Dolandırıcılık ve sahte aracılar

Bu sayfa, Ukrayna'da yaşayan ya da Ukrayna'ya gitmeye hazırlanan Türk vatandaşlarını dolandırıcılığa karşı uyarmak için. Ukrayna polisi, savaş döneminde yeni dolandırıcılık yöntemlerinin ortaya çıktığını açıklıyor. Göç İdaresi de belge işlemlerinde "aracı" olarak para isteyenlere karşı defalarca uyarı yaptı. Aşağıda en sık görülen yöntemleri, korunma yollarını ve dolandırılırsanız ne yapacağınızı bulacaksınız.

• Kiev polisinin savaş döneminde saydığı yöntemler:
  • "Askerler için para toplama": gönüllü kılığında para toplayıp bağışları kendine almak
  • Kayıp yakınlar hakkında "bilgi": kayıp ilanı verenlere ulaşıp ödül karşılığı bilgi vaat etmek
  • "Tahliye taşımacılığı": çatışma bölgesinden taşıma için peşin para alıp kaybolmak
  • Uygun fiyatlı kiralık ev: var olmayan evi kiralayıp peşinatı aldıktan sonra kaybolmak
  • "Oğlunuz esir düştü": yakınlarını arayıp kurtarma bedeli istemek
• Ayrıca sahte internet satışları, banka görevlisi kılığında arama ve yakınını cezadan kurtarmak için para isteyen sahte polisler yaygındır.
• Ukrayna Merkez Bankası'nın uyarılarına göre başka yaygın yöntemler:
  • sahte "devlet yardımı" mesajları ve sahte banka botları (Telegram)
  • resmî levhaların üzerine yapıştırılan sahte QR kodlar
  • sosyal medya hesaplarının ele geçirilip arkadaşlardan para istenmesi
  • "garantili yüksek kazanç" vaat eden sahte yatırım platformları

• Dolandırıcı kendini herkes olarak tanıtabilir: banka görevlisi; Merkez Bankası, Emeklilik Fonu ya da vergi idaresi çalışanı; polis; belediye hizmetleri ya da mobil operatör çalışanı; ilanınıza yazan bir alıcı.
• Şu durumlarda konuşmayı hemen kesin:
  • kartınızın son kullanma tarihini, arkasındaki üç haneli kodu, şifreleri ya da bankadan veya operatörden gelen kodları soruyorlarsa
  • telefonda size işlem yaptırıyor ya da bir uygulama kurduruyorlarsa
  • kartınızın fotoğrafını istiyorlarsa
  • "kartınız bloke oldu, hesabınız ele geçirildi" diye korkutuyorlarsa
  • bir bağlantıya girip kart bilgilerinizi yazmanızı istiyorlarsa
• Banka telefonda en fazla kartın ilk altı ve son dört hanesini sorabilir. Size para gönderilmesi için yalnız 16 haneli kart numarası yeterlidir.
• Numara taklidi (спуфінг): ekranda bankanın ya da bir devlet kurumunun gerçek numarası görünebilir. Şüphelenirseniz kapatın ve kartın arkasındaki numarayı kendiniz arayın.
• NBU ve bankalar kart numarası ve PIN istemez. Böyle bir arama gelirse polise bildirin.

