Avukat ve hukuki yardım

Bu sayfa, Rusya'da hukuki bir sorunla karşılaşan Türk vatandaşları için. Rus avukatının kim olduğunu ve nasıl doğrulanacağını, avukatla yapılacak sözleşmeyi, ceza ve idari süreçlerdeki avukat ve tercüman haklarını, ücretsiz hukuki yardım imkânlarını ve Türk temsilciliklerinin rolünü bulacaksınız. Bu sayfa genel bilgi verir, hukuki tavsiye değildir; somut bir sorununuz varsa bir avukata danışın.

• Avukat, kanundaki usule göre avukatlık statüsü kazanmış bağımsız hukuk danışmanıdır (63-FZ md. 2/1).
• Avukatlar bir bölge barosuna (адвокатская палата) üyedir. Avukatın kimliğinde (удостоверение адвоката), Adalet Bakanlığı'nın tuttuğu Birleşik Devlet Avukat Sicili'ndeki (Единый государственный реестр адвокатов) kayıt numarası yazar (md. 14/1 ve 15/2).
• Avukat, size yardım ederken öğrendikleri hakkında tanık olarak dinlenemez (avukatlık sırrı, md. 8).
• Avukat bazı işlerde, bağlı olduğu avukatlık kuruluşunun ya da baronun verdiği yetki belgesini (ордер) sunar (md. 6/2).
• İdari suç dosyalarında avukat dışındaki bir temsilci de sizi temsil edebilir. Bu kişinin yetkisi vekâletnameyle (доверенность) kanıtlanır (İdari Suçlar Kanunu md. 25.5).
• Avukat sicillerine ilişkin veriler Adalet Bakanlığı'nın açık veri bölümünde yayımlanır.

• Avukatlık hizmeti, avukat ile müvekkil arasında yapılan yazılı sözleşmeye dayanır (md. 25/1–2).
• Sözleşmede bulunması zorunlu unsurlar (md. 25/4):
  • avukatın adı, bağlı olduğu avukatlık kuruluşu ve baro
  • işin konusu
  • ücret ve ödeme koşulları ya da yardımın ücretsiz verildiği
  • avukatın masraflarının nasıl ve ne kadar karşılanacağı
  • avukatın sorumluluğunun kapsamı
• Avukat, hangi baroya üye olursa olsun, sizinle yaşadığınız yerden bağımsız olarak sözleşme yapabilir (md. 25/3).
• Kontrol listesi:
  1. Avukat kimliğini ve sicil numarasını isteyin.
  2. Sözleşmeyi yazılı yapın ve bir kopyasını alın.
  3. Her ödeme için belge alın.
  4. Rusça bilmiyorsanız sözleşmeyi imzalamadan önce tercüme ettirin.
  5. Vekâletname verecekseniz kapsamını yalnız o işle sınırlayın.

• Rusça bilmeyen şüpheli ya da sanık (Ceza Muhakemesi Kanunu md. 18/2):
  • açıklama, ifade, talep ve şikâyetlerini kendi dilinde ya da bildiği bir dilde yapabilir
  • dava dosyasını inceleyebilir ve mahkemede kendi dilinde konuşabilir
  • ücretsiz tercümandan yararlanır
• Size verilmesi zorunlu soruşturma ve mahkeme belgeleri ana dilinize ya da bildiğiniz dile çevrilir (md. 18/3).
• Şüpheli ya da sanık davanın dilini bilmiyorsa müdafi (защитник) bulunması zorunludur (md. 51/1, bent 4).
• İsterseniz müdafiyi soruşturmacı ya da mahkeme sağlar (md. 50/2). Gözaltı ya da tutuklamadan sonra 24 saat içinde kendi seçtiğiniz avukat gelemezse avukat atanır (md. 50/4).
• Soruşturmacının ya da mahkemenin atadığı avukatın ücreti federal bütçeden karşılanır (md. 50/5).
• Gözaltına alınan şüpheli, en geç 3 saat içinde yakınlarına haber vermek için Rusça bir telefon görüşmesi yapabilir. Yabancı şüphelinin gözaltısı aynı süre içinde büyükelçiliğine ya da konsolosluğuna bildirilir (md. 96/1 ve 3).

• İdari suç dosyasında avukattan ya da başka bir hukuki temsilciden yardım alabilirsiniz (İdari Suçlar Kanunu md. 25.5).
• Rusça bilmiyorsanız kendi dilinizde açıklama yapabilir ve tercüman isteyebilirsiniz (md. 24.2).
• Polis tarafından gözaltına alındığınız andan itibaren avukattan ve tercümandan yararlanabilirsiniz (3-FZ md. 14/5).
• İdari karara itiraz süresi 10 gün, göç idaresi kararlarına karşı dava açma süresi 3 aydır (bkz. R10.2).

