Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, Türkiye'nin Antalya kentinde ilk haftasını tamamlayarak kritik aşamaya giriyor. Zirvenin yedinci günü olan pazar günü Mavi Bölge ziyaretçilere kapatılırken, gelecek haftadan itibaren bakanlar müzakerelere katılacak. Müzakerelerin başkanı ve Avustralya'nın iklim değişikliği ve enerji bakanı Chris Bowen, ilk sonuç belgesi taslağının gelecek haftanın başında hazır olmasının beklendiğini söyledi.
COP31 Başkanı ve Türkiye'nin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, ilk haftanın elektrifikasyondan iklim finansmanına, uyumdan adil geçişe kadar "güçlü ilerlemeyle" tamamlandığını belirtti. Kurum, "Hedefimiz açık: Antalya'dan güçlü bir siyasi sonuç ve somut iklim eylemleri" dedi.
Yetki tartışması
İkinci haftanın en önemli konusu, Avustralya ekibinin uzlaşıyla kabul edilmesini önerdiği siyasi metin olan sözde ortak kararın (cover decision) akıbeti olacak. AFP'nin E3G düşünce kuruluşu uzmanı Alden Meyer'e dayandırdığı haberine göre Rusya ve Arap Grubu, böylesine kapsamlı bir anlaşma için yetki bulunmadığını düşünen taraflar arasında yer alıyor.
Moskova'nın tutumu konferans başlamadan önce ortaya konmuştu. Rusya Devlet Başkanı'nın iklim konuları özel temsilcisi Ruslan Edelgeriyev, ekim ayında İnterfaks'a verdiği röportajda müzakerelerin "zor" geçeceği uyarısında bulunmuş ve Rusya'nın desteklemediği konuları sıralamıştı: hidrokarbonlardan hızla vazgeçilmesi ve Rusya'nın iklim finansmanına "bağışçı" konumuna getirilmesi girişimleri. Edelgeriyev, Paris Anlaşması'nda yer alan ayrıma atıfla "Biz bağışçı değiliz, bu yalnızca gönüllülük esasına dayanır" demişti.

Reuters'a göre Suudi Arabistan ve Rusya gibi büyük petrol üreticileri, fosil yakıtları sınırlayan ifadelere geleneksel olarak karşı çıkıyor. Hindistan'ın da aralarında bulunduğu büyük gelişmekte olan ekonomiler ise enerji alanındaki seçeneklerini daraltabilecek katı hedefleri istemiyor. Dünyanın en büyük petrol tüketicisi ABD, müzakerelere üst üste ikinci yıldır katılmıyor.
Olası uzlaşı olarak elektrifikasyon
Konferansın ev sahibi Türkiye, küresel elektrifikasyonu nihai kararın merkezine yerleştirmeyi öneriyor: Elektriğin dünya enerji tüketimindeki payının 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılması. Kurum'a göre bu hedefi 30'dan fazla ülke ve yaklaşık 100 özel sektör şirketi destekledi. Reuters'ın aktardığına göre öneri, ilave elektriğin yenilenebilir kaynaklardan üretilmesini şart koşmuyor. Bu durum öneriyi geniş bir ülke grubunun kabul edebileceği hale getirirken bazı delegasyonlar fosil yakıtlardan vazgeçiş için daha net bir plan talep ediyor. AB hedefi destekliyor ancak delegasyon başkanı Diana Acconcia'ya göre temiz enerji kaynaklarını esas alıyor.

Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) Genel Direktörü Francesco La Camera, COP31 panelinde elektrifikasyonun yüzde 35'e çıkarılmasını son derece önemli olarak nitelendirdi ancak kritik bir soruna dikkat çekti: Elektrik şebekeleri yeni kapasitenin devreye alınmasına yetişemiyor. Kurum, konferans kapsamında Rus tarafıyla da görüşmeler yaptı. Türkiye ve Rusya, Antalya'da çevre ve iklim değişikliği alanında iş birliği mutabakatı imzaladı.
Orta Asya finansman arıyor
Orta Asya ülkeleri için temel konu finansmana erişim. Kazakistan Ekoloji Bakanlığı'nın açıklamasına göre Bakan Alibek Kuantırov, 14 Kasım'da Yeşil İklim Fonu ile ulusal iklim yatırım platformunun kurulmasını görüştü. Ülke, platformun ilk aşaması için 1,3 milyon dolar alacak. Özbekistan ise Antalya'da 8,3 milyon dolar ve 5,5 milyon avro tutarındaki projeleri görüştü; 2027'den itibaren bölgedeki beş ülke ile beş uluslararası iklim fonunun katılacağı bölgesel iklim finansmanı diyaloğu başlatılmasını önerdi.

Kurum ise ülkeleri daha önce verdikleri sözleri yerine getirmeye çağırdı. Kurum'a göre yıllık 1,3 trilyon dolarlık hedef bile yetersiz kabul ediliyor ancak bu hedefe de henüz ulaşılmadı. COP31'de pazartesi günü bilim, sanayi ve teknolojiye ayrılırken nihai müzakereler 20 Kasım'da yapılacak.
Fotoğraf: UN Climate Change, Anadolu