Küresel piyasalarda Orta Doğu kaynaklı jeopolitik gelişmeler, petrol fiyatlarındaki artış ve tahvil getirilerindeki hareketlilik öne çıktı. Yatırımcılar, ABD'de açıklanacak büyüme ve çekirdek kişisel tüketim harcamaları verilerinin merkez bankalarının para politikasına ilişkin beklentileri nasıl değiştireceğini izliyor.
Brent petrolün kasım vadeli varil fiyatı, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik yaptırımların hafifletilmesine ilişkin adım atmaya hazırlandığı yönündeki haberleri reddetmesinin ardından yüzde 0,5 artarak 103,1 seviyesinde işlem gördü. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rezai de Trump'ı hedef alarak müzakere ve savaş konusunda değerlendirmelerde bulundu.
Petroldeki yükselişin enflasyon endişelerini artırması, başta ABD Merkez Bankası (Fed) olmak üzere merkez bankalarının daha sıkı para politikası izleyebileceği beklentisini güçlendirdi. Kalıcı enflasyon, kamu harcamaları ve yapay zeka yatırımlarının finansmanı için şirketlerin artan borçlanmasına dair kaygılar da tahvil piyasasında daha yüksek getiri talebini destekledi.
ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, önceki gün yüzde 5,30 ile 2007'den bu yana en yüksek seviyeyi gördükten sonra yüzde 5,24'te dengelendi. 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,62 ile 2002'den bu yana en yüksek seviyeye çıktıktan sonra yüzde 5,56'ya geriledi. İki yıllık tahvil faizi de yüzde 4,97 ile Mayıs 2024'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü ve yüzde 4,90 civarında yatay seyretti.
Yapay zeka yatırımlarının ABD ekonomisini hızlandıracağı beklentisi, 10 yıllık tahvil faizindeki yükselişte etkili olan unsurlar arasında yer aldı. Para piyasalarında Fed'in gelecek yıl boyunca bir dizi faiz artırımına gideceği fiyatlanırken açıklanacak ekonomik verilerin bu beklentilerin yönünü etkileyebileceği değerlendiriliyor.
Trump, Beyaz Saray'daki yapay zeka toplantısında Meta Üst Yöneticisi Mark Zuckerberg, Alphabet Üst Yöneticisi Sundar Pichai, Microsoft Üst Yöneticisi Satya Nadella, Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang, Tesla ve SpaceX Üst Yöneticisi Elon Musk, Advanced Micro Devices Üst Yöneticisi Lisa Su, Anthropic Üst Yöneticisi Dario Amodei ve OpenAI Başkanı Greg Brockman'ı ağırladı. Trump, toplantı sonrasında görüşmenin iyi ve verimli geçtiğini söyledi.
Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michael Barr, enflasyon hedefine ulaşılmasına yönelik risklerin arttığını, iş gücü piyasasına ilişkin risklerin ise azaldığını açıkladı. Barr, enflasyonun makul bir sürede hedefe dönmesi için ilave politika ayarlamalarına ihtiyaç duyulabileceğini belirtti.
New York Fed Başkanı John Williams, bu ay alınan politika adımının ardından acil bir durum olmadığını ifade etti. Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee ise enflasyonun beş buçuk yıldır yüzde 2'lik hedefin üzerinde kalmasını "ateşle oynamak" şeklinde nitelendirdi.
ABD ve Avrupa piyasalarında farklı yönler
Fed yetkililerinin açıklamaları sonrasında dolar endeksi 101,5 seviyesinde kaldı. Altının ons fiyatı yüzde 0,1 düşerek 4 bin 180 dolara geriledi. ABD'de tüketici güven endeksi eylülde 81,9'a, JOLTS açık iş sayısı ise ağustosta 7 milyon 79 bine inerek beklentilerin altında kaldı.
New York borsasında Dow Jones yüzde 0,26, S&P 500 yüzde 0,17 ve Nasdaq yüzde 0,09 değer kaybetti. ABD endeks vadeli kontratları ise yeni güne yükselişle başladı.
Avrupa borsalarında jeopolitik gerilim, enerji maliyetleri ve Fed'in olası faiz adımlarına yönelik beklentiler belirleyici oldu. Avro Bölgesi ekonomik güven endeksi eylülde 0,5 puan düşerek 97,9'a, tüketici güven endeksi de eksi 15,5'ten eksi 16,5'e geriledi.
