Rusya’da akaryakıt arzındaki daralma, temmuzdaki kısmi toparlanmanın ardından ağustos ortasında yeniden belirginleşti. GdeBENZ platformunda sürücülerin istasyon bildirimlerinden derlenen verilere göre, 16 Ağustos’ta ülke genelinde benzin veya motorin bulunduğu bildirilen istasyonların oranı yüzde 28,1 oldu. Oran 9 Ağustos’ta yüzde 41 seviyesindeydi.
Yakıtın tamamen tükendiği istasyonların yanı sıra uzun kuyrukların oluştuğu ve satış miktarlarının sınırlandığı noktalar da görüldü. Aksamalar özellikle Rusya’nın güneyinde, Volga bölgesinde ve bazı merkez bölgelerde yoğunlaştı.
Bölgelerde plaka ve litre sınırlamaları
Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, tedarik sorunlarına çözüm bulmak amacıyla sektör temsilcileriyle görüşmeler yürütüyor. Novak’ın başkanlığında 14 Ağustos’ta düzenlenen toplantıda Orenburg, Lipetsk, Tver ve Oryol bölgeleriyle Tıva ve Hakasya cumhuriyetleri, Krasnodar, Zabaykalye, Primorski ve Krasnoyarsk bölgelerindeki yakıt tedariki ele alındı.
Rusya Enerji Bakanlığı, bazı bölgelerde akaryakıt istasyonlarının tedarikinde yaşanan sorunların devam ettiğini açıkladı.
Orenburg bölgesinde 12 Ağustos’tan itibaren benzin satışına yönelik geniş kapsamlı kısıtlamalar yeniden uygulamaya konuldu. Bölge Valisi Yevgeniy Solntsev, araçların plaka numaralarının son hanesine göre tek veya çift günlerde yakıt alabileceğini duyurdu.
Lipetsk bölgesinde de benzer bir sistem yeniden başlatıldı. Bazı büyük istasyon zincirleri yakıtı plaka numarasına göre belirli günlerde verirken, araç başına benzin satışını 30 litreyle sınırlandırdı.
Krasnodar’da istasyonların bir bölümünde satış yalnızca belirli araçlara yapıldı
Rusya’nın önemli turizm merkezlerinden Krasnodar bölgesinde tedarik sıkıntısı öne çıktı. Anapa’da 17 Ağustos itibarıyla açık olan 25 istasyonun 11’inde yakıt yalnızca yakıt kartı bulunan araçlara ve özel hizmet araçlarına satıldı. Kalan 14 istasyonda ise araç başına yakıt miktarına farklı sınırlamalar getirildi.
Önemli liman kentlerinden Novorossiysk’te aynı sabah çalışan 28 istasyonun yalnızca 5’inde AI-92, 6’sında AI-95 benzin bulundu. Motorin ise 27 istasyonda satılıyordu.
Sivastopol’da yakıt satışı yeniden karekod sistemiyle yapılırken standart benzin türlerinde araç başına 20 litre sınırı uygulandı. Altay Cumhuriyeti’nde sürücülerin araçlarını günde birden fazla kez doldurmasını önleyen uygulama sürdü. Bölgesel yönetim, bu kısıtlamanın aşırı talebi ve birden fazla istasyondan yakıt alımını engellemeyi amaçladığını bildirdi.
Moskova’da bazı istasyonlarda yakıt bulunamadı, diğer istasyonlarda ise uzun kuyruklar oluştu.
FAS’tan 41 soruşturma
Yakıt tedarikindeki sorunlar, Rusya Federal Antimonopol Servisinin denetimlerine de konu oldu. Kurum, yıl başından 17 Ağustos’a kadar petrol şirketleri ve bağımsız yakıt piyasası aktörleri hakkında 41 soruşturma başlattı ve 68 uyarı verdi.
Soruşturmaların 30’u yaz aylarında açıldı. Bu sayı, yılın ilk beş ayındaki soruşturma sayısının yaklaşık üç katına çıktı. Denetimlerin önceliği, akaryakıt istasyonlarında fiyatlandırma ve rekabet kurallarının olası ihlalleri oldu.
Hükümet iç piyasaya sevkiyatı artırıyor
Rusya’da akaryakıt tedarikindeki ilk ciddi aksamalar mayıs sonunda başladı. Takip eden haftalarda birçok bölgede araç başına satılan yakıt miktarı sınırlandı, bidona yakıt satışı yasaklandı ve istasyonlara göre değişen satış kuralları uygulandı. Temmuzun ikinci yarısında bazı bölgelerde kısıtlamaların gevşetilmesinin ardından durumun iyileştiği açıklandı.
Ağustos ortasında benzin arzının yeniden azalması ve daha önce kaldırılan bazı sınırlamaların geri getirilmesi, yakıt krizinin ikinci dalgası olarak değerlendirildi.
Rusya makamları tedarik sorunlarını bazı petrol rafinerilerinin faaliyetlerini durdurmasına, enerji altyapısına yönelik Ukrayna insansız hava aracı saldırılarıyla bağlantılı güvenlik sorunlarına, yaz döneminde artan talebe ve yakıtın bölgelere taşınmasındaki lojistik güçlüklerine bağlıyor. Temmuz başında Rusya’da benzin üretiminin mevsimsel ortalama tüketiminin yaklaşık yüzde 65’i seviyesine gerilediği bildirilmişti.
Rusya, iç piyasadaki açığı azaltmak için Belarus ve Kazakistan’ın yanı sıra Hindistan ve Fas’tan da benzin ithal etmeye başladı. Hükümet, iç piyasadaki arzı artırmak amacıyla benzin ihracatına yönelik geçici yasağı 31 Ocak 2027’ye kadar uzattı ve petrol şirketlerinden yakıt sıkıntısı yaşayan bölgelere sevkiyatı artırmalarını istedi.
Enerji Bakanlığı ithalatı artırma, rafinerilerde üretimi mümkün olan en yüksek seviyede tutma ve mevcut yakıt stoklarını iç piyasaya yönlendirme tedbirlerini sürdürüyor. Hükümet ayrıca arzı artırmak için Euro-2, Euro-3 ve Euro-4 çevre sınıflarındaki benzinin üretimine, ithalatına ve satışına geçici olarak izin verdi. Bu yakıtlar, Euro-5’e kıyasla daha fazla kükürt ve bazı kirleticiler içerebilen daha düşük çevre standardındaki ürünler olarak tanımlanıyor.
