Kazakistan’ın başkenti Astana, Dünya ve Geleneksel Dinler Liderleri Kongresi Sekretaryasının XXIV toplantısına ev sahipliği yaptı. Erlan Karin’in başkanlık ettiği toplantıya 20 ülkeden 30’dan fazla din, uluslararası kuruluş, kamu ve sivil toplum temsilcisi katıldı.
Toplantıda, "Astana Barış Deklarasyonu – 2025" doğrultusunda hazırlanan iki uluslararası belge kabul edildi. Belgelerden biri dini alanda yapay zeka kullanımına ilişkin etik kod olurken, diğeri dinlerin iklim değişikliğiyle mücadeledeki rolünü ele aldı.
Yapay zeka kullanımına etik çerçeve
Etik kod, yapay zeka teknolojilerinin dini alanda sorumlu şekilde kullanılmasını hedefliyor. Metin; dini içeriklerin çarpıtılmasını, dijital sahte içeriklerin yayılmasını, ayrımcılığı ve inançların manipüle edilmesini önlemeye yönelik ilkeler içeriyor.
Belgeyle, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in yapay zekanın etik gelişimi için Dinlerarası Etik Komisyonu kurulması ve algoritmalar için evrensel "ilkeler" oluşturulması girişimi de ilerletiliyor.
İklim, çatışmalar ve ruhani diplomasi
İkinci belge, dinlerin iklim değişikliğiyle mücadelede üstlenebileceği role odaklanıyor ve çevreye karşı sorumluluğun güçlendirilmesini amaçlıyor.
Erlan Karin, birlik, dayanışma, etnik ve dinler arası hoşgörü ile insana saygı değerlerinin Kongrenin misyonuyla örtüştüğünü söyledi. Silahlı çatışmaların, insani krizlerin, radikalizmin, nefret söyleminin ve iklim ile teknoloji kaynaklı risklerin arttığı bir dönemde dinler arası diyaloğun önem kazandığını ifade etti.
Karin, önceki yıllarda oluşturulan değerler temelinin Kongrenin pratik boyutunu genişletmeye imkan verdiğini belirtti. Ortak belgelerin hazırlanmasını, ortaklıkların güçlendirilmesini ve projelerin hayata geçirilmesini öne çıkaran Karin, ruhani diplomasinin siyasi müzakereleri tamamlayabileceğini, iletişim kanallarının korunmasına ve güvenin yeniden tesis edilmesine katkı sunabileceğini kaydetti.
Küresel Barış Hareketi hazırlığı
Toplantının gündeminde, Tokayev’in Kongrenin himayesinde bir Küresel Barış Hareketi oluşturulması yönündeki girişimi de yer aldı. Girişim, dinlerin barışçıl potansiyelini bir araya getirmeyi ve ruhani diplomasiye uluslararası düzeyde pratik bir boyut kazandırmayı amaçlıyor.
Astana Barış Deklarasyonu – 2025’in uygulanması çerçevesinde Sekretaryaya ve ortaklarına, hareketin taslak konseptinin hazırlanması ile uluslararası düzeyde oluşturulması ve tanıtılmasına yönelik aşamalı bir plan hazırlama görevi verildi. Karin, Kongrenin itibarının alınan kararların uluslararası girişimlere ne ölçüde dönüştürüldüğü ve barış ile güvenin güçlendirilmesine nasıl hizmet ettiğiyle belirleneceğini söyledi.
Çocuk hakları şartı ve ikili görüşmeler
Astana’daki toplantıda Kazakistan ile Vatikan’ın ortak girişimi olan "Tedavisi mümkün olmayan hastalığa sahip çocukların hakları Şartı" da sunuldu. Çocuk Hastanesi Bambino Gesù’nun uzman katkısıyla hazırlanan belgeye ilişkin çalışmaların sürdürülmesi Sekretarya tarafından desteklendi.
Erlan Karin, toplantı kapsamında uluslararası ve dini kuruluşların temsilcileriyle ikili görüşmeler yaptı. Birleşik Arap Emirlikleri Müslüman Âlimler Konseyi Genel Sekreteri Muhammed Abdüsselam ile Kongre çerçevesindeki işbirliği ve Konseyin İnsan Kardeşliği Belgesi ile iklim değişikliği ve yapay zeka etiğine ilişkin belgelere katkısı ele alındı.
Karin, Birleşik Arap Emirlikleri Hoşgörü ve Barış İçinde Birlikte Yaşama Bakanlığının Genel Müdürü Afra Muhammed el-Sabri ile gelecekteki işbirliği imkanlarını değerlendirdi. Çin’deki Budist ve Taocu kuruluşların temsilcileri Çiu Şuang ve Sun Şiao ile de Kongreye katılım ve dinler arası diyaloğun geliştirilmesi konularını görüştü.
