Kuzey Atlantik İttifakı, üst düzey toplantıların sayısını azaltıyor ve 2027'de Arnavutluk'ta düzenlenmesi planlanan liderler zirvesini gerçekleştirmeyecek. Associated Press, kararın savunma harcamaları, İran'daki savaş ve Ukrayna'daki çatışma nedeniyle ittifak içinde yaşanan gerilim zemininde alındığını bildirdi.
Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, 12 Kasım'da Dublin'de Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesi kapsamında yaptığı konuşmada, “Zirvenin ne zaman yapılacağı konusunda henüz ortak bir tutum yok ancak kesinlikle 2027'de olmayacak” dedi. Rama, “Zirve 2028'de yapılacaksa Tiran'da gerçekleştirilecek” diye ekledi.
Rutte: Zirveleri gerektiğinde düzenliyoruz
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, kararın nedenleriyle ilgili doğrudan yanıt vermekten kaçındı. AP'ye verdiği röportajda, “NATO zirvelerine esnek yaklaşıyoruz. Onları ihtiyaç duyduğumuzda düzenliyoruz” diyen Rutte, bir sonraki liderler toplantısının “gerektiğinde” yapılacağını söyledi.
Azaltma yalnızca liderleri kapsamıyor. Normalde ekim ayında toplanan NATO ülkelerinin savunma bakanları bu yıl bir araya gelmedi; Ekim 2027 için de toplantı planlanmadı. Dışişleri bakanları gelecek yıl iki toplantı yerine yalnızca bir kez toplanacak. İttifak bunu “yeniden yapılanma paketi” olarak adlandırıyor. Dışişleri bakanlarının bir sonraki toplantısı 2 Aralık'ta Brüksel'deki karargâhta yapılacak.

Neden Tiran değil
AP'ye göre bazı müttefikler Arnavutluk'un savunmaya yeterince harcama yapmadığı görüşünü taşıdı ve ittifakın en önemli etkinliğiyle bu ülkeyi “ödüllendirmek” istemedi. Tiran'ın bu yıl savunmaya gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 2,15'ini ayıracağı tahmin ediliyor. Müttefikler ise 2035'e kadar temel askeri ihtiyaçlar için GSYH'lerinin yüzde 3,5'ini, savunmayla bağlantılı altyapı için de yüzde 1,5'ini harcama taahhüdünde bulundu. Politico daha önce, 2025 sonu itibarıyla Arnavutluk'un yüzde 1,48'lik oranla 32 ülkelik listenin son sırasında yer aldığını yazmıştı. AP'nin değerlendirmesine göre İspanya, Belçika ve Slovenya hedeflerin daha gerisinde bulunuyor.
Bir sonraki toplantıya ev sahipliği yapacak ülke olarak Arnavutluk'un adı, temmuz ayında Ankara'da düzenlenen zirvenin sonuç bildirgesinden de çıkarılmıştı. Böyle bir etkinliğin düzenlenmesi yüksek maliyet gerektiriyor: Hollanda, 2025'te Lahey'de yapılacak zirve için yaklaşık bir yıl hazırlık yaptı ve yaklaşık 100 milyon dolar harcadı.
Ukrayna gündemi ve Moskova'nın tutumu
İttifakın çalışmalarındaki duraklama, Ukrayna konusunda müzakerelerin yoğunlaştığı döneme denk geldi. Volodimir Zelenskiy bu hafta, ABD'nin Avrupa için yeni bir güvenlik mimarisini görüşmeyi önerdiğini ve bunun kendi ifadeleriyle Vladimir Putin'in işine yarayabileceğini söyledi. Zelenskiy ayrıca ABD'li temsilcilerin Kiev'e, NATO üyeliği karşılığında Donbas'tan taviz vermeye hazır olup olmadığını sorduğunu belirtti. Zelenskiy, Dublin'de Rutte ile de görüşerek hava savunma sistemleri için füze eksikliğini ele aldı.

Kremlin veya Rusya Dışişleri Bakanlığı, AP'nin haberine ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. Rusya Devlet Başkanı'nın basın sözcüsü Dmitriy Peskov, daha önce 12 Kasım'da yaptığı açıklamada, NATO'nun doğuya genişlemeyeceğine ilişkin sözlü güvencelerin Rusya için yeterli olmadığını söylemişti: “Bizim için önemli olan bu sözlerin arkasında, NATO'nun genişlememesinin belgelerle güvence altına alınmasına yönelik adımlar bulunmalı.”
Uzmanlar, ittifakın zirveler olmadan daha uzun süre devam edebileceğini göz ardı etmiyor. Avrupa Politika Analizi Merkezi'nden NATO'nun eski üst düzey istihbarat yetkilisi David Kattler, “İki, hatta belki üç yıl sürdürülebilir” değerlendirmesinde bulundu. Acil bir durumda liderler, Şubat 2022'de olduğu gibi çevrim içi olarak bir araya gelebilir.
Güncelleme (16 Kasım): AP'nin 2027'de zirve yapılmayacağına ilişkin haberinin ardından NATO, ittifakın bir sonraki liderler zirvesinin Arnavutluk'ta düzenleneceğini, ancak tarihin henüz belirlenmediğini açıkladı.
Fotoğraf: Anadolu, Wikimedia Commons (arşiv). Kaynaklar: AP, TASS, Interfax, EADaily, Politico.