Boşanma, velayet ve Türkiye'de tanınma

Bu sayfa Rusya'da boşanmayı düşünen ya da boşanmış Türk vatandaşları için. Rusya'da boşanmanın nüfus dairesinde (ЗАГС) ya da mahkemede nasıl yürüdüğünü, 2026 harçlarını, velayet ve nafaka kurallarını, Rusya'daki kararın Türk nüfusuna dava açmadan nasıl tescil edileceğini ve Türkiye'deki boşanmanın Rusya'da kullanılmasını anlatır. Bu sayfa genel bilgilendirmedir, hukuki tavsiye değildir. Çocuk, mal ya da nafaka uyuşmazlığı varsa bir aile hukuku avukatına danışın (bkz. R10.5).

• Rusya'da bir Rus vatandaşıyla yabancının ya da iki yabancının boşanmasında Rus hukuku uygulanır.
• Nüfus dairesinde (ЗАГС) boşanma: iki eş de istiyorsa ve ortak reşit olmayan çocuk yoksa. Boşanma, başvurudan 1 ay sonra kaydedilir.
• Mahkemede boşanma:
  • ortak reşit olmayan çocuk varsa
  • eşlerden biri boşanmaya karşıysa
  • eşlerden biri karşı çıkmadığı hâlde ZAGS başvurusundan kaçınıyorsa
• İki eş de istiyorsa mahkeme sebep aramaz ve başvurudan en erken 1 ay sonra karar verir.
• Eşlerden biri karşıysa mahkeme barışma için 3 aya kadar süre verebilir.
• Koca, karısının onayı olmadan, hamilelik süresince ve doğumdan sonraki 1 yıl içinde boşanma davası açamaz.
• Evlilik, ZAGS'ta kayıt gününde ya da mahkeme kararının kesinleştiği gün sona erer. Mahkeme kararını 3 gün içinde ZAGS'a bildirir. Yeni evlilik için boşanma belgesini (свидетельство о расторжении брака) ZAGS'tan almanız gerekir.

• ZAGS'ta anlaşmalı boşanma kaydı: eşlerin her birinden 5.000 ruble
• Mahkemede boşanma davası açma harcı: 5.000 ruble
• Mahkeme kararından sonra boşanmanın ZAGS'ta kaydı: eşlerin her birinden 5.000 ruble
• İkinci nüsha belge: 500 ruble
• Rus belgesine apostil: belge başına 2.500 ruble
• Tutarlar Rusya Vergi Kanunu'nun 4 Ağustos 2026 metninden alındı. Avukat ve tercüme ücretleri dahil değildir.

• Anne ve babanın çocuk üzerinde eşit hak ve sorumlulukları vardır.
• Ayrı yaşayan ebeveynlerde çocuğun nerede yaşayacağını önce anne-baba anlaşarak belirler. Anlaşamazlarsa mahkeme, çocuğun yararını ve görüşünü gözeterek karar verir. Mahkeme şunlara bakar:
  • çocuğun her ebeveyne ve kardeşlerine bağlılığı, yaşı
  • ebeveynlerin kişisel özellikleri, çalışma düzeni, maddi ve ailevi durumu
• Çocuktan ayrı yaşayan ebeveynin çocukla görüşme, eğitimine katılma ve okul, hastane gibi kurumlardan bilgi alma hakkı vardır. Çocuğun yanında olduğu ebeveyn bu görüşmeyi engelleyemez.
• Boşanma davasında anlaşma yoksa mahkeme, çocuğun kiminle kalacağına ve nafakaya da karar verir.
• Çocuk nafakası (anlaşma yoksa): ebeveynin aylık kazancının bir çocuk için 1/4'ü, iki çocuk için 1/3'ü, üç ve daha fazla çocuk için 1/2'si. Mahkeme bu oranları değiştirebilir.
• Hangi ülkenin hukuku: ebeveyn ve çocuk arasındaki hak ve yükümlülüklere, birlikte yaşadıkları ülkenin hukuku uygulanır.