Almanya'nın kamu borcu, altyapı, iklim yatırımları ve savunma sanayisi için oluşturulan özel fon harcamalarının etkisiyle yılın ikinci çeyreğinde 2 trilyon 753,5 milyar avroya çıktı. Avrupa Birliği Komisyonunun Enerjiden Sorumlu Üyesi Dan Jorgensen, AB'nin aynı miktarda petrol ve doğal gaz için bu yıl 100 milyar avrodan fazla ek ödeme yaptığını açıkladı.
Fransa'da bütçede yeni vergi artışları yapılacağı beklentisi, gelecek yılki cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde borç sorununa ve siyasi çıkmaza ilişkin kaygılarla birleşti. Bu gelişmeler ülke borsası üzerindeki baskıyı artırdı. Avro/dolar paritesi enerji fiyatları ve Fed'in daha sıkı politika izleyebileceği beklentisiyle 1,1312'ye gerileyerek Mayıs 2025'ten bu yana en düşük seviyeyi gördü.
Almanya'da DAX 40 yüzde 0,1, İtalya'da FTSE MIB yüzde 0,09 yükseldi. Fransa'da CAC 40 yüzde 0,53, İngiltere'de FTSE 100 yüzde 0,45 düştü. Avrupa endeks vadeli kontratları güne karışık başladı.
Çin'in destek adımları Asya'da izlendi
ABD verileri öncesinde yatırımcıların temkinli tutumu Asya borsalarında yönlerin ayrışmasına yol açtı. Çin hükümeti, ekonomik yavaşlamayı sınırlamak ve gayrimenkul piyasasını istikrara kavuşturmak için yeni destek politikalarını uygulamaya koyacağını açıkladı.
Çin Merkez Bankası, reel ekonomiye destek amacıyla üç politika bankasının bir yıl vadeli kredi faiz oranını 25 baz puan indirdi. İmalat sanayisi Satınalma Yöneticileri Endeksi'nin eylülde 49,8'den 50,1'e yükselmesi, sektörde yeniden büyümeye geçildiğine işaret etti.
Zayıf iç talep ve gayrimenkul piyasasındaki uzun süreli durgunluk Çin'de hanehalkı ile iş dünyasının güvenini baskılarken jeopolitik belirsizlik ve artan ticaret gerilimleri ihracat görünümüne ilişkin riskleri artırıyor. Japonya'da perakende satışlar ağustosta aylık yüzde 1,2, sanayi üretimi ise yüzde 1,7 geriledi.
Kapanışa yakın Nikkei 225 yüzde 2,1, Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 yükseldi. Güney Kore'de Kospi yüzde 0,2 gerilerken Hong Kong'da Hang Seng yatay seyretti.
Borsa İstanbul günü yüzde 2,40 kayıpla tamamladı
BIST 100 endeksi, Borsa İstanbul'da günü yüzde 2,40 düşüşle 12. 290,58 puandan tamamladı. BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat da akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,19 geriledi.
Dolar/TL önceki günü 48,9894 seviyesinde yatay tamamladı. Bankalararası piyasanın açılışında kur, önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 49,0130'dan işlem gördü.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında, ekonomi kurmayları ile ilgili kurumların üst düzey yöneticilerinin katıldığı Ekonomi Eş Güdüm Toplantısı düzenlendi. Toplantıda sermaye piyasalarındaki gelişmeler değerlendirildi.
Erdoğan, tasfiyesine karar verilen fonların sürecini koordine etmek üzere Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında tam yetkili bir kurul oluşturulduğunu açıkladı. Fon Koordinasyon Kurulu'nun, tasfiye işlemlerinin yatırımcıların meşru hakları ve kamu yararı gözetilerek yürütülmesi için genel koordinasyonu sağlaması planlandı.
Devlet Denetleme Kurulu, sermaye piyasalarındaki yatırım fonu işlemleriyle ilgili inceleme ve denetim sürecini başlattı. Sermaye Piyasası Kurulu ise tasfiye kapsamındaki fonlarda mal varlığı ve likidite durumuna göre hak sahipliği mutabakatı tamamlanan yatırımcılara ödeme yapılmasına ilişkin yol haritasını sundu.
Gün içinde Türkiye'de işsizlik oranı, dış ticaret dengesi, hizmet üretici fiyat endeksi ile para ve banka istatistikleri izlenecek. Almanya'da işsizlik ve enflasyon, ABD'de ise ADP özel sektör istihdamı, kişisel gelirler, kişisel harcamalar, çekirdek kişisel tüketim harcamaları ve ikinci çeyrek büyüme verileri takip edilecek.
Analistler, BIST 100 endeksinde 12. 200 ve 12. 100 puanı destek, 12. 400 ve 12. 500 puanı direnç seviyeleri olarak değerlendiriyor.
