Rusya'da yurt dışına yerleşen kültür sanatçılarının banka hesapları, resmi olmayan bir listeye dayanılarak ve hiçbir bildirim yapılmadan donduruluyor. Blokaj kararlarını, terörizmin ve aşırılıkçı faaliyetlerin finansmanıyla mücadele için oluşturulan bakanlıklar arası komisyon alıyor.
Siyaset bilimci Yekaterina Şulman, 14 Temmuz'daki programında konuyu gündeme getirerek, hesapların gizlice bloke edildiğini açıkladı. Şulman'ın aktardığına göre, etkilenen isimler ağırlıklı olarak 'SlovoNovo' festivali ve 'Dar' edebiyat ödülü çevresinden geliyor.
Festivalin kurucusu Marat Gelman, 'Ajans' haber sitesine yaptığı açıklamada, kısıtlamaların 'SlovoNovo'yla bağlantılı yaklaşık yüz kişiyi etkilediğini söyledi. Gelman, bunun Rusya'da mal varlığı bulunan yalnızca 15-20 kişi için sorun teşkil ettiğini öne sürdü ve hesapları bloke edilenlerin bir kısmının zaten 'yabancı ajan' veya 'aşırılıkçı' olarak damgalandığını kaydetti.
Hesabının bloke edildiğini kamuoyuna duyuran ilk isim şair Anna Russ oldu. 2025'te 'SlovoNovo' festivaline katılan Russ, hesabına erişimin engellendiğini açıkladı. BBC Rusça Servisi'nin konuştuğu iki anonim festival katılımcısı da benzer durumu doğruladı. Bu kişilerin ne 'yabancı ajan' ne de terörist listesinde kaydı bulunuyor ve haklarında herhangi bir ceza soruşturması yok.
2025 yasası komisyona geniş yetkiler verdi
Bakanlıklar arası komisyonun hesapları dondurma yetkisi, Temmuz 2025'te kabul edilen bir yasayla geldi. 'Altyapının güvenliğini güçlendirmek' amacıyla çıkarıldığı belirtilen yasa, 'ihalecilik' faaliyetlerine karışıldığı şüphesi üzerine, mahkeme kararı veya açılmış bir dava olmaksızın mal varlığını dondurmaya olanak tanıyor.
Avukat Yevgeniy Smirnov, yasaya göre komisyon kararlarının yayımlanması gerektiğini, ancak komisyonun bir internet sitesi bile olmadığı için bu kararlara ulaşmanın imkânsız olduğunu ifade etti. Smirnov, benzer vakalarla son altı-yedi aydır karşılaştıklarını dile getirdi.
'SlovoNovo' festivali 2018'den beri düzenleniyor ve 2025'te Rusya'da 'yabancı ajan' ilan edildi. Festivalin kurucusu Marat Gelman ise 2021'den beri 'yabancı ajan' listesinde ve 2024'te Rosfinmonitoring'in teröristler ve aşırılıkçılar listesine eklendi. 2024'te kurulan 'Dar' edebiyat ödülü de bir yıl sonra 'yabancı ajan' siciline alındı.
Rusya, haziran ayında yurt dışına yerleşen ve devlete karşı idari suç işleyen kişilerin mal varlığına el konulmasını sağlayan yeni bir yasayı daha kabul etti. Eylül'de yürürlüğe girecek düzenlemeye göre, devlet başkanına hakaret, orduyu 'itibarsızlaştırma' veya yaptırım çağrısı gibi fiiller, hesaplara ve mülklere para cezası ödeninceye kadar el konulması için gerekçe olarak kullanılabilecek.