• 5490 sayılı Kanun'un 27/A maddesine göre yabancı ülkelerin adli ya da idari makamlarınca verilen boşanma, butlan ve iptal kararları dava açmadan nüfus kütüğüne tescil edilir. Konsolosluk sayfasına göre bunun için ayrıca tanıma-tenfiz davası açma zorunluluğu kalkmıştır.
• Şartlar:
  • tarafların birlikte başvurması; taraflardan biri vefat etmişse, yabancıysa ya da Mavi Kart sahibiyse Türk vatandaşı tarafın tek başına başvurması
  • kararın, verildiği ülkenin kanunlarına göre yetkili makamca verilmiş ve kesinleşmiş olması
  • kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması
• Birlikte başvuru: taraflar aynı anda ya da ayrı zamanlarda başvurabilir. Ayrı başvurularda iki başvuru arasındaki süre 90 günü geçemez ve başvurular aynı makama yapılır. 90 günü geçirip reddedilenler birlikte başvurursa kabul edilir.
• Nereye: yurt dışında kararın verildiği ülkedeki T.C. temsilciliğine, Türkiye'de Bakanlığın belirlediği nüfus müdürlüklerine. Konsolosluk sayfasına göre eyaletlere göre farklı hukuk uygulanan ülkeler dışında başvuru o ülkedeki bütün temsilciliklere yapılabilir. Randevudan önce temsilciliğinize sorun.
• Taraflardan biri yabancıysa ve Türkçe bilmiyorsa, başvuruda kendi getireceği bir tercüman bulunabilir.

1. Başvuru formu (temsilcilikten alınır)
2. Kararın usulüne göre onaylanmış aslı ve noter ya da temsilcilik onaylı veya apostilli Türkçe tercümesi
3. Kararda kesinleşme şerhi yoksa, kesinleştiğini gösteren onaylı belge ve tercümesi
4. Kimlik kartı ya da pasaportun aslı ve fotokopisi
5. Vekil başvuruyorsa noterden alınmış fotoğraflı özel vekâletname
6. Başvurudan önce bu kararla ilgili bir Türk mahkemesi kararı verildiyse onun aslı ya da fotokopisi
7. Rus belgelerine apostil: ZAGS belgelerine (boşanma belgesi) apostili ZAGS işlerinden sorumlu bölge yönetimi birimi, mahkeme kararlarına Rusya Adalet Bakanlığı'nın birimleri koyar.
8. Çok vatandaşlar: Rus kimliğiyle alınmış boşanma kararı, Türk nüfus kaydında çok vatandaşlık açıklaması yoksa ve aynı kişi olduğunuz tespit edilemezse reddedilir. Önce çok vatandaşlık tescilini yaptırın (bkz. R4.5).
9. Çiftin doğum tescili yapılmamış çocukları varsa önce onların tescili yapılır (bkz. R6.3).

• İdari tescil yalnız boşanma, butlan, iptal ve evliliğin var olup olmadığına ilişkin kararları kapsar. Şartlar sağlanmadığı için reddedilen kararların tanınması 5718 sayılı MÖHUK'a göre mahkemede istenir.
• Tenfiz: yabancı mahkeme kararının Türkiye'de icra edilmesi (ör. nafakanın Türkiye'de tahsili) yetkili Türk mahkemesinin tenfiz kararına bağlıdır.
• Tanıma: kararın Türkiye'de kesin hüküm sayılması, tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlıdır. Tanımada karşılıklılık şartı aranmaz.
• Başlıca şartlar (MÖHUK md. 54): karar Türk mahkemelerinin münhasır yetkisindeki bir konuda verilmemiş olmalı, kamu düzenine açıkça aykırı olmamalı ve karşı tarafın savunma hakkına uyulmuş olmalıdır.
• Yetkili mahkeme: karşı tarafın Türkiye'deki yerleşim yeri mahkemesi; Türkiye'de yerleşim yeri ya da sakin olduğu yer yoksa Ankara, İstanbul ya da İzmir mahkemelerinden biri.
• Dilekçeye eklenecekler: kararın Rus makamlarınca onaylanmış aslı ya da kararı veren mahkemenin onaylı örneği ve onaylı tercümesi; kesinleştiğini gösteren onaylı yazı ve tercümesi.

• Rus Aile Kanunu'na göre yurt dışında, o ülkenin yetki ve hukuk kurallarına uygun yapılan boşanma Rusya'da geçerli sayılır. Bu kural iki yabancının ve Rus-yabancı çiftin boşanması için geçerlidir.
• Rusya'da kullanılacak Türk mahkeme kararı apostilli olmalıdır. Adli belgelere apostili Türkiye'de adalet komisyonu başkanlıkları koyar.
• Rus kurumları belgenin noter onaylı Rusça tercümesini ister. Rus nüfus kaydına işlenmesi için ZAGS'a başvurun.
• Konsolosluk sayfası, Türkiye'deki boşanmaların evliliğin yapıldığı ülke makamlarına da bildirilmesini tavsiye ediyor.

