Ukrayna ordusu, Rusya ile savaşta insansız hava araçlarını kullanarak son dönemde kayda değer başarılar elde etti. Ancak bu başarılı performans döneminde, üst düzey askeri ve siyasi kadrolarda ani bir değişikliğe gidildi. Savunma Bakanı Mihaylo Fedorov 15 Temmuz'da, Genelkurmay Başkanı Oleksandr Sırski ise 21 Temmuz'da görevlerinden alındı. Her iki ismin en yetkin yardımcıları da görevlerinden ayrıldı.
Ukrayna daha önce de savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarını değiştirmişti, ancak bu, savaş sırasında eş zamanlı gerçekleştirilen ilk kapsamlı revizyon oldu. Fedorov'un görevden alınmasının ertesi günü sokaklarda protestolar yaşandı.
Drone stratejisinde çıkan anlaşmazlık
Görevden almaların temelinde, insansız hava araçları (İHA) stratejisine ilişkin bir görüş ayrılığının yattığı düşünülüyor. Sırski, dünyada bir ilk olan İnsansız Kuvvetler Komutanlığı'nı (SBS) kurmuş ve birinci şahıs görüşlü (FPV) droneların düşman kayıplarının tahminen yüzde 95'ine neden olduğu bir savaş yürütmüştü. Ukrayna'nın orta ve uzun menzilli droneları, Rus lojistiğini ve petrol tedarikini felç ederek cepheye sevk edilen gücü azalttı.
Fedorov, altı aylık görev süresi boyunca İHA alımına ağırlık vermişti; dört ayda, 2025 yılının tamamında alınandan daha fazla drone satın almış ve hatta asker maaş bütçesinden kaynak aktararak siparişleri artırmıştı. Ancak Sırski, Militarnyi haber sitesinde yayımladığı makalede bu yaklaşıma karşı çıktı: "Karşımızda her şeyde üstün olan, özellikle topçu, havacılık ve piyade ile savaşan bir düşman var. Bir milyon kişilik orduyu iki ayda 'dronelara' aktarıp şimdi böyle savaşıyoruz diyemem."
Sırski, aynı makalede savunma bakanının bir savaş stratejisti olmaması gerektiğini, strateji ve operasyon planlamasından yasalar gereği Başkomutan'a karşı kendisinin sorumlu olduğunu belirtti.
Ukrayna'nın drone saldırılarının etkisi
Ukrayna, savaş alanında kısa menzilli droneları kullanarak kendi kayıplarını azalttı ve Rus ilerleyişini durdurdu. Sırski, mayıs ayında Ukrayna'nın kaybettiğinden daha fazla toprak kazandığını açıkladı. Bu dönemde Ukrayna, Rusya'nın güneydeki Zaporijya ve Herson bölgelerine uzanan kara lojistik hattını vurmaya başladı. Mayıs sonu itibarıyla doğudaki Luhansk ve Donetsk'te de lojistik aksatıldı; Rusya, Azak Denizi üzerinden Kırım'a yakıt ve malzeme taşımak zorunda kaldı. Ukrayna da bu gemileri hedef aldı.
İnsansız Sistemler Kuvvetleri Komutanı Robert Brovdi, 6 Haziran'dan bu yana 196 yakıt tankerini devre dışı bıraktıklarını ve Kerç Boğazı'ndaki feribot kapasitesinin dörtte üçünü imha ettiklerini duyurdu. Brovdi, Rusya'nın kendi insansız kuvvetler birimi Rubicon'dan 200 unsuru gemileri korumak için cephe gerisine çekmek zorunda kaldığını, bunun da cepheyi zayıflattığını belirtti.
SBS ayrıca temmuz ayında çoğu Kırım'da olmak üzere 117 elektrik trafo merkezini ve enerji santralini vurarak yarımadanın büyük bölümünü karanlığa gömdü. Ukrayna Donanması Sözcüsü Dmitro Pletençuk, Rus deniz taşımacılığının Azak Denizi'nde felç olduğunu ve Kerç Köprüsü'nün "Rusların Ukrayna Kırım'ından ayrılabilmesi için" ayakta bırakıldığını, çünkü bunun Kırım'daki olası harekatlarda Ukrayna kayıplarını azaltacağını söyledi.
Ukrayna'nın uzun menzilli saldırıları bu hafta Engels hava üssünde bir Tu-95 stratejik bombardıman uçağını ve Kursk'taki Halino hava üssünde bir MiG-29 savaş uçağını imha etti. Ayrıca Yaroslavl'daki Slavneft-Yanos rafinerisi ile Rus askerlerinin koruyucu ekipman ve silah siparişi verdiğinden şüphelenilen Wildberries çevrimiçi perakende grubunun dört deposu vuruldu.
Rusya'nın karşı hamleleri ve ekonomik durum
Rusya, temmuz ayında Ukrayna'nın Karadeniz'deki liman altyapısını hedef alarak tahıl ihracatını engellemeye çalıştı. Konteyner taşımacılığı devi Maersk, 22 Temmuz'da Odesa veya Çornomorsk'a indirilmesi planlanan konteyner trafiğini Romanya'nın Köstence limanına yönlendirdiğini açıkladı. Ukrayna da buna karşılık Rusya'nın tahılının yüzde 30'unun ihraç edildiği Don Nehri üzerinden Azak Denizi'ne ulaşan tahıl sevkiyatını engellediğini iddia etti.
Rusya ayrıca gece saldırılarında balistik füze kullanımını artırdı. 26 Haziran'dan bu yana hemen her saldırıda füzelere yer veren Rusya, daha önce haftada bir büyük kombine saldırı için füzelerini saklıyordu. Ukrayna, droneların yüzde 95'ini ve seyir füzelerinin yüzde 87'sini engelleyebildiğini ancak Rus balistik füzelerinin yarısından azını durdurabildiğini belirtiyor. Militarnyi'nin analizine göre Rusya, temmuz ayının ilk iki haftasında aylık üretim kapasitesinden fazla füze kullanarak stoklarına başvurdu.
Bu arada Rusya'nın savaş ekonomisi de durgunlaştı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2022-24'te patlama yapan ekonominin bu yıl sadece yüzde 0,2 büyüdüğünü itiraf etti. Ukrayna Savunma Bakanlığı'na göre Rusya, 2026'da 193 bin 500 askerini kaybetti (ölü veya ağır yaralı) ve aylık ortalama 32 bin kayıpla ilk kez bu seviyeye ulaştı. Washington merkezli Savaş Araştırmaları Enstitüsü (ISW) ise Rusya'nın bu kayıplara rağmen yıl boyunca sadece 81,1 kilometrekare net toprak kazancı elde ettiğini, kazanç-kayıp dengesinin Ukrayna lehine döndüğünü bildirdi. Haziranda sadece 30 kilometrekare kazanabilen Rusya, temmuzda günde 1,6 kilometrekare net kayıp yaşadı.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, temmuz ayında yaptığı açıklamada "bu savaşta gökyüzü belirleyici olacak" dedi ve savunma stratejisinde ayarlamalar yapılması gerektiğini vurguladı. Görevden almaların ardından Zelenski, "Ukrayna'nın savunma stratejisinde hangi düzenlemelerin yapılması gerektiğini ve askeri üretim ile tedarikte hangi önceliklerin en hızlı şekilde uygulanması gerektiğini belirlemeye devam ediyorum" ifadelerini kullandı.