• Göç İdaresi (ДМС), belge işlemlerinde hiçbir aracının hizmetini kullanmamanızı istiyor. İdareye göre işlemleri "hızlandırma" teklifleri yasa dışıdır.
• Göç İdaresi belgeleri yalnız kendi birimlerinde, idari hizmet merkezlerinde (ЦНАП) ve "Pasaport Servisi" merkezlerinde, şahsen düzenler.
• Kiev bölgesi Göç İdaresi'nin yabancılara uyarısı:
  • Aracılar işlemin sonucunu hiçbir şekilde etkileyemez.
  • Çoğu zaman yaptıkları tek şey sizi elektronik sıraya kaydetmektir. Bunu evden kendiniz yapabilirsiniz.
  • Bazı aracılar ve "danışmanlar" yanlış bilgi verir. İdarenin aktardığı bir örnekte yanlış yönlendirilen bir yabancı, ülkede kalma kurallarını ihlal ettiği için para cezası ödedi.
  • Aracılar yabancılara sahte belge verebilir. Sahte belge tespit edilirse bunu bilmediğinizi kanıtlamak zorunda kalırsınız.
• Bilerek sahte belge kullanmak Ukrayna'da suçtur (Ceza Kanunu md. 358/4).
• Göç İdaresi'ne göre göstermelik evlilikler (фіктивні шлюби) yoluyla oturum alanlar tespit edilip yargılanıyor, ülkelerine geri gönderiliyor ve aldıkları belgeler iptal ediliyor.
• Doğru yol: randevuyu Göç İdaresi'nin resmî sitesindeki elektronik sıradan kendiniz alın. Bilgiyi yalnız Göç İdaresi'nin resmî sitesinden ve hizmet kartlarından (guide.diia.gov.ua) edinin.

• Polise göre dolandırıcılar kiralık ev ilanlarını cazip bir fiyatla yayımlar ve peşin ödeme ya da kaporayı ister. Para gönderildikten sonra iletişimi keserler.
• Korunma yolları:
  • Evi görmeden ve ev sahibiyle tanışmadan ya da sözleşme imzalamadan para göndermeyin.
  • Ev sahibinin pasaportunu ve konutun belgelerini isteyin.
  • Fiyat bölgedeki benzer ilanlardan çok düşükse dikkat edin.
  • "Çok talep var, hemen ödeyin" baskısı dolandırıcılık işareti olabilir.
• Kira sözleşmesinin kuralları için bkz. U7.3.

• NBU'nun saydığı yatırım dolandırıcılığı işaretleri:
  • "garantili" yüksek kazanç (ör. günde %1–3) ve risk uyarısı olmaması
  • lisans ya da izin olmaması veya bunların doğrulanamaması
  • Ukrayna'da kayıtlı bir şirket ve fiziksel ofis olmaması
  • yöneticilerin ve sahiplerin gizli olması
  • "hemen yatırın" diye ısrarlı arama ve mesajlar
  • paranın bir kişinin kartına gönderilmesinin istenmesi
  • uzaktan erişim programı kurmanızın istenmesi
  • para çekmek için ek "komisyon", "vergi" ya da "aktivasyon" ücreti istenmesi
• NBU, yetkisiz finansal hizmet veren şirketlerin listesini sitesinde yayımlıyor. Yatırımdan önce şirketi bu listede ve resmî sicillerde arayın.

• İçişleri Bakanlığı'na göre dolandırıcılar yapay zekâ ve sahte videolar (deepfake) kullanmaya başladı.
• Sahte görüntüyü ayırt etmek için Bakanlığın önerdikleri:
  • fotoğrafı büyütün: doğal olmayan gölgeler, eğri çizgiler, tuhaf dokular arayın
  • eller ve yüzlere bakın: fazla ya da eksik parmak, orantısız yüz hatları
  • arka planı ve yazıları kontrol edin: bulanık arka plan, okunmayan tabelalar
  • görüntüyü tersine görsel aramayla kontrol edin
• Tanıdığınız birinin sesiyle ya da görüntüsüyle para isteyen bir mesaj gelirse, o kişiyi bildiğiniz numaradan arayın.

1. Bankanızın kartın arkasında yazan numarasını hemen arayın. Kartlarınızı, hesaplarınızı ve internet bankacılığını bloke ettirin.
2. Kanıtları toplayın: ödeme dekontları, banka makbuzları, ilanların çıktıları, bağlantılar, yazışmalar ve arama kayıtları.
3. Siber Polis'e çevrim içi başvurun (ticket.cyberpolice.gov.ua) ya da 102'yi arayın.
4. İlan sitesinin yönetimine başvurup dolandırıcının hesabını kapattırın.
5. Pasaportunuz ya da belgeleriniz ele geçirildiyse polise ve T.C. temsilciliğine bildirin.
6. Ukrayna Ceza Kanunu'na göre dolandırıcılık (шахрайство) suçtur (md. 190). Sıkıyönetimde işlenip mağdura önemli zarar veren dolandırıcılığın cezası para cezası ya da 3–5 yıl hapistir.

