmak üzere anlaşmaya vardıklarını ve diplomatik bir sürecin sürdüğünü ifade etti. Avrupa'da yüksek enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki baskısı devam ederken Almanya, İngiltere ve Fransa'nın 10 yıllık tahvil faizleri yükseldi.
Cuma günü İngiltere'de FTSE 100 yüzde 1,45, İtalya'da FTSE MIB 30 yüzde 1,60, Fransa'da CAC 40 yüzde 1,49 ve Almanya'da DAX 40 yüzde 1,60 geriledi. Avrupa'da endeks vadeli kontratları ise haftaya alıcılı başladı.
Asya'da ABD-Çin beklentisi risk iştahını artırdı
Asya borsalarında ABD ile Çin arasındaki görüşmelerden gelen olumlu sinyaller öne çıktı. ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in bu hafta yapması beklenen görüşmeden olumlu sonuç alınabileceği beklentisi, bölge piyasalarında risk iştahını destekledi.
Şi Cinping'in 23 Eylül'de ABD'yi ziyaret etmesi bekleniyor. Trump'ın ikinci iktidar döneminde ABD'nin tarife artışları ve teknoloji kısıtlamaları ile Çin'in nadir toprak elementleri üzerindeki kontrolüne ilişkin adımları, iki ülke arasındaki anlaşmazlıkların başlıca başlıkları arasında yer aldı.
Trump ile Şi Cinping'in 30 Ekim 2025'te Güney Kore'nin Busan kentinde yaptığı görüşmenin ardından taraflar, anlaşmazlık başlıklarında geçici uzlaşmaya ilişkin olumlu mesajlar vermişti. Petrol fiyatlarındaki düşüş de Asya piyasalarındaki risk iştahına katkı sağladı.
Kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 yükseldi. Japonya'da piyasalar tatil nedeniyle kapalı kaldı.
Türkiye piyasalarında Erdoğan'ın New York ziyareti izlendi
Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi cuma gününü yüzde 1,67 değer kaybıyla 13. 284,42 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat da akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 geriledi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM 81. Genel Kurulu'na katılmak ve çeşitli temaslarda bulunmak üzere ABD'nin New York şehrine geldi.
Sermaye Piyasası Kurulu, tasfiye edileceği açıklanan fonların portföy yapıları ile piyasa gelişmelerini dikkate alarak tasfiye süresini üç aydan altı aya uzattı. Kurul, 17 Eylül'de yedi portföy yönetim şirketinin tasfiye edilen 131 yatırım fonuna ilişkin süreçlerini yürütmek üzere Türkiye İş Bankası ve Ziraat Bankasını yetkilendirmişti.
Dolar/TL cuma gününü 48,7650 seviyesinde tamamladı. Bankalararası piyasanın açılışında kur, önceki kapanışa göre yüzde 0,1 artışla 48,8010 seviyesini gördü.
Yurt içinde kapasite kullanım oranı, reel kesim güven endeksi ve ağustos ayı Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi verileri takip edilecek. BIST 100 endeksinde 13. 100 ve 13. 000 puan destek, 13. 400 ve 13. 500 puan direnç seviyeleri olarak izleniyor.
