Karadeniz'de tanker yangını sonrası petrol sızıntısı tartışması

6 Ekim'de Soçi açıklarında Ukrayna'ya ait insansız hava aracı saldırısının ardından yanan Liberya bandıralı Aframax Rio tankerinin çevresel etkisi tartışılıyor. Novorossiysk yakınlarında yaklaşık 25 kilometrekarelik petrol tabakası tespit edilirken, yetkililer küçük sızıntıların tankerle bağlantısını reddetti.

Karadeniz'de yanan tankerin ardından petrol tabakası tartışılıyor

Karadeniz kıyısında çevresel risk tartışması, 6 Ekim'de Soçi açıklarında saldırı sonrası yanan Liberya bandıralı Aframax Rio tankeriyle yeniden büyüdü. Ukrayna'ya ait insansız hava aracı saldırısının ardından alev alan 247 metre uzunluğundaki tanker, ertesi gün Novorossiysk Limanı'na çekildi.

Uydu görüntülerinde 8 Ekim itibarıyla yaklaşık 25 kilometrekarelik bir petrol tabakası tespit edildi. Novorossiysk, Soçi ve tanker güzergâhındaki küçük yerleşimlerde kirlilik izleri görülürken, kıyı kesimlerinde petrol bulaşmış kuşlar da bildirildi.

Sızıntının tankerle bağlantısı reddedildi

Krasnodar Bölge Valisi Venyamin Kondratiev, saldırıdan yaklaşık bir hafta sonra Gelencik ve Novorossiysk'te olası acil durum uyarısı yaptı. Bölgesel Acil Durumlar Bakanlığı, Novorossiysk yakınlarında kıyı boyunca küçük petrol sızıntıları bulunduğunu açıkladı ancak bu kirliliğin Aframax Rio ile bağlantılı olduğunu kabul etmedi.

Çevre uzmanları, sızıntının miktarı netleşmeden etkisinin tam olarak hesaplanamayacağını söyledi. Bir uzman, çevresel kirliliğin boyutuna ilişkin bilgilerin kamuoyuna açıklanmamasının, çevre ve çevre kirliliğine ilişkin bilgilerin gizlenmesini yasaklayan Rusya mevzuatıyla çeliştiğini belirtti.

Yerel çevre aktivisti Tatiana Tribat ise tankerin Novorossiysk'e çekilmesini eleştirdi. Tribat, kent çevresinin hâlihazırda ağır bir çevresel yük taşıdığını söyleyerek, kıyıdaki kirliliğin tankerle bağlantılı olmadığı düşünülüyorsa sorumlunun kim olduğunun açıklanmasını istedi.

Diğer uydu görüntülerinde Novorossiysk kıyısından güneye doğru, yaklaşık 70 kilometre uzaklıktaki Arhipo-Osipovka yönüne uzanan bir petrol tabakası görüldü. Yuzhnaya Ozereyevka, Limançik ve Dyurso'da yaşayanlar da kirlenmiş kuşlarla karaya vuran petrol izleri bildirdi.

İki tankerle yaşanan Anapa felaketi hatırlatıldı

Bölge sakinleri, mevcut olayın 2024'te Anapa yakınlarında yaşanan petrol felaketini hatırlatmasından endişe ediyor. Aralık 2024'te fırtına sırasında hasar gören iki Rus bandıralı tankerden 9 bin tondan fazla ağır fuel oil, yani mazot, Karadeniz'e yayıldı.

Novorossiysk Limanı (arşiv)

Kirlilik, Kırım'ın ilhak edilen bölümlerinden Gürcistan'a kadar uzandı; en ağır etki ise Krasnodar bölgesinde görüldü. Sahiller ağır fuel oil ile kaplanırken, temizlik çalışmalarına binlerce gönüllü katıldı.

Çevre uzmanları mevcut kirliliğin Anapa felaketine kıyasla çok daha küçük göründüğünü ifade etti. 2024'te yüzlerce, hatta binlerce kuş etkilenmişti; bu olayda ise etkilenen kuşların sayısının tek haneli olduğu ve önceki felakette yaklaşık 60 kilometrelik kıyının kesintisiz fuel oil tabakasıyla kaplandığı belirtildi.

Aframax Rio'nun taşıma kapasitesi 100 bin metrik tona kadar çıkıyor. Bu miktar, 2024'teki Anapa sızıntısına yol açan iki tankerin toplam kapasitesinin yaklaşık 10 katına denk geliyor. Uzmanlar, bu olayda yangının petrolün büyük bölümünün denize yanmadan yayılmasını önlemiş olabileceğini değerlendirdi; ancak yanma ürünlerinin havayı ve denizi kirlettiği uyarısını yaptı.

Karadeniz'deki eski sızıntılar da sürüyor

Anapa çevresindeki bazı sahiller bu yaz yeniden açıldı ancak 2024'teki felaketin sonuçları ortadan kalkmadı. Temmuz ayında Kerç Boğazı'nda batan Volgoneft-239 tankerinin pruva bölümünden yeni bir petrol tabakası yayıldığı tespit edildi.

Yetkililer, enkazdan devam eden bir sızıntı bulunduğu iddialarını uzun süredir reddediyor. Aframax Rio'nun taşıdığı petrolün bir bölümünün tankerden pompalanmaya başlandığına ilişkin değerlendirmeler ise yeni sızıntının etkisinin daha kısa sürebileceğine işaret ediyor.

Karadeniz'de son aylarda deniz dronlarıyla düzenlenen saldırıların artması, bölgenin çevresel risklerini de artırıyor. Uzmanlar şimdiye kadar büyük çaplı bir petrol felaketi yaşanmadığını, ancak bazı seviyelerde kirlilik oluştuğunu belirtti.