Dolandırıcılık ve sahte aracılar

Bu sayfa, Rusya'ya gitmeye hazırlanan ya da Rusya'da yaşayan Türk vatandaşlarını hedef alan dolandırıcılık türlerini ve bunlardan korunmanın resmî yollarını anlatıyor. Vize, iş ve göç kaydında "kolay çözüm" vaat eden aracılar hem paranızı alabilir hem de sizi Rus mevzuatına göre cezalandırılabilir ya da sınır dışı edilebilir duruma düşürebilir. Aşağıda resmî kanalları, aracının yetkisini nasıl kontrol edeceğinizi, finansal dolandırıcılığın işaretlerini ve dolandırıldığınızda ne yapacağınızı bulacaksınız.

• E-vize: yalnız Rusya Dışişleri Bakanlığı'nın resmî e-vize sitesinden ve sitedeki mobil uygulamadan alınır. Harç da bu sitede ya da uygulamada ödenir.
  • E-vize için davetiye ya da rezervasyon belgesi gerekmez.
  • E-vize en geç 4 takvim günü içinde verilir.
  • Ayrıntılar için bkz. R1.2.
• Konsolosluk vizesi: başvuru Rusya'nın Türkiye'deki konsolosluklarına ya da resmî vize merkezine yapılır. Vize merkezi yalnız başvuruyu alır; kararı konsolosluk verir (bkz. R1.5).
• Davetiye: Rusya İçişleri ya da Dışişleri birimleri düzenler. Başvuruyu Rusya'daki davet eden kişi ya da kurum yapar (bkz. R1.4). Bir aracının elden "hazır davetiye" satması bu resmî süreci karşılamaz.

• Türkiye'den yapılan iş bağlantıları (İŞKUR duyurusu):
  • işgücünün yurt dışında istihdamına aracılık yetkisi yalnız İŞKUR'a ve İŞKUR'un izin verdiği özel istihdam bürolarına aittir
  • Türk ya da yabancı firmaların, İŞKUR'un hazırladığı bireysel hizmet sözleşmesini işçiyle imzalaması ve İŞKUR birimlerine onaylatması zorunludur
  • yurt dışı iş ilanlarının doğruluğunu Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüklerinden ya da İŞKUR sitesindeki "açık işler" bölümünden kontrol edebilirsiniz
  • aracılık izni olan bürolar İŞKUR'un özel istihdam bürosu listesinde yayımlanır
• Rusya'da: özel istihdam ajansları Federal Çalışma ve İstihdam Servisi'nin (Роструд) akreditasyonuyla çalışır ve onun denetimindedir. Akredite ajanslar Rostrud'un sicilinde yayımlanır.
• Yasal çalışmanın şartı: işvereninizin yabancı çalıştırma izni ve sizin kişisel çalışma izniniz (bkz. R3.1). Turistik ya da ticari vizeyle çalışmak yasaktır; cezaları için bkz. R3.5.
• Dikkat etmeniz gereken işaretler:
  • aracının işverenin adını ve iş yerinin adresini açıkça vermemesi
  • "vize, iş ve kayıt paketi" için peşin para istenmesi
  • iş sözleşmesinin size verilmemesi ya da çalışma izni sürecinin anlatılmaması

• Fiktif kayıt nedir (Ceza Kanunu md. 322.3, not 1): yabancının göç kaydının şu şekillerde yapılmasıdır:
  • bilerek yanlış bilgi ya da belgeye dayanarak
  • yabancının o adreste gerçekten kalma niyeti olmadan
  • ev sahibinin konutu yabancıya gerçekten verme niyeti olmadan
• Fiktif kaydı yapan kişinin cezası: 100.000–500.000 ruble para cezası, 5 yıla kadar zorunlu çalışma ya da 5 yıla kadar hapis (md. 322.3).
• Yanlış bilgi veren yabancı: göç kaydında bilerek yanlış bilgi ya da sahte belge veren yabancıya 2.000–5.000 ruble para cezası verilir; sınır dışı etme de eklenebilir. Moskova, St. Petersburg, Moskova bölgesi ve Leningrad bölgesinde ceza 5.000–7.000 rubledir (İdari Suçlar Kanunu md. 19.27).
• Sahte belgeler: sahte resmî belge üretmek, satın almak ve kullanmak Ceza Kanunu md. 327 kapsamındadır. Sahte belge kullanmış yabancıya Rusya'ya giriş izni verilmez (114-FZ md. 27, bent 9).
• Göç kaydının doğru yapılışı için bkz. R2.1; kiraladığınız evde kaydı ev sahibinin yapması için bkz. R8.4.

