2026 seyrüsefer sezonunda Kuzey Deniz Rotası üzerinden Asya’ya Rus petrolü ve petrol ürünleri sevkiyatı rekor seviyeye çıkarak 13,2 milyon varile ulaştı. Bu veriler, analitik kuruluş S&P Global’in 2 Kasım’da yayımladığı Commodities at Sea gemi takip sistemi kayıtlarına dayanıyor. Karşılaştırma için, rota üzerinden 2024’te 10,8 milyon varil, 2025’te ise 12,2 milyon varil taşınmıştı.
Böylece geçen yılki rekor yaklaşık yüzde 8 aşıldı. Artışa, Rosneft’in Arktik bölgesindeki Vostok Oil projesinden yapılan ilk sevkiyatlar da katkı sağladı. Küresel ısınma nedeniyle Arktik’teki buz örtüsünün azalması, kuzey rotasını enerji ticaretine giderek daha elverişli hale getiriyor.

Yüzde 40 daha kısa rota
S&P Global’in değerlendirmesine göre, Rusya’nın batısındaki limanlardan Doğu Asya’ya giden tankerler Süveyş Kanalı üzerinden en az altı haftada varıyor. Arktik rota ise buz koşullarının elverişli olması halinde seyahat süresini yüzde 40’a kadar kısaltıyor. Buna karşın yakıt ve navlun maliyetlerindeki tasarrufu, buz kırıcı refakati giderleri, buz sınıfı tanker eksikliği ve zorlu koşullar kısmen azaltıyor.
Kuzey Deniz Rotası’na ilgiyi yalnızca yaptırımlar değil, Kızıldeniz’de ve Hürmüz Boğazı çevresinde deniz taşımacılığına yönelik tehditler ile artan navlun oranları da artırdı. AB’nin Rus petrolünün deniz yoluyla taşınmasına yönelik ambargosunun Aralık 2022’de, petrol ürünlerine yönelik ambargonun ise Şubat 2023’te yürürlüğe girmesinin ardından ihracat Asya’ya yöneldi. Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak’ın verilerine göre, Asya ülkelerinin Rus petrolü ihracatındaki payı 2021’de yüzde 40’tan 2025’te yüzde 80’e yükselirken Avrupa’ya sevkiyat 175 milyon tondan yaklaşık 25 milyon tona geriledi.
Rosatom Başkanı Aleksey Likhachev, ekim ayında Kuzey Deniz Rotası’ndaki toplam yük trafiğinin bu yıl 40 milyon tonu aşacağını açıklamıştı.
Fotoğraf: Anadolu (illüstrasyon), Birulik / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).