Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, enerji arzını güvence altına almak için pazartesi sabahı Basra Körfezi ülkelerine gidecek. Macron bunu, hayat pahalılığına karşı ülke genelinde düzenlenen protestoların yağma, dükkân talanı ve araç kundaklamalarıyla gölgelenmesinden bir gün sonra, pazar akşamı yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında duyurdu.
Macron’a göre göstericilerin hayat pahalılığı ve akaryakıt fiyatlarıyla ilgili kaygıları yerinde ve bunun kaynağı Fransa’nın taraf olmadığı, İran merkezli Basra Körfezi çatışması. Macron, şubatta bu savaşın başlamasından bu yana Paris’in akaryakıt ve gaz arzı için uluslararası çaba gösterdiğini belirtti. Hükümet ayrıca akaryakıt dağıtıcılarıyla, pompa fiyatlarına yansıyacak tedbirler üzerinde anlaştı.
“Öfke ve utanç”
Élysée Sarayı’ndan Paris saatiyle 20.00’de yapılan konuşmada Macron, cumartesi günkü olaylar nedeniyle ülkenin “öfke ve utanç” duyduğunu söyledi ve “Hiçbir şey bunu haklı çıkaramaz, açıklayamaz, mazur gösteremez” dedi. Olayların sorumluluğunu “aşırı sol gruplardan çıkan ve çok sayıda suçlunun katıldığı fitnecilere” yükledi.
Macron, yüz binlerce barışçıl göstericinin yağmacılardan ayrılması gerektiğini de vurguladı. İçişleri Bakanlığı’na göre cumartesi günkü eylemlere yaklaşık 550 bin kişi katıldı. Macron, “Bu kişileri yakıp yıkan ve yağmalayanlarla asla bir tutmamalıyız” dedi.

“Ödeyecekler ve tazmin edecekler”
Macron, “Yıkanlar bedelini ödemeli, yağmalayanlar zararı tazmin etmeli” dedi. “Cumhuriyeti yıkmaya çalışanların bunun hesabını vereceğini” ekleyen Macron, yetkililerin suçlulara karşı taviz vermeyeceğini söyledi.
İçişleri Bakanlığı’nın pazar akşamı itibarıyla verdiği bilgiye göre cumartesi günü 2 bin 397 kişi gözaltına alındı, 997 polis ve jandarma yaralandı; 7’sinin yarası ağır. Olaylar Paris, Lyon, Marsilya, Bordeaux, Limoges ve diğer kentlere yayıldı.
Macron, polisin müdahalesinin değerlendirilmesinde “tam şeffaflık” sözü verdi ve İçişleri Bakanı Laurent Nuñez’den istihbarat ve hazırlık konusunda “net cevaplar” istedi. Adalet Bakanı’na da her suça savcılığın kararlı yanıt vermesini sağlama talimatı verildi.
Sırada ne var?
Başbakan Sébastien Lecornu pazartesi günü, zarar gören esnaf ve vatandaşlara yardımı hızlandırmak için kriz masasını toplayacak. Valiler, belediye başkanlarıyla birlikte bazı toplantıları yasaklayabilecek. Lecornu ayrıca partileri, sendikaları ve meslek örgütlerini şiddeti kınamaya ve sükûnet çağrısına davet edecek.
Protestolar üç hafta önce lise öğrencilerinin eylemleriyle başlamıştı; Macron gençlerdeki “derin kaygıyı” kabul etti. Lecornu önümüzdeki günlerde öğrencileri, öğretmenleri, sendikaları ve işverenleri bir araya getirecek. Eğitim Bakanlığı’nın çevrim içi platformuna şimdiden 100 binden fazla öneri geldi.
Fransız basınının bir gün önce gündeme getirdiği olağanüstü hal ve sokağa çıkma yasağı ilan edilmedi. Cumhurbaşkanlığı seçimine altı ay kaldığını hatırlatan Macron, tartışmaların sokakta yapılmaması çağrısında bulundu: “Ülkemiz altı ay sonra güzel bir cumhurbaşkanlığı seçimini hak ediyor.”
Muhalefetin tepkisi
Ulusal Birlik’in lideri Jordan Bardella konuşmayı “içler acısı” ve “korkakça” diye nitelendirirken, Boyun Eğmeyen Fransa’nın lideri Jean-Luc Mélenchon yıkımın bütün sorumluluğunu kamu düzenini sağlayamayan hükümete yükledi. CGT Genel Sekreteri Sophie Binet, Cumhurbaşkanının “ülkede olup bitenden hiçbir şey anlamadığını” söyledi. Cumhurbaşkanlığına aday olan eski Başbakan Édouard Philippe ise düzeni yeniden sağlayacak kararlar beklediğini belirtti.