Yabancıların şahıs işletmesi (ФОП) kurması

Bu sayfa, Ukrayna'da kendi adına iş yapmak isteyen Türk vatandaşları için. Ukrayna'da şahıs işletmesi (фізична особа-підприємець, ФОП) en basit iş biçimidir ve kaydı ücretsizdir. Ama ФОП kaydı tek başına Ukrayna'da kalma hakkı vermez. Aşağıda vergi numarası, kayıt, vergi sistemi seçimi ve yabancıların dikkat etmesi gereken noktaları bulacaksınız.

• ФОП, Ukrayna'daki birleşik devlet siciline (ЄДР) kayıtlı şahıs işletmesidir. Küçük işler ve son tüketiciye satış ya da hizmet için uygundur.
• Kayıt kanununa göre yabancı başvurucunun kimlik belgesi kendi ülkesinin pasaportudur. Kanunun ФОП kaydı için istediği belgeler arasında oturum kartı yoktur.
• Dikkat: ФОП kaydı, Ukrayna'da kalma hakkı vermez. Yabancılar Kanunu'nun saydığı geçici oturum gerekçeleri arasında ФОП kaydı bulunmaz. Ukrayna'da 90 günden uzun kalmak için ayrı bir oturum gerekçesine ihtiyacınız vardır (bkz. U2.1).
• Ukrayna'da şirket kurup sermayede en az 100.000 avroluk paya sahip olursanız 2 yıllık geçici oturum alabilirsiniz (bkz. U2.1 ve U8.3).

• ФОП kaydı ve vergi işlemleri için vergi numarası (реєстраційний номер облікової картки платника податків) gerekir.
• Yabancılar Devlet Vergi Servisi'nin (ДПС) il ve Kiev ana müdürlüklerine başvurur. Oturum kartı olanlar, kartta yazan adrese bağlı müdürlüğe başvurabilir.
• Belgeler:
  • 1ДР formunda kayıt kartı
  • pasaport (gösterilip iade edilir)
  • pasaportun onaylı Ukraynaca çevirisi ve kopyası (oturum kartı olanlardan istenmez)
• Ücretsizdir. Süre 3 iş günü; vergi adresiniz dışında başvurursanız 5 iş günü; formda hata çıkarsa 10 iş günü.
• Noter onaylı vekâletnameyle bir temsilci de başvurabilir.
• Ukrayna dışındaysanız formu ve pasaport kopyasını vergi idaresine postayla gönderebilirsiniz. Bu durumda formdaki imzanız noterce onaylanmalı, yabancı belgeler onaylı ve Ukraynaca çevirili olmalıdır.

• Başvuru yerleri:
  • idari hizmet merkezi (ЦНАП)
  • noter
  • belediyelerin yürütme organları ve ilçe askerî idareleri (Kiev'in ilçeleri dahil)
  • Diia portalı: otomatik kayıt, yaklaşık 10 dakika; nitelikli elektronik imza (КЕП) gerekir
• Belgeler:
  • Adalet Bakanlığı'nın 1 numaralı formunda kayıt başvurusu. Başvuruda KDV kaydı ve basit usul vergilendirme seçimi belirtilebilir.
  • pasaportunuz (şahsen başvuruda gösterilir)
  • temsilci başvuruyorsa noter onaylı vekâletname
• Ücret: kayıt ücretsizdir.
• Süre: 1 gün. Diia'da kayıt ЄДР'ye en geç 2 iş günü içinde işlenir. Kayıt belgesi (виписка) 3 iş günü içinde kabinenize gelir.
• Kayıt bilgisi vergi idaresine ve istatistik kurumuna kendiliğinden gider.
• Nitelikli elektronik imzayı İçişleri Bakanlığı'ndan ve Vergi Servisi'nden ücretsiz alabilirsiniz. Bazı bankalar da verir.

