Avrupa’ya seyahatin zorlaşması, Rusya’nın kuzeybatısındaki Vyborg’u Batı atmosferini ülke sınırları içinde yaşamak isteyen turistler için öne çıkan adreslerden birine dönüştürdü. İsveç yapımı kalesi, İngiliz tarzı peyzaj parkı ve Orta Çağ’dan kalma surlarıyla tanınan kentte ziyaretçi sayısı 2022’de 1,3 milyonken 2025’te 1,9 milyona yükseldi.
Yerel yönetim, bu sayının 2026’da 2,1 milyona ulaşmasını bekliyor. Kış tatili dönemindeki otel rezervasyonları da bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 22 arttı.
Rusya sınırları içindeki Avrupa atmosferi
Vyborg’da mızrak dövüşü turnuvaları, panayırlar ve Orta Çağ temalı yiyeceklerin yer aldığı etkinlikler düzenleniyor. Bu organizasyonlar, Rusya’dan ayrılmadan Avrupa Noel atmosferini deneyimlemek isteyen ziyaretçileri çekiyor.
Turizmdeki hareketlilik, Ukrayna’daki savaş ile Rusya ve NATO üyesi Finlandiya arasındaki gerilimin gölgesinde sürüyor. Finlandiya sınırı, Vyborg’a yaklaşık 30 kilometre uzaklıkta bulunuyor.
Tren istasyonunun birkaç sokak ötesindeki bir askere alım ilanında, Sovyetler Birliği dönemine ait askerlerin yanı sıra Ukrayna’da savaşan Rus birliklerinin görüntüleri yer alıyor. Kentte çalışan genç bir barista, insansız hava aracı saldırıları sırasında mobil internetin zaman zaman kesildiğini, bunun dışında günlük hayatın normal devam ettiğini söyledi.
İsveç’ten Finlandiya’ya, oradan Sovyet dönemine
Vyborg’un tarihi, yüzyıllar boyunca farklı yönetimlerin izlerini taşıyor. Kent, 1293’te İsveçli haçlılar tarafından Finlandiya Körfezi kıyısında kale olarak kuruldu. Büyük Kuzey Savaşı sırasında 1710’da Büyük Petro’nun kuvvetlerinin eline geçen Vyborg, 1812’de Rus İmparatorluğu içindeki özerk Finlandiya Büyük Dükalığı’na bağlandı.
Finlandiya’nın 1917’de bağımsızlığını ilan etmesinden sonra kent Finlandiya sınırları içinde kaldı ve Helsinki’nin ardından ülkenin en büyük ikinci kenti oldu. Kış Savaşı’nın 1939’da başlamasının ardından Finlandiya, Vyborg’u 1940’ta Sovyetler Birliği’ne bıraktı.
Fin birlikleri, Finlandiya’nın Nazi Almanyası ile birlikte Sovyetler Birliği’ne karşı savaştığı 1941’de Vyborg’u yeniden ele geçirdi. Sovyet kuvvetleri 1944’te kenti tekrar aldı. Vyborg’daki Fin nüfus bölgeden tahliye edildi ve evlerini kalıcı olarak terk etmek zorunda kaldı.
Rusya’daki resmî tarih anlatısında Sovyetler Birliği’nin Finlandiya’ya yönelik işgalinin çoğu zaman geri planda bırakıldığı belirtiliyor. Öğrencilerden oluşan bir gruba rehberlik eden görevli ise Finlandiya’nın kenti Rusya’ya bıraktığını söyledi ve müzelerdeki değerli eserlerin götürüldüğünü savundu.
Fin mirası Vyborg sokaklarında
Kentin Fin geçmişi, Vyborg’un sokaklarında hâlâ görülebiliyor. Eski bir fabrikanın tuğla duvarında Fin şirketi Uuttaus Oy’nin solmuş reklamı bulunuyor. Fin mimar Alvar Aalto’nun tasarladığı, 1930’ların Nordik işlevselciliğinin simgelerinden olan kent kütüphanesi ise Rus ve Fin uzmanların ortak çalışmasıyla 2013’te restore edildi.