• Rusya Merkez Bankası'nın uyarısı: dolandırıcılar, küçük bir ücret karşılığında banka kartınızı başkalarının para transferleri için kullanmanızı isteyebilir. Böylece mağdurlardan aldıkları parayı başkalarının hesapları üzerinden aktarırlar. Kişisel hesaplarınızı şüpheli işler için kullanmayın ve erişimini kimseye vermeyin.
• Bu davranış suçtur: kişisel çıkar için elektronik ödeme aracınızı ya da ona erişimi başkasına vermek 100.000–300.000 ruble para cezası ya da 3 yıla kadar hapis ile cezalandırılır (Ceza Kanunu md. 187/3).
• Merkez Bankası'na göre yasa dışı finans şirketlerinin işaretleri:
  • yüksek ve garanti getiri vaadi
  • "arkadaşını getir" çağrısı
  • baskı yapıp karar için acele ettirme
• Bir şirkete para yatırmadan, kredi ya da borç almadan önce Merkez Bankası'nın "Finans piyasası katılımcısını kontrol et" servisinden şirketin adı, vergi numarası (ИНН) ya da sicil numarasıyla (ОГРН) sorgulama yapın. Kayıt çıkmıyorsa dikkatli olun.
• Merkez Bankası, yasa dışı faaliyet belirtileri tespit edilen şirketlerin listesini yayımlıyor.
• Merkez Bankası'nın uyardığı yaygın bir yöntem, bankanın numarasından arayıp gizli bilgilerinizi istemektir. Kart bilgilerinizi, şifrelerinizi ve onay kodlarınızı kimseyle paylaşmayın.
• Kartınız ya da internet bankacılığınız bloke edildiyse ve hesabınızın dolandırıcılık veri tabanına alınmasına itiraz etmek istiyorsanız Merkez Bankası'nın internet başvuru sayfasını kullanabilirsiniz.

1. Polise yazılı şikâyette bulunun. Kaybettiğiniz para, eşya ve belgelerin listesini içeren tutanağı mutlaka alın. Polis şikâyet almak istemezse ısrarcı olun.
2. Bankanızı hemen arayın ve kartınızı bloke ettirin.
3. Pasaportunuz da kaybolduysa polisten kayıp belgesi alıp T.C. temsilciliğine başvurun (bkz. R10.1).
4. T.C. temsilciliğine ya da Konsolosluk Çağrı Merkezi'ne haber verin: +90 312 292 29 29 (7/24, WhatsApp'tan da). Temsilcilik avukat ve yeminli tercüman iletişim bilgisi verebilir.
5. Türkiye'deki bir aracı tarafından dolandırıldıysanız Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne bilgi verin ve hukuki yollar için bir avukata danışın.

• Rusya Merkez Bankası (Банк России) — yasa dışı finans şirketleri ve banka işlemleri
  • Adres: Neglinnaya Sokağı 12, blok V, 107016 Moskova
  • Telefon: +7 499 300-30-00; +7 800 300-30-00 (Rusya içinden); cep telefonundan 300 (ücretsiz)
• Federal Çalışma ve İstihdam Servisi (Роструд) — özel istihdam ajansları ve çalışma hakları
  • Telefon: +7 800 707-88-41 (Rusya'nın her yerinden ücretsiz)
• Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) — Türkiye'den yurt dışına iş bağlantıları; il müdürlükleri ve hizmet merkezleri
• T.C. temsilcilikleri — nöbetçi telefonlar ve adresler için bkz. R10.1

• E-vizeyi resmî site yerine başka sitelerden ya da aracılardan almaya çalışmak.
• İŞKUR onaylı sözleşme olmadan Türkiye'den "Rusya'da iş" vaadiyle yola çıkmak.
• Gerçekte kalmadığınız bir adrese parayla göç kaydı yaptırmak.
• Kartınızı ya da internet bankacılığı erişiminizi küçük bir ücret karşılığında başkasına vermek.
• Merkez Bankası sicilinde olmayan bir şirkete yüksek getiri vaadiyle para yatırmak.
• Polisten tutanak almadan olay yerinden ayrılmak.

• Bir aracı "davetiyesiz, hızlı vize" sözü veriyor. Güvenebilir miyim? E-vize zaten davetiyesiz verilir ve yalnız Rusya Dışişleri'nin resmî sitesinden alınır. Başvuruyu kendiniz yapın.
• Ev sahibim kaydımı yapmıyor; biri bana parayla kayıt teklif ediyor. Ne yapmalıyım? Gerçekte kalmadığınız bir adrese yapılan kayıt fiktif kayıttır ve suçtur. Kaydın doğru yapılması için bkz. R2.1 ve R8.4.
• Biri kartımı kullanmak için para teklif etti. Ne olur? Kişisel çıkar için kartınızı ya da erişimini başkasına vermek suçtur; 3 yıla kadar hapis cezası öngörülür.
• Bir Rus şirketinin gerçek olup olmadığını nasıl anlarım? Rusya Federal Vergi İdaresi'nin şirket sicili sorgusundan (ЕГРЮЛ) şirketi arayın. Finans şirketleri için Merkez Bankası'nın katılımcı sorgusunu kullanın.
• Türkiye'den gelen bir iş teklifinin gerçek olup olmadığını nasıl anlarım? Aracı büronun İŞKUR'un listesinde olup olmadığına ve ilanın İŞKUR'un "açık işler" bölümünde yer alıp almadığına bakın.

• Rusya Dışişleri – E-vize resmî sitesi
• İŞKUR – Aracılık izni olan özel istihdam büroları
• İŞKUR – İş arama ve açık işler
• Rostrud – Akredite özel istihdam ajansları sicili
• Rusya Merkez Bankası – Finans piyasası katılımcısı sorgusu
• Rusya Merkez Bankası – Yasa dışı faaliyet belirtisi olan şirketler listesi
• Rusya Federal Vergi İdaresi – Şirket ve ИП sicil sorgusu (ЕГРЮЛ/ЕГРИП)