Kısa açıklama:
Karadeniz'deki saldırılar ve ihracat altyapısında yaşanan kesintiler nedeniyle Rus limanları üzerinden Türkiye'ye petrol sevkiyatı geriledi. Temmuz ayında ithalat yaklaşık 1,2 milyon tondan 900 bin tona düşerken, doğrudan Rusya'nın Karadeniz limanlarından yapılan sevkiyat neredeyse yarı yarıya azaldı. Kesintilerin etkisiyle Türkiye, Brezilya ve Guyana dahil olmak üzere alternatif kaynaklardan petrol alımını da artırıyor.
Ana metin:
Türkiye, Karadeniz'de artan saldırılar ve kritik ihracat altyapısının faaliyetlerinde yaşanan kesintiler nedeniyle Rus limanları üzerinden sevk edilen petrol alımını azalttı.
Reuters'ın piyasa katılımcılarından aldığı bilgiler ve LSEG'nin gemi takip verilerine dayandırdığı habere göre Türkiye, Temmuz 2026'da Rus limanları üzerinden yaklaşık 900 bin ton petrol ithal etti.
Bu sevkiyatların hacmi haziranda yaklaşık 1,2 milyon ton seviyesindeydi.
Böylece Rus limanlarından Türkiye'ye petrol sevkiyatı bir ay içinde yaklaşık yüzde 25 azaldı.
Ancak en belirgin düşüş Karadeniz güzergâhında kaydedildi.
Karadeniz üzerinden sevkiyat neredeyse yarı yarıya azaldı
LSEG verilerine göre Türkiye, haziran ayında Rusya'nın Karadeniz limanlarından yaklaşık 600 bin ton petrol aldı.
Bu miktar temmuzda 300 bin tonun biraz üzerine geriledi; başka bir ifadeyle sevkiyat neredeyse yarı yarıya azaldı.
Bununla birlikte, Rus limanlarından Türkiye'ye gönderilen petrolün tamamının Rusya menşeli olmadığı dikkate alınmalı.
Türkiye, Rusya'nın Urals petrolünün yanı sıra CPC Blend ve KEBCO dahil olmak üzere Kazakistan menşeli petrol de satın alıyor. Kazakistan petrolünün önemli bir bölümü Rusya toprakları üzerinden taşınıyor ve Karadeniz'deki terminallerden ihraç ediliyor.
Bu nedenle Rusya'nın Karadeniz'deki ihracat altyapısında yaşanan kesintiler, hem Rus hem de Kazakistan petrolünün Türkiye'ye sevkiyatını aynı anda etkileyebilir.
Ağustosta sevkiyat 200 bin tona gerileyebilir
Mevcut tanker hareket takvimleri, ağustos ayında sevkiyatın daha da azalabileceğine işaret ediyor.
LSEG verilerine göre Türkiye, ağustos ayında Rusya'nın Karadeniz limanlarından yaklaşık 200 bin ton petrol alabilir.
Verilerin yayımlandığı sırada Türkiye'ye giden iki tankerin Kazakistan menşeli KEBCO petrolünü taşıması bekleniyordu.
Buna karşılık mevcut sevkiyat takviminde Türk alıcılar için Rusya'nın Urals veya CPC Blend petrolüne ayrılmış herhangi bir parti yer almıyordu.
Ancak sevkiyat programları ay içinde değişebildiği için ağustos ayındaki nihai ithalat hacmi henüz belirlenmiş değil.
Saldırılar petrol altyapısını etkiledi
Sevkiyatların azalmasının başlıca nedenlerinden biri, Ukrayna'nın Karadeniz çevresindeki Rus enerji ve ihracat altyapısına yönelik saldırıları oldu.
Saldırılar temmuz ayında Novorossiysk yakınlarındaki Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC) terminalinden ihracatın yaklaşık bir hafta durmasına yol açtı.
Bunun sonucunda CPC üzerinden temmuz ayındaki yükleme hacmi yaklaşık yüzde 20 azaldı.
CPC sistemi üzerinden Kazakistan'ın ihraç ettiği petrolün önemli bir bölümü taşındığı için güzergâh Kazakistan açısından özel önem taşıyor.
Tahminlere göre CPC'den dünya arzının yaklaşık yüzde 1,8'ine eşdeğer miktarda petrol geçiyor.
Dolayısıyla Karadeniz'deki kesintiler yalnızca Rusya'nın ihracatını değil, Kazakistan petrolünün uluslararası piyasalara sevkiyatını da etkiliyor.
Yeni saldırının ardından Novorossiysk'te petrol yüklemesi durdu
14 Ağustos'ta durum yeniden değişti.
Reuters'ın haberine göre insansız hava aracı saldırısının ardından Novorossiysk'teki Şeşharis petrol terminalinde ham petrol yüklemesi durduruldu.
Terminalin kapasitesi günlük yaklaşık 700 bin varil. Bu kapasite, terminali Rusya'nın Karadeniz'deki petrol ihracat altyapısının başlıca unsurlarından biri haline getiriyor.
Terminalden Rusya'nın Urals petrolü, Kazakistan'ın KEBCO petrolü ve Siberian Light sınıfı ihraç ediliyor.
Saldırının ardından tankerin biri limandan ayrıldı. Terminal, tankların dolması nedeniyle yeni petrol miktarlarını kabul etmeyi de geçici olarak durdurdu.
Bu durum, Türkiye yönü de dahil olmak üzere Karadeniz üzerinden yapılan sevkiyatlarda yeni kesintilere yol açabilir.
Türkiye alternatif tedarikçiler arıyor
Türkiye'deki petrol rafinerileri, kesintilerin etkisiyle alternatif ham petrol kaynaklarını daha yoğun kullanmaya başladı.
Piyasa katılımcılarına göre Türkiye, Karadeniz üzerinden yapılan sevkiyatlarda yaşanan azalmayı telafi etmek için diğer bölgelerden ek petrol partileri satın alıyor.
Ağustos ayında Türkiye piyasasında nispeten nadir görülen Brezilya ve Guyana petrolünün teslim edilmesi bekleniyor.
Bu durum, Karadeniz güzergâhındaki risklerin arttığı koşullarda tedarik kaynaklarının çeşitlendirildiğini gösteriyor.
Karadeniz'in güvenliği Türkiye için önem kazanıyor
Petrol sevkiyatlarındaki azalma, Ankara'nın Karadeniz'de ticari gemiciliğin güvenliğini sağlamaya yönelik diplomatik girişimleriyle aynı dönemde yaşanıyor.
Türkiye, Rusya ve Ukrayna'ya ticaret gemilerine ve sivil deniz taşımacılığına yönelik saldırıların karşılıklı olarak durdurulmasını öngören bir mekanizma kurulmasını önerdi.
Ankara açısından Karadeniz'in güvenliği, yalnızca Rusya ve Ukrayna ile ilişkiler bağlamında değil, daha geniş bir çerçevede stratejik önem taşıyor.
Bölgeden petrol, tahıl ve Türkiye ekonomisiyle doğrudan bağlantılı diğer malların taşındığı önemli güzergâhlar geçiyor.
Rus limanları üzerinden petrol sevkiyatının temmuzda azalması ve Karadeniz sevkiyatında ağustos ayında daha fazla düşüş beklenmesi, çatışmanın sonuçlarının Türkiye'nin enerji ticaretine giderek daha fazla yansıdığını gösteriyor.