• Kanunun genel kuralı: yabancılara ücretsiz hukuki yardım, federal kanunlarda ve Rusya'nın uluslararası anlaşmalarında öngörülen hâllerde ve usulle verilir (324-FZ md. 2/2).
• Devletin ücretsiz hukuki yardım sisteminden yararlanabilenler arasında zorunlu göçmen ya da mülteci statüsü için başvuranlar, bu statüyü alanlar ve geçici sığınma alanlar da sayılır; yardım bu statülerle ilgili konuları kapsar (md. 20/1, bent 8.3).
• Ceza davalarında soruşturmacının ya da mahkemenin atadığı avukatın ücretini devlet öder (bkz. yukarıda).
• Rusya İnsan Hakları Yüksek Komiseri (Уполномоченный по правам человека в Российской Федерации): hak ihlalleriyle ilgili başvuruları alır. Komiserlik çalışanları, sitede yayımlanan aylık programa göre hukuki danışmanlık da verir.
  • Adres: Smolenskiy Bulvarı 19, blok 2, 119121 Moskova
  • Telefon: +7 800 707-56-67 (Rusya içinden)
  • Kabul saatleri: pazartesi–perşembe 09.00–17.00, cuma ve bayram öncesi günler 09.00–15.00
  • Çevrim içi başvuru: Komiserliğin federal bilgi sistemi üzerinden
• Savcılık (прокуратура): hukuka aykırı gördüğünüz işlemler için Rusya Başsavcılığı'nın internet başvuru sayfasından yazılı başvuru yapabilirsiniz.

• Yabancı ülke avukatları Rusya'da yalnız kendi ülkelerinin hukuku konusunda yardım verebilir. Bunun için Rusya Adalet Bakanlığı'nın özel siciline kayıtlı olmaları gerekir (63-FZ md. 2/5–6). Bu sicil, Adalet Bakanlığı'nın açık veri bölümünde yayımlanır.
• Rusya'dayken Türkiye'deki bir dava ya da iş için vekâletname vermeniz gerekirse, T.C. temsilciliğinde yapılan noter işlemleri ve apostil için bkz. O1.3.
• T.C. Moskova Büyükelçiliği Adalet Müşavirliği
  • Adres: 7. Rostovski Pereulok No: 12, 115127 Moskova
  • Telefon: +7 495 994 48 08 (dahili 1132)
• Konsolosluğun yapabilecekleri ve yapamayacakları (T.C. Dışişleri):
  • yerel avukatların ve yeminli tercümanların iletişim bilgilerini verebilir, uygun bir avukat tavsiye edebilir
  • adli süreçle ilgili şikâyetlerinizi yerel makamların dikkatine getirir
  • sizin adınıza avukat tutup dava takibi yapamaz; avukat ve dava masraflarını karşılayacak bir bütçesi yoktur
• T.C. Dışişleri'ne göre birçok ülkede mahkemeler, davanın tarafı olmayan temsilciliklerin bilgi taleplerini reddediyor. Bu yüzden haklarınızı savunmak için avukat tutmanız gerekebilir.

• Kendini "avukat" ya da "hukukçu" olarak tanıtan herkesi avukat sanmak. Avukat kimliğini ve sicil numarasını isteyin.
• Yazılı sözleşme yapmadan ve makbuz almadan ödeme yapmak.
• Çok geniş yetkili bir vekâletname vermek.
• Avukat ararken 10 günlük itiraz süresini kaçırmak.
• Rusçasını anlamadığınız bir ifade ya da tutanağı tercüman istemeden imzalamak.
• Konsolosluğun avukat tutacağını ya da masrafları karşılayacağını beklemek.

• Gözaltındayken avukat isteyebilir miyim? Evet. Gözaltı anından itibaren avukattan ve tercümandan yararlanabilirsiniz.
• Ücretsiz avukat alabilir miyim? Ceza soruşturmasında soruşturmacının ya da mahkemenin atadığı avukatın ücretini devlet öder. Diğer işlerde yabancılara ücretsiz hukuki yardım, kanunlarda ve uluslararası anlaşmalarda öngörülen hâllerle sınırlıdır.
• Rusça bilmiyorum. Tercüman ücretini ben mi öderim? Ceza davalarında şüpheli ve sanık tercümandan ücretsiz yararlanır.
• Konsolosluk benim için avukat tutar mı? Hayır. Avukat ve tercüman iletişim bilgisi verebilir, avukat tavsiye edebilir.
• Türkiye'deki avukatım beni Rusya'da temsil edebilir mi? Yabancı avukatlar Rusya'da yalnız kendi ülkelerinin hukuku konusunda yardım verebilir ve Rusya Adalet Bakanlığı'nın özel siciline kayıtlı olmalıdır. Rus mahkemelerindeki işler için Rus avukatla çalışın.
• Bir hak ihlaline nereden şikâyet edebilirim? Rusya İnsan Hakları Yüksek Komiseri'ne ve savcılığa başvurabilirsiniz; T.C. temsilciliğine de haber verin.

• Federal Kanun 63-FZ: avukatlık faaliyeti (tam metin)
• Ceza Muhakemesi Kanunu (tam metin)
• Federal Kanun 324-FZ md. 20: ücretsiz hukuki yardım alabilenler
• Rusya Adalet Bakanlığı – Açık veri (avukat sicilleri ve yabancı avukatlar sicili)
• Rusya İnsan Hakları Yüksek Komiseri – Başvuru
• Rusya Başsavcılığı – İnternet başvuru
• T.C. Dışişleri – Konsolosluk rehberi