Şirket kurma, yatırım ve Türkiye–Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması

Bu sayfa, Ukrayna'da şirket kurmak, yatırım yapmak ya da Ukrayna ile ticaret yapmak isteyen Türk vatandaşları ve Türk şirketleri için. Türkiye–Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması 1 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi; gümrük vergisi indirimleri 1 Ocak 2027'de başlayacak. Aşağıda anlaşmanın kapsamını, Ukrayna'da limited şirket ve şahıs işletmesi kurmanın yolunu, yatırım teşviklerini ve başvuracağınız kurumları bulacaksınız.

• Anlaşma 3 Şubat 2022'de Kiev'de imzalandı.
• Türkiye'deki onay süreci 4 Ekim 2024'te yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararıyla tamamlandı.
• Ukrayna tarafında süreç, Ukrayna Devlet Başkanı'nın 31 Temmuz 2026'daki onayıyla tamamlandı.
• Anlaşma 1 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi. Ukrayna'nın resmî yasa portalında da "yürürlükte" (чинний) görünüyor.
• Mal ticaretine ilişkin ürün listelerindeki gümrük vergisi indirimleri 1 Ocak 2027'den itibaren uygulanacak.
• Anlaşma metninin Türkçe ve İngilizce nüshaları Ticaret Bakanlığı'nın sitesinde yayımlanıyor.

• Anlaşmanın ana başlıkları:
  • mallar için pazara giriş ve gümrük vergileri
  • hizmet ticareti
  • ticari varlığın kolaylaştırılması (yatırım ve şirket kurma işlemleri)
  • elektronik ticaret
  • rekabet ve uyuşmazlıkların çözümü
  • ekler: finansal hizmetler, ulaştırma ve lojistik, gerçek kişilerin dolaşımı, telekomünikasyon
• Menşe kuralları: Pan-Avrupa-Akdeniz menşe kuralları sözleşmesinin (PEM) I. eki ve ilgili II. ek hükümleri uygulanır. Menşe ispatı EUR.1 dolaşım belgesi ya da menşe beyanıdır. Gümrük idareleri anlaştığında elektronik EUR.1 de kabul edilir.
• Ticari varlığın kolaylaştırılması başlığı (V. başlık) şunları öngörür:
  • izin şartları, ücretler, yetkili kurumların iletişim bilgileri ve tahmini süreler yayımlanır
  • mümkün olduğunca tek başvuru noktası ve elektronik başvuru
  • asıl belge yerine onaylı kopya kabul edilir
  • başvuru reddedilirse gerekçe ve itiraz yolu yazılı bildirilir
  • izin ücretleri makul ve maliyetle orantılı olur
  • 5 yıl içinde "tek temas noktası" (PSC) kurulmaya çalışılır
• Bu başlık tek başına pazara giriş hakkı vermez; her ülkenin iç mevzuatı uygulanır.
• Gerçek kişilerin dolaşımı eki: hizmet sunan kişilerin geçici giriş ve kalışını kolaylaştırır. İstenen belgeler amaçla orantılı olmalıdır. İzin verildiğinde çok girişli vize verilir. Ek, iş piyasasına erişim, vatandaşlık ve sürekli oturum konularını kapsamaz.

• Şirket kaydı, "Tüzel kişilerin ve şahıs işletmelerinin devlet kaydı" hizmetidir (Diia hizmeti No. 00050). Limited şirket (ТОВ), ek sorumlu şirket, anonim şirket, komandit ve kollektif şirketler bu yolla kurulur.
• Kim kaydeder? Şirketin adresindeki devlet kayıt memuru. Başvuru şu yerlere yapılır:
  • ilçe devlet idareleri (Kiev ve Sivastopol'de ilçe idareleri)
  • köy, kasaba ve şehir meclislerinin yürütme organları
  • noterler
• Başvuru yolu: kâğıt üzerinde şahsen ya da postayla; ya da elektronik olarak e-hizmet portalından.
• Süre ve ücret: belgeler 24 saat içinde incelenir (hafta sonu ve tatiller hariç). Ücretsizdir.
• Belgeler:
  • devlet kaydı başvurusu
  • kurucuların kararı (aslı ya da noter onaylı kopyası)
  • şirket sözleşmesi; ya da başvuruda "model esas sözleşme" (модельний статут) seçilir
  • kurucu yabancı bir şirketse: o şirketin kendi ülkesindeki ticaret sicili kaydı
  • sahiplik yapısı
  • nihai faydalanıcının (кінцевий бенефіціарний власник) kimliğinin noter onaylı kopyası (yerleşik olmayan bireyler için)
• Başvuruda şirketin KDV mükellefi olarak kaydını ya da basitleştirilmiş usulü seçebilirsiniz.
• Yabancı belgeler için kurallar (Devlet Kaydı Kanunu md. 15):
  • Yabancı ülkede verilen belgeler apostilli (ya da konsolosluk onaylı) olmalıdır.
  • Yabancı dildeki belgeler Ukraynacaya çevrilir; tercüme ya da tercümanın imzası onaylanır.
  • Yabancı şirketin ticaret sicili kaydı, başvurudan en fazla bir ay önce alınmış olmalıdır.
• Başvuran yabancıysa kimlik belgesi olarak pasaportunu gösterir (md. 15).
• Vergiler: kurumlar vergisi oranı %18'dir (Vergi Kanunu md. 136.1). Türkiye'deki ortağa ödenen temettüde anlaşma oranları için bkz. U8.2.

