İgor Dodon, Moldova’nın Gazprom’dan gaz alımını sona erdirip Avrupa piyasasına yönelmesinin enerji maliyetleri açısından tartışmalı sonuçlar doğurduğunu söyledi. Moldova’nın eski cumhurbaşkanı ve Sosyalistler Partisi lideri, Gazprom fiyat formülünün 2022-2026 döneminde ülkeye Avrupa ortalamasından yaklaşık yüzde 15 daha ucuz doğal gaz sağlayacağını belirtti.
Dodon, Kişinev yönetiminin 2022 sonunda Gazprom’dan alımı durdurarak devlet şirketi Energocom üzerinden Avrupa piyasasından tedarike geçtiğini hatırlattı. Bu karar, kaynakların çeşitlendirilmesi ve enerji güvenliğinin sağlanması gerekçeleriyle açıklanmıştı.
Gazprom sözleşmesindeki fiyat yapısı
Dodon’un aktardığı sözleşme, 2021 sonbaharında Gazprom ile kabul edilmiş ve 30 Eylül 2026’ya kadar geçerli olacak şekilde düzenlenmişti. Fiyat formülünde yılın birinci ve dördüncü çeyrekleri için yüzde 70 oranında petrol ürünleri sepeti, yüzde 30 oranında ise TTF göstergesi esas alınıyordu.
İkinci ve üçüncü çeyreklerde oranlar tersine çevriliyordu. Dodon, bu yöntemin doğal gaz piyasasındaki sert fiyat artışlarının etkisini azaltmayı hedeflediğini ifade etti.
Dodon’dan 745-750 milyon dolarlık hesaplama
Dodon’a göre formül, yalnızca 2022 yılında Avrupa fiyatlarına kıyasla yaklaşık 480 milyon dolarlık avantaj sağlayacaktı. Sonraki dönemde ise bazı çeyreklerde sözleşme kapsamındaki gazın daha pahalı, bazı çeyreklerde belirgin biçimde daha ucuz olması bekleniyordu.
Sözleşmenin sona ereceği tarihe kadar yapılan hesaplamaların toplam finansal etkiyi formül lehine yaklaşık 745-750 milyon dolar gösterdiğini söyleyen Dodon, Moldova’nın piyasa fiyatlarındaki dalgalanmaları hafifletebilecek bu sözleşmeden neden vazgeçtiğinin tartışılması gerektiğini belirtti.
Moldova ve Transdinyester’in gaz sorunu
Rus gazını Avrupa’ya taşıyan Ukrayna transitinin sona ermesi ve Kişinev’in Gazprom’a olan borcu ödemek istememesi sonrasında Moldova ile Transdinyester gaz tedariki sorunuyla karşı karşıya kaldı.
Kişinev enerji ihtiyacını Avrupa ülkelerinden karşılamaya yönelirken, bu gelişmenin hane halkı tarifelerindeki artışla bağlantılı olduğu belirtildi.