Rusya'nın da aralarında bulunduğu dokuz ülke, Avrasya'da çeşitlilik ve çok kutupluluk ilkelerini temel alan bir şartın hazırlanması için resmi müzakere sürecini başlattı. Girişim, 21. Yüzyılda Avrasya Çeşitlilik ve Çok Kutupluluk Şartı'nın hazırlanmasını ve kabul edilmesini amaçlıyor.
Belarus, Vietnam, İran, Kazakistan, Kırgızistan, Laos, Myanmar, Rusya ve Tacikistan temsilcileri, 25 Eylül'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 81. Oturumunun üst düzey haftası kapsamında bir araya geldi. Ortak bildiride sürecin Avrasya'daki tüm ilgili devletlerin katılımına açık olduğu belirtildi.
Kararlar oydaşmayla alınacak
Taraflar, şartın içeriği ve hazırlanma usulü dahil tüm kararların oydaşma temelinde alınması konusunda mutabık kaldı. Taslağın hukuki niteliği, formatı ve kabul yöntemi de ortak uzlaşıyla belirlenecek.
Müzakerelerde, Avrasya coğrafyasında eşit ve bölünmez güvenliğin sağlanmasına yönelik ortak yaklaşımların ve iş birliği ilkelerinin ortaya konulması hedefleniyor.
Ekonomik ve insani bağlar da kapsanacak
Hazırlanması planlanan şartın ekonomik ortaklığın geliştirilmesini, kültürel ve insani bağların güçlendirilmesini ve çok kutuplu dünya düzeni koşullarında medeniyetler arası etkileşimin teşvik edilmesini kapsaması öngörülüyor.
Ortak bildiride taraflar, Birleşmiş Milletler Şartı'nın amaç ve ilkeleriyle uluslararası hukuka bağlılıklarını teyit etti. Devletlerin egemen eşitliği, siyasi bağımsızlığı ve toprak bütünlüğü, iç işlerine müdahale etmeme ile anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesi ilkelerine vurgu yapıldı.
Katılımcılar, daha kapsayıcı, demokratik ve adil bir uluslararası düzeni desteklediklerini açıkladı. Çok kutuplu dünya düzeninin uluslararası hukuka ve Birleşmiş Milletlerin merkezi koordinasyon rolüne dayanması gerektiğini belirtti.
Şart için çalışma grubu kurulacak
Belgenin hazırlanması amacıyla 21. Yüzyılda Avrasya Çeşitlilik ve Çok Kutupluluk Şartı Çalışma Grubu kurulması kararlaştırıldı. Grup, şartın oluşturulmasına ilişkin müzakereleri yürütecek.
Avrasya Çeşitlilik ve Çok Kutupluluk Şartı fikri ilk kez Ekim 2023'te Minsk'te düzenlenen Avrasya güvenliği konulu uluslararası konferansta gündeme getirildi. Girişim daha sonra farklı uluslararası platformlarda ve çeşitli formatlarda ele alındı.