• Türk kadınları için bekleme süresi: evlilik sona erdikten sonra 300 gün geçmeden kadın evlenemez (Türk Medeni Kanunu md. 132). Doğumla ya da mahkeme kararıyla süre biter.
• Yabancı makamların boşanma kararı, Türk makamları önünde yeniden evlenmeden önce Türk nüfusuna tescil edilmiş olmalıdır. Evlenme ehliyet belgesi için de bu şart aranır (bkz. R6.1).
• Rusya'da yeniden evlenmek için boşanma belgesini ZAGS'tan almış olmanız gerekir.

• Rusya'da: anlaşmalı boşanma için ZAGS şubesi; dava için yetkili Rus mahkemesi. Moskova Tek Bilgi Hattı (7/24): +7 495 777 77 77
• T.C. temsilcilikleri — boşanma kararının tescili
  • Moskova Büyükelçiliği: +7 495 994 93 59 · Kazan: +7 843 299 53 10 · Krasnodar: +7 861 214 12 51 · St. Petersburg: +7 812 577 44 69
  • Adresler için bkz. R6.2 ve O1.1. Randevu: konsolosluk.gov.tr
• T.C. Moskova Büyükelçiliği Adalet Müşavirliği
  • Adres: 7. Rostovski Pereulok No: 12, 115127 Moskova
  • Telefon: +7 495 994 48 08 (dahili 1132)
• Hukuk danışmanı: konsolosluk.gov.tr'deki "hukuk danışmanı bulunan temsilcilikler" listesinde Rusya'daki temsilcilikler yer almıyor. Rus mahkemesindeki işleriniz için Rusya'da bir avukatla çalışın (bkz. R10.5).
• Dışişleri Konsolosluk Çağrı Merkezi (7/24): +90 312 292 29 29

• Rusya'daki boşanmayı Türkiye'de tescil ettirmemek; Türk kayıtlarında evli görünmeye devam etmek.
• Ayrı başvurularda 90 günlük süreyi kaçırmak ya da ikinci başvuruyu başka bir temsilciliğe yapmak.
• Kesinleşme şerhi olmayan mahkeme kararıyla başvurmak.
• Rus kimliğiyle alınan boşanmayı, çok vatandaşlık tescili yapmadan tescil ettirmeye çalışmak.
• Velayet ya da nafaka hükmünün de idari tescille Türkiye'de uygulanacağını sanmak.
• Ortak reşit olmayan çocuk varken ZAGS'ta boşanmaya çalışmak.

• Rusya'da boşandım. Türkiye'de ayrıca dava açmam gerekir mi? Çoğu durumda hayır. Şartlar varsa karar temsilcilik üzerinden doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilir. Talep reddedilirse mahkemede tanıma istenir.
• Eski eşim Rus. Başvuruya katılması gerekir mi? Hayır. Diğer taraf yabancıysa Türk vatandaşı taraf tek başına başvurabilir.
• İkimiz de Türk'üz ve eşim başvuruya katılmıyor. Bu durumda MÖHUK'a göre tanıma davası gündeme gelir; bir avukata danışın.
• Rus mahkemesinin nafaka kararı Türkiye'de uygulanır mı? Türkiye'de icra edilebilmesi için yetkili Türk mahkemesinden tenfiz kararı gerekir.
• ZAGS'ta anlaşmalı boşandık. Bu belge Türkiye'de tescil edilir mi? 27/A maddesi yabancı idari makamların kararlarını da kapsar. Başvuruda temsilciliğe ZAGS boşanma belgenizle hangi ek belgeleri isteyeceğini sorun.
• Boşanmadan sonra çocuğumu Türkiye'ye götürebilir miyim? Velayete ve diğer ebeveynin haklarına bağlıdır. İzinsiz götürme Lahey Sözleşmesi'ne göre iade davasına yol açabilir (bkz. R6.5).

• Konsolosluk işlemleri – Nüfus (yabancı boşanma kararının tescili)
• Konsolosluk randevu sistemi
• 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu (PDF)
• 5718 sayılı MÖHUK (PDF)
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (PDF)
• Rusya Aile Kanunu md. 160: yabancı unsurlu boşanma
• Rusya Aile Kanunu md. 24: boşanma davasında çocuk ve nafaka