Türk vatandaşlarına özel kısıtlamalar: geçmiş ve bugün

Bu sayfa, "Rusya'da Türklere iş yasağı var mı?" ya da "Türkler neden vizeyle gidiyor?" sorularına cevap arayan Türk vatandaşları için. Rusya, 2015'in sonunda Türkiye'ye yönelik bir dizi özel ekonomik önlem aldı. Bu önlemlerin çoğu 2016–2017'de kaldırıldı; bir kısmı ise bugün de yürürlükte. Aşağıda hangi önlemin ne zaman alındığını, hangisinin kalktığını ve bugün size neyin uygulandığını resmî metinlere dayanarak bulacaksınız.

• Rusya Devlet Başkanı'nın 28 Kasım 2015 tarihli ve 583 sayılı kararnamesiyle Türkiye'ye karşı "özel ekonomik önlemler" alındı. Başlıcaları:
  • Türkiye menşeli bazı malların Rusya'ya ithalatının yasaklanması ya da kısıtlanması; liste Rusya Hükümeti'nce belirlenecekti
  • Türkiye'nin yargı yetkisindeki kuruluşların Rusya'da iş ve hizmet yapmasının yasaklanması ya da kısıtlanması
  • işverenlerin 1 Ocak 2016'dan itibaren Türk vatandaşlarını işe almasının yasaklanması (Hükümet'in listesindeki işverenler hariç)
  • 12 Mayıs 2010 tarihli karşılıklı seyahat anlaşmasının umuma mahsus pasaport sahipleri bakımından 1 Ocak 2016'dan itibaren askıya alınması
  • tur operatörlerinin Rus vatandaşlarına Türkiye turu satmasının kısıtlanması
  • Rusya ile Türkiye arasındaki charter uçuşlarının yasaklanması için Hükümet'e talimat
• Rusya Hükümeti, 30 Kasım 2015 tarihli ve 1296 sayılı kararla 1 Ocak 2016'dan itibaren Rusya'ya ithali yasaklanan Türkiye menşeli tarım ürünlerinin listesini belirledi.

• 30 Haziran 2016, Kararname No. 314: tur satışına getirilen kısıtlama kaldırıldı. Hükümet'ten charter uçuş yasağını kaldıracak önlemleri alması istendi.
• 31 Mayıs 2017, Kararname No. 244:
  • Türk vatandaşlarını işe alma yasağı kaldırıldı
  • Türk kuruluşlarının Rusya'da iş ve hizmet yapmasına yönelik kısıtlama kaldırıldı
  • vizesiz rejim kısmen yeniden başlatıldı: Türk hava yolu ekipleri ile kısa süreli görevle gelen hizmet pasaportu sahipleri ve aileleri, karşılıklılık şartıyla vizeden muaf tutuldu
  • Rusya Dışişleri Bakanlığı'na, anlaşmanın kısmen yeniden yürürlüğe girdiğini Türkiye'ye bildirme talimatı verildi
• 2019: 6 Şubat 2019 tarihli ve 39 sayılı ile 25 Temmuz 2019 tarihli ve 357 sayılı kararnamelerle vizesiz rejimin istisnaları yeniden düzenlendi. Bugünkü istisnalar aşağıdaki bölümde.
• Tarım ürünleri: 1296 sayılı listedeki ürünlerin çoğu 2016–2017'de listeden çıkarıldı.

• Vize şartı: 2010 tarihli vizesiz seyahat anlaşmasının umuma mahsus pasaport sahipleri için askıya alınması sürüyor. Bu yüzden umuma mahsus pasaportla Rusya'ya vizeyle gidilir (bkz. R1.1).
• 583 sayılı kararnamenin güncel metnine göre askıya alma şu kişilere uygulanmaz:
  • Rusya'da geçici oturum izni (РВП) ya da oturum izni (ВНЖ) olan Türk vatandaşları
  • Türkiye'nin Rusya'daki büyükelçilik ve konsolosluklarına atanan, geçerli hizmet ya da özel pasaportu olan görevliler ve aileleri
  • Türk hava yolu ekipleri
  • geçerli hizmet ya da özel pasaportla Rusya'ya seyahat eden Türk vatandaşları (karşılıklılık şartıyla)
  • uluslararası karayolu taşımacılığı yapan profesyonel şoförler (karşılıklılık şartıyla)
• T.C. Dışişleri Bakanlığı'na göre hususi ve hizmet pasaportu sahipleri her 180 günde 90 günü aşmamak şartıyla 30 gün, diplomatik pasaport sahipleri 90 gün vizeden muaftır.
• Umuma mahsus pasaport sahipleri elektronik vizeyle de gidebilir: e-vize verildiği tarihten itibaren 120 gün geçerlidir ve girişten itibaren en fazla 30 gün kalış hakkı verir (bkz. R1.2).
• İthalat: Hükümet Kararı 1296'nın listesinde bugün yalnız taze ya da soğutulmuş domates kalmıştır. Rusya Tarım Bakanlığı'nın izin verdiği miktarlar bu yasağın dışındadır. Kişisel kullanım için, Avrasya Ekonomik Birliği kurallarının izin verdiği miktarlarda getirilen mallar kararname kapsamında değildir.