Kütüphanenin yerel tarih bölümünde Rusça ve Fince ortak yayımlanmış kitaplar yer alıyor. Eski mezarlıkta Fin askerlerinin mezarları bulunuyor; bazı dükkânlarda da yaptırımların ardından Rusya’ya getirilen Fin ürünleri satılıyor.
Birkaç yıl öncesine kadar Vyborg’da Fince konuşan insanlara rastlamak olağandı. Finlandiya’nın Lappeenranta kentinden düzenlenen turist tekneleri, Vyborg kökenli Finlerin atalarının topraklarını ziyaret etmesini sağlıyordu. Bazı Finliler ise ülkelerinde daha pahalı olan akaryakıtı almak için sınırı geçiyordu.
Vyborg’da yaşayan Anna, 2022’den önce St. Petersburg’dan Finlandiya’ya balık ve diğer ürünleri almak üzere günübirlik otobüs turlarına katıldıklarını anlattı. Anna, o dönemde vize almanın zor olmadığını ve Finlerin Rus ziyaretçileri sıcak karşıladığını söyledi.
Bir başka kent sakini Maria da Lappeenranta’da çok sayıda Fin-Rus ailesinin bulunduğunu, geçmişte Vyborg’da Fin plakalı araçların sık görüldüğünü belirtti. Maria’nın ailesi savaş başlamadan kısa süre önce Vyborg yakınlarında arazi satın aldı. Maria, babasının annesi için kruvasan almak üzere Finlandiya’ya gideceğini düşündüğünü, ancak savaşın başladığını söyledi.
Sınır kapandı, gündelik bağlar koptu
Bugün Vyborg’daki turistlerin çoğunluğunu Ruslar oluşturuyor. Yabancı ziyaretçiler arasında ise St. Petersburg’dan günübirlik gelen Çinli turistler öne çıkıyor. Bununla birlikte kentte Fin cam eşyaları, seramikler ve diğer antikalar bulunmaya devam ediyor.
Anna, yaz aylarında ailesinin köklerini araştırmak üzere Vyborg’a gelen bir Finle karşılaştığını söyledi. Bu kişi bir bira içtikten sonra otobüs bekledi ve ailesinin eski evini aramaya gitti.
Finlandiya, Ukrayna’nın işgalinin ardından 2023’te NATO’ya katıldı. Helsinki yönetimi daha sonra, Moskova’yı sorumlu tuttuğu göçmen geçişlerindeki artışın ardından Rusya ile kara sınırlarını kapattı. Rus turistlere yönelik kısıtlamalar da iki ülke arasındaki seyahati daha da azalttı.
Gerilim, Finlandiya’ya ulaşan insansız hava araçları ve NATO tatbikatlarıyla sürdü. Mart ve nisanda Rusya’yı hedef aldığı belirtilen dört Ukrayna insansız hava aracı rotasından çıkarak Finlandiya’ya düştü. Mayısta yaşanan bir insansız hava aracı alarmı, Helsinki Havalimanı’ndaki uçuşları geçici olarak durdurdu.
Aynı ay Finlandiya’nın Kainuu bölgesinde yedi NATO ülkesinden 5 binden fazla askerin katıldığı Northern Star tatbikatı yapıldı. Finlandiya ayrıca Karelian Sword tatbikatını düzenledi. Eylül ayında Rusya sınırının bazı kesimlerinde 200 kilometrelik çit inşasının tamamlandığı duyuruldu.
Finlandiyalı yetkililerin bu ay bazı milletvekillerinin evlerinde şüpheli izinsiz girişler tespit edildiğini açıklaması da yeni bir güvenlik tartışmasına yol açtı. Yetkililer, olayların sorumlularını veya olası nedeni kamuoyuna açıklamadı.
Anna, ilişkilerin gelecekte yeniden düzelmesini ve sınırın karşılıklı alışverişin yapıldığı bir yere dönüşmesini umduğunu söyledi. Maria ise Finlandiya’daki aile ve arkadaş ziyaretleriyle alışverişin ve gündelik temasların savaşın başlamasından bu yana sona erdiğini belirtti.