• Ulusal Polis: 102
• Siber Polis Departmanı (Департамент кіберполіції)
  • Çevrim içi başvuru: ticket.cyberpolice.gov.ua
  • Başvurularla ilgili bilgi hattı: 0 800 50 51 70 (Ukrayna içinden ücretsiz; Pazartesi–Perşembe 09.00–18.00, Cuma 09.00–17.00)
  • Kabul bürosu: +380 44 374 37 13
• İçişleri Bakanlığı sıcak hattı: 1536
• NBU İletişim Merkezi (bankalarla ilgili şikâyet): 0 800 505 240 (Ukrayna içinden ücretsiz)
• Göç İdaresi: randevu ve bilgi için resmî site ve elektronik sıra: dmsu.gov.ua
• T.C. Kiev Büyükelçiliği: +380 44 281 07 50; acil durum +380 63 211 47 65
• T.C. Odesa Başkonsolosluğu: +380 48 722 79 11; acil durum +380 93 711 00 24, +380 93 711 00 26
• T.C. Dışişleri Konsolosluk Çağrı Merkezi (7/24): +90 312 292 29 29

• Oturum izni ya da randevu için internetteki "aracılara" para ödemek.
• "Banka güvenlik servisinden" arayan birine SMS kodunu söylemek.
• Evi görmeden kiralık ev için kapora göndermek.
• "Güvenli hesaba aktarın" diyen birinin sözüyle parayı başka hesaba göndermek.
• Telefonda istenen uzaktan erişim programını kurmak.
• Dolandırıldıktan sonra kartı bloke ettirmeyi geciktirmek ve kanıtları silmek.
• Bağış toplayanın kim olduğunu doğrulamadan para göndermek.

• Göç İdaresi işlerim için aracıya ihtiyacım var mı? Hayır. Göç İdaresi aracı kullanmamanızı istiyor; randevuyu elektronik sıradan kendiniz alabilirsiniz.
• Aracı "hızlandırma" için para isterse ne yapmalıyım? Göç İdaresi'ne göre bu teklifler yasa dışıdır. Ödeme yapmayın.
• Bankam telefonda hangi bilgileri sorabilir? NBU'ya göre en fazla kartın ilk altı ve son dört hanesini. Arkadaki kodu, PIN'i ve SMS kodlarını kimseyle paylaşmayın.
• Dolandırıldım, nereye başvurayım? Önce bankanızı arayıp kartı bloke ettirin, sonra Siber Polis'e çevrim içi başvurun ya da 102'yi arayın.
• Bir yatırım teklifinin gerçek olup olmadığını nasıl anlarım? Garantili yüksek kazanç, lisans yokluğu ve kişisel karta para istenmesi NBU'nun saydığı başlıca işaretlerdir.
• Bana sahte belge verildiğini sonradan anlarsam ne olur? Sahte belgeyi bilerek kullanmak suçtur. Belgeyi kullanmayın, polise ve T.C. temsilciliğine başvurun ve bir avukata danışın.

• Siber Polis – çevrim içi başvuru formu
• Siber Polis – iletişim bilgileri
• NBU – Dolandırıcılığa karşı rehber (#ШахрайГудбай)
• NBU – Lisanssız faaliyet uyarısı ve şirket listesi
• Göç İdaresi – Elektronik sıra
• Göç İdaresi – Aracılara karşı uyarı
• Ukrayna İçişleri – Yapay zekâ ile dolandırıcılık
• Diia hizmet rehberi – resmî hizmet kartları