• Türk vatandaşlarına özel bir çalışma yasağı yok. İşe alma yasağı 31 Mayıs 2017'de kaldırıldı.
• Türk vatandaşları, vizeyle gelen diğer yabancılarla aynı kurallara tabidir:
  • genel çalışma izni ve kota (bkz. R3.1)
  • yüksek nitelikli uzman (ВКС) statüsü (bkz. R3.2)
  • akredite IT şirketlerinde çalışma (bkz. R3.3)
• Vizesiz gelen yabancılara verilen patent Türk vatandaşlarına uygulanmaz, çünkü Türk vatandaşları vizeyle girer (bkz. R3.1).
• Türk şirketlerinin Rusya'da iş ve hizmet yapmasına yönelik özel kısıtlama da 2017'de kaldırıldı. Şirket kurma kuralları için bkz. R9.4.
• Rusya Hükümeti'nin 5 Mart 2022 tarihli "dost olmayan ülkeler" listesinde (Karar No. 430-р) Türkiye yer almıyor (bkz. R9.4).

• Umuma mahsus pasaportla gidiyorsanız vize alın: kısa ziyaret için e-vize, uzun kalış ve çalışma için konsolosluk vizesi.
• Rusya'da oturum izniniz varsa vizesiz rejimin askıya alınması size uygulanmaz.
• İş arıyorsanız "Türk olduğum için çalışamam" diye düşünmeyin. Engel milliyet değil, doğru izin türüdür.
• İşvereninizin size uygun yolu (genel çalışma izni, ВКС ya da IT kolaylığı) seçtiğinden emin olun.
• Turist ya da iş vizesiyle çalışmayın. Bu, milliyetten bağımsız olarak para cezası ve sınır dışı etme sebebidir (bkz. R2.5 ve R3.5).

• 2016 tarihli haberlere bakıp Türklerin Rusya'da çalışamayacağını sanmak.
• Hizmet ya da hususi pasaportla tanınan vizesiz rejimin umuma mahsus pasaporta da uygulandığını düşünmek.
• E-vizeyle 30 günden uzun kalınabileceğini sanmak.
• Patent başvurusu için aracıya para ödemek. Patent Türk vatandaşlarına verilmez.
• Domates gibi listedeki ürünleri ticari amaçla izin almadan getirmeye çalışmak.

• Rusya'da Türklere özel bir iş yasağı var mı? Hayır. 2016'da getirilen yasak 31 Mayıs 2017'de kaldırıldı. Türk vatandaşları diğer vizeli yabancılarla aynı kurallara tabidir.
• Umuma mahsus pasaportla vizesiz seyahat yeniden başladı mı? Hayır. Askıya alma hükmü, 583 sayılı kararnamenin Kremlin'deki güncel metninde yer alıyor. T.C. Dışişleri Bakanlığı da umuma mahsus pasaport sahiplerinin vizeye tabi olduğunu belirtiyor. Değişiklikleri Dışişleri'nin vize sayfasından takip edin.
• Rusya'da ВНЖ'm var. Vize almam gerekir mi? 583 sayılı kararnameye göre РВП ya da ВНЖ sahibi Türk vatandaşlarına askıya alma uygulanmaz. Seyahatten önce belgelerinizin geçerli olduğundan emin olun.
• Tır şoförüyüm. Vize gerekir mi? Kararname, uluslararası karayolu taşımacılığı yapan profesyonel şoförleri karşılıklılık şartıyla askıya almanın dışında tutuyor. Uygulamadaki belgeleri işvereninizle ve Rusya konsolosluğuyla netleştirin.
• Türk şirketleri Rusya'da çalışabilir mi? Evet. Türk kuruluşlarına yönelik özel kısıtlama 2017'de kaldırıldı. Şirket kurma ve vergi kuralları için bkz. R9.4.

• Kremlin – Kararname No. 583, güncel metin
• Kremlin – Kararname No. 244 (31.05.2017)
• Kararname No. 244, resmî yayın (PDF)
• Kremlin – Kararname No. 314 (30.06.2016)
• Kararname No. 314, resmî metin (PDF)
• Hükümet Kararı No. 1296 – yasaklı ürünler listesi
• Hükümet Kararı No. 430-р – dost olmayan ülkeler listesi
• T.C. Dışişleri – Türk vatandaşlarının tabi olduğu vize uygulamaları