• İki seçenek vardır: genel sistem ve basit usul (єдиний податок, tek vergi).
• Basit usul grupları:
  • 1. grup: çalışanı olmayan, yalnız pazarda perakende satış ya da halka ev hizmeti veren ФОП. Yıllık gelir sınırı: 167 asgari ücret.
  • 2. grup: halka ya da tek vergi mükelleflerine hizmet, üretim, satış ya da lokanta işi yapan ve en çok 10 çalışanı olan ФОП. Yıllık gelir sınırı: 834 asgari ücret.
  • 3. grup: çalışan sayısı sınırsız. Yıllık gelir sınırı: 1.167 asgari ücret.
• Oranlar:
  • 1. grup: aylık, asgari geçim tutarının en çok %10'u
  • 2. grup: aylık, asgari ücretin en çok %20'si
  • 1. ve 2. gruptaki tutarları belediye meclisleri belirler.
  • 3. grup: gelirin %3'ü (KDV ayrıca ödenirse) ya da %5'i (KDV verginin içindeyse)
• Askerî vergi (військовий збір): 1 Ocak 2025'ten beri ФОП'lar da öder. 1. ve 2. grup: her ay asgari ücretin %10'u, her ayın 20'sine kadar peşin. 3. grup: gelirin %1'i. Bu düzenleme, sıkıyönetimin bittiği yılı izleyen üçüncü yılın sonuna kadar geçerlidir.
• Tek sosyal katkı payı (ЄСВ): oran %22'dir. Basit usuldeki ФОП matrahı kendisi belirler. Ama her ay için ödeme, asgari ücretin %22'sinden (asgari sigorta primi) az olamaz. Ödeme, çeyreği izleyen ayın 20'sine kadar yapılır.
• 1. ve 2. gruba geçiş, kaydı izleyen ayın 1'inden itibaren olur. 3. gruba kayıt 2 iş günü içinde yapılır.
• Basit usulde gelir kaydını istediğiniz biçimde tutarsınız. Genel sistemde gelir defterini vergi idaresine kaydettirmeniz gerekir.

• Mukim olmayanlar (нерезиденти) basit usul tek vergiye giremez. Bu yüzden vergi mukimliğiniz önemlidir.
• Vergi Kanunu'na göre Ukrayna'da ikamet yeri olan kişi mukimdir. Kişinin ana ikamet yerini Ukrayna olarak belirlemesi ya da serbest çalışan (самозайнята особа) olarak kaydı, mukim sayılması için yeterli dayanaktır. Mukimlik için bkz. U8.1; Türkiye ile çifte vergilendirme için bkz. U8.2.
• Bazı işler basit usulde yapılamaz. Örnekler: döviz bürosu, kumar ve piyango, alkol ve tütün gibi özel tüketim vergili malların üretimi ve satışı (bazı perakende istisnalarıyla), şirket yönetimi, güvenlik hizmeti, finansal aracılık, antika ve sanat eseri ticareti.
• ФОП olarak çalışan alırsanız işveren olursunuz. Yabancı bir çalışan alacaksanız onun için çalışma izni almanız gerekir (bkz. U3.1).

• Diia'daki "e-Girişimci" (е-Підприємець) paketiyle anlaşmalı bankalardan birinde ФОП hesabı açabilirsiniz (bkz. U7.1).
• Çevrim içi alınan kayıt belgesi (виписка) resmî belgedir. Tüm devlet kurumları kabul etmek zorundadır.
• Belgeniz kabul edilmezse Adalet Bakanlığı sıcak hattını arayabilirsiniz.

• İdari hizmet merkezleri (ЦНАП): ФОП kaydı. Size en yakın merkezi Diia'nın ЦНАП sicilinde bulabilirsiniz.
• Adalet Bakanlığı sıcak hattı: +380 44 237 09 96
• Devlet Vergi Servisi: vergi numarası ve vergi kaydı; il ve Kiev ana müdürlükleri
• Hükümet sıcak hattı: 1545 (Ukrayna içinden)

• ФОП açınca Ukrayna'da oturum hakkı doğduğunu sanmak.
• Vergi numarası almadan kayda gitmek.
• Mukim değilken basit usul tek vergiyi seçmek.
• Askerî vergi ve ЄСВ ödemelerini unutmak.
• Basit usulde yasak olan bir faaliyeti seçmek.
• Yabancı çalışan alıp onun için çalışma izni almamak.

• Ukrayna'ya gitmeden ФОП açabilir miyim? Vergi numarasını postayla alabilirsiniz. Kaydı nitelikli elektronik imzayla Diia'dan ya da noter onaylı vekâletnameyle bir temsilci aracılığıyla yapabilirsiniz. Ama kayıt size oturum hakkı vermez.
• ФОП kaydı ücretli mi? Hayır, ücretsizdir.
• Hangi grubu seçmeliyim? İşinizin türüne, çalışan sayınıza ve gelirinize göre. Diia'da grup seçimi için bir test var. Emin değilseniz vergi idaresine ya da bir mali müşavire danışın.
• ФОП'u nasıl kapatırım? Diia'da otomatik ФОП kapatma hizmeti vardır.
• Gelirimi Türkiye'de de bildirmeli miyim? Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması için bkz. U8.2.

• Diia – ФОП kaydı hizmeti ve sık sorulan sorular
• Diia hizmet rehberi – ФОП kaydı, kart No. 00106
• Diia hizmet rehberi – Vergi numarası kartı, No. 00321
• Diia – ЦНАП sicili
• Ukrayna Vergi Kanunu (tam metin)
• Devlet Kayıt Kanunu No. 755-IV
• Tek Sosyal Katkı Kanunu No. 2464-VI
• Diia Business – girişimci portalı