• Şahıs işletmesi, küçük işletmeler ve tüketiciye satış ya da hizmet için uygun biçimdir.
• Kayıt yolları: Diia portalında otomatik kayıt (yaklaşık 10 dakika, nitelikli elektronik imzayla), idari hizmet merkezi (ЦНАП) ya da noter.
• Kayıt 1 günde tamamlanır. Kayıt bilgisi vergi idaresine kendiliğinden gider.
• Başvuruda basitleştirilmiş usul ya da KDV kaydı seçilebilir.
• Yerleşik olmayan bireyler tek vergi (basitleştirilmiş usul) mükellefi olamaz (Vergi Kanunu md. 291.5.7; bkz. U8.1).
• Yabancıların şahıs işletmesi kurma şartları ve bu kaydın oturum iznine etkisi için bkz. U3.2.

• "Yatırımların karşılıklı teşviki ve korunması anlaşması" 9 Ekim 2017'de imzalandı. Ukrayna, anlaşmayı 6 Eylül 2018 tarihli 2528-VIII sayılı kanunla onayladı. Anlaşma Ukrayna'nın resmî yasa portalında "yürürlükte" görünüyor.
• Bu anlaşma, 27 Kasım 1996'da Ankara'da imzalanan eski yatırım anlaşmasının yerini aldı.
• Başlıca güvenceler:
  • Kamulaştırma hâlinde tazminat, yatırımın piyasa değerine eşit olmalı ve gecikmeden ödenmelidir (md. 6).
  • Yatırımla ilgili transferler serbestçe ve gereksiz gecikme olmadan yapılır (md. 8). Ödemeler dengesinde ciddi bir sorun olursa transferler geçici olarak sınırlanabilir.
  • Yatırımcı ile devlet arasındaki uyuşmazlıklar, diğer yollar yanında ICSID (Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümü Merkezi) ya da UNCITRAL kurallarına göre kurulan tahkime götürülebilir (md. 10).
• Ukrayna'da kâr transferi, sıkıyönetimdeki döviz kurallarına da tabidir. NBU, temettü transferini sınırlı olarak "yatırım limiti" gibi özel limitlerle izin veriyor (bkz. U7.1).

• Önemli yatırım projeleri: "Ukrayna'da önemli yatırım projelerine devlet desteği kanunu"na göre şartları sağlayan projeler devletle özel yatırım sözleşmesi yapabilir. Şartlar:
  • sözleşmeden sonra projeye 12 milyon avrodan fazla yatırım
  • 10'dan fazla yeni iş yeri; ortalama ücret, bölgedeki aynı faaliyetin ortalama ücretinden en az %15 yüksek
  • yapım, modernizasyon ya da teknik yenileme içermesi
  • proje süresi en çok 5 yıl
  • kanunda sayılan alanlardan birinde olması: imalat sanayii, işlenmek üzere maden çıkarma, atık yönetimi, ulaştırma, depolama, lojistik, eğitim, bilim, sağlık, kültür, spor, turizm, elektronik haberleşme, biyogaz ve biyometan üretimi
• Sağlanan destekler arasında: 15 yıl mevzuat değişikliğine karşı güvence, 5 yıl kurumlar vergisi muafiyeti, en çok 3 yıllık ve kullanılmamış ithal ekipmanda KDV ve gümrük muafiyeti, altyapı desteği ve arazi vergisinde indirim var.
• UkraineInvest: Ukrayna hükümetinin yatırım ofisidir. Bilgi, yönlendirme ve danışmanlık hizmetleri ücretsizdir; hukuki danışmanlık vermez. Sıkıyönetimde iş yapmayla ilgili bir çevrim içi rehberi (HelpDesk) vardır.
• Yatırımla oturum izni: Ukrayna'daki şirketin sermayesinde en az 100.000 avroluk payı olan yabancıya geçici oturum, en az 100.000 ABD doları yatırım yapan yabancıya kota içinde göç izni verilebilir (bkz. U2.1 ve U2.2).

