Kalinin Nükleer Santrali Rusya’nın enerji sistemine 4 bin megavat sağlıyor

Rusya’nın Tver bölgesindeki Kalinin Nükleer Santrali, dört VVER-1000 reaktörüyle ülkenin merkezi enerji sistemindeki tüketim merkezlerine elektrik iletiyor. Santral, Udomlya ekonomisinde istihdam sağlarken çevresel izleme ve Türk uzmanlara yönelik nükleer güvenlik eğitimlerini sürdürüyor.

Kalinin Santrali Rusya’nın enerji sistemine 4 bin megavat sağlıyor

Rusya’nın merkezi enerji sistemindeki önemli tüketim merkezleri, Tver bölgesindeki Kalinin Nükleer Santrali’nden elektrik alıyor. Udomlya kentinde, Udomlya Gölü’nün güney kıyısında bulunan tesis Moskova’ya kara yoluyla yaklaşık 350 kilometre uzaklıkta yer alıyor.

Santral, Moskova ve St. Petersburg’un da bulunduğu Merkezi Birleşik Enerji Sistemi’ne elektrik iletiyor. Dört VVER-1000 tipi reaktörün toplam kurulu gücü 4 bin megavat olurken tesis, Tver bölgesindeki elektrik üretiminin yüzde 82’sini ve Rusya’nın Merkez Federal Bölgesi’ndeki üretimin yüzde 14’ünü karşılıyor.

Udomlya ekonomisinde nükleer santralin etkisi

Kalinin Nükleer Santrali ve yüklenici kuruluşlar, Udomlya’nın çalışma çağındaki nüfusunun yaklaşık yüzde 30’una istihdam sağlıyor. Ocak 2024 verilerine göre belediye bölgesinde yaklaşık 29 bin 500 kişi yaşıyor; 25 binden fazlası kent merkezinde bulunuyor.

Rosatom ile Tver Bölgesi yönetimi arasında 2013’ten bu yana yürürlükte bulunan işbirliği anlaşması kapsamında bölgeye aktarılan kaynaklar yolların, eğitim ve kültür kurumlarının yenilenmesi, sağlık kuruluşlarının donatılması ve genç ailelere konut sağlanması için kullanılıyor.

Santralin soğutma sistemi Udomlya ve Pesvo göllerinden yararlanıyor. Kışın donmayan ve sıcak kalan göl suları balıklar için farklı koşullar oluştururken santral çevresinde düzenli balıklandırma çalışmaları yürütülüyor. Göllerde alabalık ve mersin balığı yetiştiren balıkçılık işletmeleri de faaliyet gösteriyor.

Çevresel denetim su ve havayla sınırlı kalmıyor

Kalinin Nükleer Santrali’nin radyasyon güvenliği biriminde görev yapan dozimetrist Andrey Popov, taşınabilir laboratuvarla yapılan kontrollerde hava ölçümleri gerçekleştirildiğini, ayrıca su, toprak, balık, mantar ve orman meyvelerinden numuneler alındığını açıkladı.

Tver bölgesindeki Kalinin Nükleer Santrali (arşiv)

Mobil ölçümlerde rüzgarın yönü ve hızı ile nem oranı da kayda geçiriliyor. Sonuçlar ve meteorolojik veriler kriz merkezine iletilirken aracın konumu ile ölçüm değerleri merkezden anlık olarak izlenebiliyor. Numuneler, taşınabilir cihazlardaki ilk incelemelerin ardından laboratuvarlarda ayrıntılı biçimde analiz ediliyor.

Çevredeki hayvancılık faaliyetleri de denetim programına dahil ediliyor. Hayvanların tükettiği saman, ot ve tahıl inceleniyor; yerel halktan alınan 5 kilogram sığır eti ise altı ayda bir radyonüklit içeriği bakımından analiz ediliyor.

Santralde günlük, haftalık, aylık ve yıllık görevlerden oluşan bir program uygulanıyor. Ölçümler, federal mevzuat ve radyasyon güvenliği kuralları doğrultusunda düzenli biçimde kayda geçiriliyor.

Çevre koruma biriminin 17 kişilik ekibinde görev yapan Andrey Danilkin, sertifikalı laboratuvarda göl suyunun kimyasal bileşimi ile sudaki maddelerin yoğunluklarının incelendiğini belirtti. Çevresel izleme; hava, yüzey ve yer altı suları, toprak, bitki örtüsü ve su canlılarını kapsıyor.

Göller çevresinde erken değişimleri belirlemek için düzenli gözlem yapılıyor. Bölge Moskova, St. Petersburg ve Tver’den amatör balıkçıları çekerken göl kıyısındaki yerleşimlerde ve yazlık evlerin bahçelerinde tarım yapılıyor; çevrede tahıl üretimi ve hayvancılık da sürdürülüyor.

Santralin üretim kapasitesi ve reaktör geçmişi

İlk güç ünitesi 1984’te, ikinci ünite 1986’da, üçüncü ünite 2004’te elektrik üretmeye başladı. Dördüncü güç ünitesi 2011’de işletmeye alındı. İlk ünitenin devreye girmesinden 2026’ya kadar santralde üretilen toplam elektrik 850 milyar kilovatsaat seviyesine ulaştı.

Kalinin Nükleer Santrali sahası (2013)

Üçüncü güç ünitesinde kullanılan dijital otomatik kontrol sistemi, ekipmanların durumunu izlemek için elde edilen veri miktarını onlarca kat artırıyor. Modernizasyon çalışmaları elektrik üretimini yükseltmeyi ve güç ünitelerinin işletme sürelerini uzatmayı hedefliyor.

Türk uzmanlara nükleer güvenlik eğitimi

Kalinin Nükleer Santrali Başmühendisi Ruslan Aliyev, tesiste edinilen deneyimin uluslararası eğitim çalışmalarına da yansıdığını belirtti. Türk uzmanlar nükleer güvenlik, radyasyon güvenliği ve ekipman işletmesi alanlarında staj yapıyor.

Yabancı uzmanların temel eğitim merkezlerinin Novovoronej ve Leningrad santrallerinde bulunduğunu belirten Aliyev, Kalinin tesisinde de Türk uzmanların kabul edildiğini ve işletme deneyimi aktarımına katkı sağlandığını söyledi. Aliyev, Türk uzmanların mesleki seviyesini yüksek bulduklarını ve nükleer santrallerin işletilmesine ilişkin deneyim aktarımına yoğun ilgi gösterdiklerini ifade etti.

Bölgede bulunan 17 otomatik istasyon radyasyon verilerini kesintisiz iletiyor. Santralin 2025’te çevre çalışmalarına ayırdığı kaynak 840 milyon rublenin üzerine çıktı. Bu bütçe çevresel izleme, su canlılarının sayısının korunması ve atmosferin korunması için kullanıldı.

Mevcut güç ünitelerinin işletme sürelerini uzatmaya yönelik çalışmalar da devam ediyor. Birinci ünitenin işletme lisansı 2044’e, ikinci ünitenin lisansı 2038’e kadar geçerli bulunuyor; üçüncü ve dördüncü ünitelerin işletme sürelerinin uzatılması planlanıyor.