Türkiye'nin Antalya kentinde düzenlenen BM İklim Konferansı COP31, ilk nihai belge taslağıyla ikinci ve kritik haftasına başladı. Müzakerelerin başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, pazartesi günü düzenlediği basın toplantısında metnin 144 maddeden oluştuğunu açıkladı. Bowen, müzakerelerin “yapıcı” bir şekilde sürdüğünü söyledi, Anadolu Ajansı bildirdi.
Taslak, 160'tan fazla ülke adına sunulan ve 500 sayfadan fazla yer tutan 45 pozisyon temel alınarak hazırlandı. Metinde çok taraflılığa ve Paris Anlaşması'na bağlılık teyit ediliyor, 1,5 °C'lik ısınma eşiğinin aşılması riskine dikkat çekiliyor ve küresel enerji tüketiminde elektriğin payının 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılması öneriliyor. Okyanusun rolü ile buzullara bağlı dağlık bölgelerin kırılganlığı da ayrıca ele alınıyor. Müzakereciler 48 konuda anlaşmaya vardı; çözülemeyen başlıklar bakanlar düzeyine taşınırken Bowen, hafta sonuna kadar en az bir metin taslağının daha hazırlanmasını beklediğini söyledi.

Moskova ve hidrokarbon tartışması
Bowen, taslakta herkesin kabul etmeyeceği hükümlerin bulunduğunu kabul etti ve fosil yakıtlar konusunda “hararetli tartışmalar” yaşanacağı uyarısında bulundu. RFI'nin haberine göre taslak, enerji sistemlerinde petrol, gaz ve kömürden çıkışın hızlandırılmasını istiyor. Rusya ve Suudi Arabistan ise henüz üzerinde uzlaşılmamış önerilerin belgeye alınmasına dahi karşı çıkıyor.
Moskova'nın tutumunu Rusya Devlet Başkanı'nın iklim ve su kaynakları özel temsilcisi Ruslan Edelgeriyev önceden açıkladı. Edelgeriyev, 13 Kasım'da Interfaks'a yaptığı açıklamada Rusya'nın hidrokarbonlardan zorunlu ve hızlandırılmış çıkışın kabul edilemez olduğuna ilişkin bir açıklama hazırladığını söyledi. Rus tarafının “35'e 35” elektrifikasyon girişimi hakkında da yol haritası ve mekanizmalar dahil “büyük soru işaretleri” bulunduğunu belirtti.
Dubai rekoru artık çok yakın
Antalya aynı zamanda katılım rekoruna ilerliyor. Türkiye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına göre devlet ve hükümet başkanları, bakanlar, ulusal delegasyonlar ve akredite gözlemcilerin bulunduğu Mavi Bölge'ye ilk yedi günde 102.610 kişi kaydoldu. Mutlak rekor, 2023'te Dubai'de düzenlenen COP28'e ait: Konferansın 20 Kasım'daki kapanışına dört gün kala katılımcı sayısı 112.724 oldu. Halka açık Yeşil Bölge'yi ise şimdiye kadar 212 bin kişi ziyaret etti; burada 1.500'den fazla panel oturumu düzenleniyor.
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, pazartesi günü Ankara'da gençlerle yaptığı toplantıda Türkiye'nin 96 lidere ev sahipliği yaptığını ve COP31'in “organizasyon ve katılım açısından en başarılı COP olarak tarihe geçtiğini” söyledi. COP31 başkanlığı, ilk haftanın sonuçlarını bir videoyla duyurdu.
Videoda konferans alanının havadan görüntüleri, COP31 Başkanı Murat Kurum, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ve Erdoğan'ın konuşmaları, Liderler Zirvesi oturumları, tematik paneller ve gençlerin tartışmaları yer alıyor. İngilizce altyazılı video “İlk hafta geride kaldı” sözleriyle sona eriyor.
Türk dünyası, jeotermal enerji ve 1,5 °C
Avrasya açısından günün öne çıkan gelişmelerinden biri, Türk Devletleri Teşkilatı çevre bakanlarının katıldığı yuvarlak masa toplantısı oldu. Kurum, toplantıda kentsel ve yatırım projeleri için TULIP platformunun kurulacağını açıkladı. Toplantıya Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'ın bakanları katıldı.
COP31 başkanlığı ayrıca, 10 Kasım'da Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) ile birlikte başlatılan 2050 Küresel Jeotermal Hedefi'ni 50'den fazla ülke ile Avrupa Birliği'nin desteklediğini açıkladı. Hedef, 2050'ye kadar küresel jeotermal elektrik ve ısı üretimini 2025 seviyesine kıyasla 12 kat artırmak. Ülkelerin tam listesi yayımlanmadı. Rusya'da jeotermal enerji başlıca Kamçatka'da yoğunlaşıyor; Sovyetler Birliği'nin ilk jeotermal elektrik santrali Pauzhetskaya Jeotermal Elektrik Santrali de 1966'da burada faaliyete geçti.
Kurum, “Belen 1,5 °C Misyonu” başlıklı üst düzey etkinlikte de konuştu. COP31 başkanlığının açıklamasına göre Kurum, Bakü'den Belen'e uzanan süreçte elde edilen ilerlemenin temel alınması ve Antalya'da somut sonuçlara dönüştürülmesi çağrısında bulundu.

Dünya Sağlık Örgütü, Antalya Sürdürülebilir Sağlık Sistemleri Girişimi'ne desteğini açıkladı. DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, “İklim krizi, sağlık krizidir” dedi. Konferansın sekizinci günü bilim, sanayi ve teknolojiye ayrıldı. COP31, 20 Kasım'da yapılacak son müzakere turuyla sona erecek.
Video: COP31 Türkiye. Fotoğraf: Anadolu Ajansı, COP31 başkanlığı. Kaynaklar: Anadolu Ajansı, RFI, Interfaks.