• T.C. Kiev Ticaret Müşavirliği — Ukrayna pazarı, mevzuat ve iş bağlantıları
  • Adres: Panasa Myrnoho Caddesi 22, Kiev (Büyükelçilik binası)
  • Telefon: +380 44 377 76 77
  • E-posta: kiev@ticaret.gov.tr
• T.C. Odesa Ticaret Ataşeliği
  • Telefon: +380 48 722 70 05, +380 48 722 71 07
  • E-posta: odesa@ticaret.gov.tr
• UkraineInvest — yatırımcıya ücretsiz bilgi ve yönlendirme
  • Telefon: +380 98 567 88 99
  • Web: ukraineinvest.gov.ua
• Şirket kaydı: ilçe devlet idareleri, şehir meclislerinin yürütme organları ya da noterler; şahıs işletmesi için ayrıca Diia portalı ve idari hizmet merkezleri (ЦНАП).
• Ukrayna'daki Türk iş insanı kuruluşları için Ruski Gazeta'nın İşletmeler rehberine ve Dernekler bölümüne bakın.

• Gümrük vergisi indirimlerinin 1 Ekim 2026'da başladığını sanmak. İndirimler 1 Ocak 2027'de başlıyor.
• Malın menşe belgesini (EUR.1 ya da menşe beyanı) hazırlamadan STA indirimi beklemek.
• Türk şirketinin ticaret sicili kaydını bir aydan eski tarihle vermek.
• Türk belgelerini apostilsiz ya da onaysız tercümeyle sunmak.
• Nihai faydalanıcının kimliğinin noter onaylı kopyasını hazırlamamak.
• Yerleşik olmayan biri olarak tek vergi usulüyle şahıs işletmesi açmaya çalışmak.
• Kâr transferini planlarken sıkıyönetimdeki döviz kurallarını hesaba katmamak.

• STA yürürlükte mi? Evet. 1 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi. Ürün listelerindeki gümrük vergisi indirimleri 1 Ocak 2027'de başlayacak.
• Ukrayna'da şirket kurmak ne kadar sürer? Belgeler kayıt memuruna ulaştıktan sonra 24 saat içinde incelenir. Kayıt ücretsizdir.
• Şirketi Türkiye'den kurabilir miyim? Belgeler postayla ya da temsilci aracılığıyla verilebilir. Temsilci için noter onaylı vekâletname gerekir.
• Yatırımım Ukrayna'da korunuyor mu? Türkiye–Ukrayna yatırım anlaşması kamulaştırmada piyasa değerinde tazminat, serbest transfer ve uluslararası tahkim hakkı tanıyor.
• Ukrayna'ya yatırım yaparsam oturum alabilir miyim? Sermayede en az 100.000 avroluk pay geçici oturuma, en az 100.000 ABD doları yatırım kota içinde göç iznine yol açabilir (bkz. U2.1 ve U2.2).
• Hangi kurumdan ücretsiz yardım alırım? Kiev Ticaret Müşavirliği ve UkraineInvest. Hukuki işleriniz için Ukrayna'da yetkili bir avukata danışın.

• T.C. Ticaret Bakanlığı – Türkiye–Ukrayna STA sayfası
• Türkiye–Ukrayna STA – Türkçe metin (PDF)
• Türkiye–Ukrayna STA – İngilizce metinler ve ekler (ZIP)
• Ukrayna Yüksek Radası – STA metni
• Ukrayna Yüksek Radası – Yatırım anlaşması
• Diia rehberi – tüzel kişinin devlet kaydı (No. 00050)
• Diia – Şahıs işletmesi çevrim içi kaydı
• Devlet Kaydı Kanunu (Ukraynaca tam metin)
• UkraineInvest – Önemli yatırım projeleri