Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, NATO ve Batılı ülkelerin Arktik’i Rusya’nın gelişimini sınırlamak amacıyla yeni bir cepheye dönüştürmeye çalıştığını söyledi. Lavrov’un açıklamalarında bölgedeki askeri hareketlilik, Moskova’nın güvenliği açısından başlıca tehdit olarak öne çıktı.
Lavrov, Arktik’in uluslararası iş birliği alanı ve barış bölgesi olarak korunmasının tüm uluslararası toplumun çıkarına olduğunu belirtti. Rusya’nın bu yaklaşımı desteklediğini ifade eden Lavrov, NATO ülkelerinin ise genel olarak bölgenin askerileştirilmesine ve yeni uluslararası gerilim alanları yaratılmasına yöneldiğini savundu.
NATO’nun Arktik’teki askeri faaliyetleri
Lavrov, NATO’nun Şubat 2026’da yüksek enlemlerdeki askeri varlığını genişletmeyi hedefleyen "Arktik Nöbeti" operasyonunu başlattığını kaydetti.
Rusya Dışişleri Bakanı, ülkesinin kuzey sınırları yakınındaki askeri hazırlıkların yoğunlaştığını söyledi. Lavrov ayrıca bölgesel olmayan ülkelerin de katıldığı geniş kapsamlı tatbikatların düzenlendiğini ve NATO’nun komuta-kontrol yapısına yeni unsurlar eklendiğini belirtti.
Bu askeri hareketliliğin Rusya’nın güvenliği için doğrudan tehdit oluşturduğunu ifade eden Lavrov, söz konusu faaliyetlerin silahlı çatışmaya dönüşabilecek ve ağır sonuçlar doğurabilecek olayların yaşanma ihtimalini artırdığını söyledi.
Lavrov, Batılı ülkelerin askeri alanda güvensizlik ortamını bilinçli biçimde oluşturduğunu savundu. Arktik projelerinde yer alan kişi ve kuruluşlara uygulanan finansal ve ekonomik yaptırımların, Rusya’nın uluslararası iş birliğindeki haklarını zayıflatmayı amaçladığını öne sürdü.
Arktik Konseyi için Rusya şartı
Lavrov’a göre Batı’nın Rusya karşıtı politikası, Kuzey Kutbu’ndaki çok taraflı iş birliği mekanizmalarının işlemesini engelledi. Bazı mekanizmaların sona erdiğini belirten Lavrov, diğerlerinin ise Rusya’nın katılımı olmadan büyük ölçüde anlamını yitirdiğini söyledi.
Yaklaşık 30 yıl önce kurulan Arktik Konseyi’nin 19 Eylül 1996’dan bu yana varlığını sürdüren tek hükümetler arası format olduğunu ifade eden Lavrov, tüm tarafların meşru çıkarlarının karşılıklı gözetildiği adil bir çalışma anlayışının benimsenmesi halinde Konsey’in tam faaliyetlerine dönmeye hazır olduklarını açıkladı.
Rusya Dışişleri Bakanı, NATO ülkelerinin Rusya olmadan Arktik sorunlarını kendi aralarında ele alma girişimlerinin Arktik Konseyi’ni itibarsızlaştırıp marjinalleştirebileceğini savundu. Böyle bir durumda Rusya’nın bölgede topraklara, lojistik imkânlara, teknolojilere ve karşılıklı yarara dayalı projelerde iş birliği yapabileceği ortaklara sahip olduğunu kaydetti.
Moskova’nın Arktik planları
Lavrov, Rusya’nın Arktik bölgesinde öncü konumda bulunduğunu belirtti. İklim değişikliğiyle birlikte kutup çevresindeki buzulların erimesinin ulaşım olanaklarını ve kaynaklara erişimi artırabileceğini söyledi.
Uluslararası ekonomi açısından kritik deniz geçişlerinde lojistik zincirlerinin aksamasıyla Arktik’in sürdürülebilir ticari bağlantılar açısından daha önemli hale geldiğini ifade eden Lavrov, bölgenin Rusya’nın ulusal çıkarları ve güvenliği bakımından stratejik öneminin artacağını dile getirdi.
Rusya’nın yüksek enlemlerde kapsamlı kalkınma çalışmalarını ve Arktik altyapısının geliştirilmesini sürdüreceğini söyleyen Lavrov, ekonomik faaliyetler bakımından Arktik deniz alanlarını Dünya Okyanusu’nun ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirmeye devam edeceklerini belirtti.
Lavrov, kıyı devletlerinin Arktik’teki özel hak ve sorumluluklarının 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nde düzenlendiğini hatırlattı. Bu hak ve sorumlulukların 2008’de kabul edilen İluissat Deklarasyonu’nda Rusya, Danimarka, Kanada, Norveç ve ABD’den oluşan Arktik beşlisi tarafından da teyit edildiğini söyledi.
Yüksek enlemlerde ekonomik ve diğer faaliyetleri düzenlemek için yeni uluslararası hukuk araçlarına ihtiyaç duymadıklarını belirten Rusya Dışişleri Bakanı, Moskova’nın Arktik politikasının kapsamlı ve pragmatik niteliğini koruyacağını açıkladı.
Lavrov, Arktik’in Avrasya’daki ortak güvenlik ve iş birliği alanının ayrılmaz bir parçası olmasını desteklediklerini söyledi. Yaptırım ve tehdit dilinin Rusya ile ilişkilerde sonuç vermeyeceğini savunan Lavrov, Rusya’nın yapıcı diyaloğu tercih ettiğini ancak ulusal çıkarlarını mevcut tüm imkânlarla koruyacağını ifade etti.
Rusya’nın Arktik çalışmalarına eşitlik ve karşılıklı yarar temelinde katılmaya hazır tüm ortaklara açık olduğunu belirten Lavrov, öncelikli alanları doğal kaynakların geliştirilmesi, Transarktik Ulaştırma Koridoru ile Kuzey Deniz Rotası’nın işletilmesi, sanayi, ulaştırma ve turizm altyapısının kurulması, bölge halkının refahının artırılması, kuzey doğasının korunması ve bilimsel araştırmalar olarak sıraladı.
