Karadeniz ve Azak Denizi’ndeki tahıl sevkiyatının yeniden başlaması, Rusya ile Ukrayna arasındaki karşılıklı saldırıların sona ermesine ve ateşkes sağlanmasına bağlanıyor. Böyle bir durumda bölgedeki terminal kapasitesinin yüzde 80’ine kadarı kısa sürede yeniden kullanılabilir.
Reuters’ın sektör verilerine dayandırdığı analize göre, bölgedeki dokuz büyük terminalden üçü ağır hasar aldı. Bu tesisler, tahıl ihracat altyapısının yaklaşık yüzde 20’sini oluşturuyor ve onarımları aylar sürebilir.
Tahıl ticareti için diplomatik girişim
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, limanlar ile gemilere yönelik saldırıların ardından duran Karadeniz tahıl ticaretini yeniden başlatmak amacıyla, tahıl ithal eden ülkelerin katıldığı uluslararası girişime öncülük ediyor.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, 25 Eylül 2026’da Hindistan, Mısır ve diğer Orta Doğu ülkelerinin de diplomatik çabaya katıldığını söyledi. Kremlin diplomatik temasları kabul ederken, Rusya’nın bu dönemde alternatif ihracat güzergâhlarını kullandığını açıkladı.
Novorossiysk ve Taman’daki terminaller
Analizde, Rusya’nın bölgedeki dokuz büyük tahıl terminalinin yanı sıra Azak Denizi ile Don Nehri deltası çevresindeki daha küçük tesislerin durumu incelendi. Saldırılardan önce bu güzergâh, Rusya’nın tahıl ihracatının yüzde 70’ine kadarını taşıyordu.
Rusya’nın üç büyük tahıl terminalinden biri olan NKHP, Karadeniz’deki Novorossiysk Limanı’nda 12 Ağustos’ta düzenlenen saldırıda ağır hasar gördü. Yıllık kapasitesi 7,1 milyon ton olan tesisin onarımının altı aya kadar sürebileceği belirtildi.
Novorossiysk’te bulunan KSK ve NZT terminallerindeki hasarın ise sınırlı kaldığı ve iki tesisin yeniden çalışmaya hazır olduğu aktarıldı. NKHP işletmesi, onarım süresinin dört aya kadar çıkabileceğini bildirdi.
Karadeniz kıyısındaki Taman Limanı’nda yer alan ZTKT ile Azak Denizi kıyısındaki Taganrog terminali de hasar gördü ve faaliyetlerini durdurdu. Hasarın tam boyutu netleşmezken, iki tesisin yıllık toplam kapasitesi 6,7 milyon ton olarak hesaplandı.
Yıllık kapasitesi 5,5 milyon ton olan ZTKT’nin 30 Temmuz’daki saldırının ardından tahıl yükleyemediği belirtildi. Terminalde operasyonların ne zaman yeniden başlayacağı ise belirsizliğini koruyor.
53 milyon tonluk kapasite kullanılamıyor
Analizde, bölgedeki yaklaşık 67 milyon tonluk toplam tahıl terminali kapasitesinin yaklaşık 53 milyon tonluk bölümünün güvenlik riskleri nedeniyle kullanılamadığı aktarıldı. Saldırıların sona ermesiyle bu terminallerin yeniden faaliyete geçebileceği değerlendiriliyor.
Rusya, dünyanın en büyük buğday ihracatçısı konumunda bulunuyor. Sevkiyatların aksaması küresel tahıl fiyatlarını yükseltirken, Ukrayna’daki savaşla bağlantılı gıda güvenliği endişelerini de yeniden gündeme taşıyor.