Orta Doğu'da petrol tankerlerinin hedef alınması, çatışmaların genişleyebileceği endişesini güçlendirdi. Enerji arzına ilişkin risklerin öne çıkmasıyla birlikte küresel piyasalarda risk iştahı zayıfladı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'ın ABD savaş gemilerine ateş açmayı sürdürmesi halinde ekonomik bedelle karşılaşacağını söyledi. Dört tankerin hasar gördüğünü, bir tankerin de battığını belirten Rubio, İran'a yönelik ekonomik baskının devam edeceğini ifade etti.
İran Devrim Muhafızları Ordusu ise ABD'nin İran'a ait petrol tankerlerine yönelik saldırılarına karşılık olarak ABD donanmasına ait iki savaş gemisinin balistik füzelerle hedef alındığını duyurdu.
Petrol ve tahvil faizleri yükseldi
Gerilimin ardından Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık iki ay sonra ilk kez yeniden 100 dolar seviyesini aştı. Kasım vadeli Brent petrol, önceki gün yüzde 3,4 yükselerek 101,2 dolara çıktı; yeni işlem gününde ise 101,1 dolarda dengelendi.
Petroldeki yükseliş enflasyon kaygılarını artırırken tahvil getirileri de yukarı yöneldi. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,86'ya yaklaşarak Kasım 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı. 30 yıllık tahvil faizi ise yüzde 5,31'e kadar yükseldi.
ABD Hazine Bakanlığı, uzun vadeli tahvil piyasasında likiditeyi desteklemek için bugün 10 ila 20 yıl vadeli tahvillerden 6 milyar dolara kadar geri alım yapacağını açıkladı. Piyasaların daha yüksek tutarlı bir operasyon beklemesi nedeniyle bu açıklamanın tahvil faizlerindeki yükselişi sınırlayamadığı değerlendirildi.
ABD'de açıklanacak üretici ve tüketici enflasyonu verileri öncesinde petrol fiyatlarıyla tahvil faizlerindeki artış, yatırımcıların kararlarını zorlaştırdı. Verilerin, ABD Merkez Bankasının önümüzdeki dönemde atacağı politika adımlarına yönelik beklentileri etkileyebileceği belirtildi.
Avrupa piyasalarında enerji baskısı
Jeopolitik riskler ve yükselen enerji maliyetleri, hafta başından itibaren teknoloji hisselerini destekleyen yapay zeka iyimserliğini zayıflattı. S&P 500 yüzde 0,48, Nasdaq yüzde 0,64 ve Dow Jones yüzde 0,77 değer kaybetti.
ABD Başkanı Donald Trump, Cumhuriyetçi Parti Ulusal Kongresindeki konuşmasında İran'la ilgili savaşı kazandıklarını savundu. İran'ın nükleer silaha sahip olmaması için savaşa girdiklerini söyleyen Trump, savaşın kazanılmasıyla petrol fiyatlarının düşeceğini belirtti ve Hürmüz Boğazı'ndaki ticareti kontrol ettiklerini ifade etti.
Avrupa borsalarında da düşüşler görüldü. FTSE 100 İngiltere'de yüzde 1,31, FTSE MIB 30 İtalya'da yüzde 0,58, CAC 40 Fransa'da yüzde 1,94 ve DAX 40 Almanya'da yüzde 1,66 geriledi.
Avrupa Merkez Bankasının üç temel faiz oranında 25'er baz puanlık artışa gitmesi beklenirken, yıl sonuna kadar ilave bir artış ihtimali de fiyatlandı. ECB Başkanı Lagarde, Avrupa ülkelerindeki siyasi ve ekonomik bölünmüşlüğün küresel etkileri zayıflattığını söyledi.
Avrupa Birliği Komisyonu, yaklaşık 2,6 trilyon avroluk kamu ihale pazarında Avrupa şirketleriyle Avrupa ürünlerine öncelik verilmesini kolaylaştıracak düzenleme teklifini de açıkladı. Avro/dolar paritesi yüzde 0,1 yükselerek 1,1640 seviyesine çıktı.
Asya borsalarında satış baskısı
ABD ve Avrupa'daki olumsuz görünüm Asya piyasalarına da yansıdı. Enerji maliyetlerinin yükselmesi enflasyonun kalıcı olacağı endişesini artırırken, tahvil faizlerindeki artış bölge borsalarında satış baskısı oluşturdu.
Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,93 seviyesinde kaldı. Dolar/yen paritesi yüzde 0,1 gerileyerek 153,4'e indi. Japonya Merkez Bankası üyesi Kazuyuki Masu, petrol fiyatlarıyla zayıf yenin enflasyon risklerini yükselttiğini belirterek faiz artışı yönünde mesaj verdi.
Kapanışa yakın Nikkei 225 yüzde 0,4, Kospi yüzde 0,2, Hang Seng yüzde 1,5 ve Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 düşüş kaydetti.
Borsa İstanbul'da işlem hacmi rekor kırdı
Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi günü yüzde 0,70 yükselişle 14.505,48 puandan tamamladı. Endeksin işlem hacmi 328,6 milyar liraya ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesini gördü.
VİOP'ta BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat, akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay hareket etti. Yurt içi piyasaların gündeminde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının faiz kararı bulunuyor.
Ekonomistlerin beklentisi, politika faizinin yüzde 37 seviyesinde sabit tutulması yönünde oluştu. Yıl sonu politika faizi beklentilerinin medyanı ise yüzde 35 olarak hesaplandı.
Dolar/TL önceki günü 48,4820 seviyesinden tamamladı. Kur, yeni işlem gününde bankalararası piyasada 48,4940 seviyesinden işlem gördü.
Analistler BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanı direnç, 14.400 ve 14.300 puanı ise destek seviyeleri olarak izliyor. Piyasalarda Türkiye'nin sanayi üretimi ve faiz kararının yanı sıra ECB'nin faiz kararı, ABD'nin üretici enflasyonu ve haftalık işsizlik maaşı başvuruları takip edilecek.
