İspanya, Fas sınırındaki Ceuta kentine yönelik yoğun göçmen akını nedeniyle bölgeye askeri birlikler ve ek polis güçleri sevk etti. Ceuta Özerk Şehri Başkanı'nın açıklamasına göre, Fas'tan kara ve deniz yoluyla geçmeye çalışan en az 34 kişi öldü.
Binlerce kişi Perşembe günü deniz ve kara yoluyla Ceuta'ya geçiş yaptı, gece boyunca da girişler devam etti. Yetkililer, ölenlerin çoğunun deniz geçişi sırasında boğulduğunu, bazılarının ise Tarajal Plajı yakınındaki dalgakıran çitinde meydana gelen izdihamda can verdiğini bildirdi.
İspanyol güvenlik güçleri bölgeye takviye yaparken, Fas da sınıra yaklaşan kalabalığı dağıtmak için güvenlik güçleri ve tazyikli su araçları konuşlandırdı. Reuters haber ajansının görüntülerinde, çoğunluğu Faslı genç erkeklerden oluşan ancak aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu büyük grupların dalgakıranları aşarak Ceuta içindeki yollara ilerlediği görüldü. Sınır yakınında güvenlik güçleriyle yaşanan çatışmalar sonucu bir otobüs ve yedi arabanın yandığı aktarıldı.
Sanchez'in açıklamaları ve siyasi tepkiler
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Cuma günü bölgeyi ziyaret ederek güvenlik yetkilileri ve yerel yöneticilerle görüştü. Sanchez, son birkaç günde yaklaşık 60 bin kişinin Ceuta'ya girdiğini, bu sayının bölge nüfusunun yarısından fazla olduğunu söyledi. Hükümetin duruma yanıt vermek için tüm kaynakları seferber ettiğini ve Ceuta'nın güvenliğini koruma sözü verdi.
Sanchez, durumu "beklenmedik" olarak nitelendirerek hükümetin Ceuta'yı "Madrid gibi" savunacağını ifade etti. Göçmenlerin ne zaman Fas'a iade edileceği sorusuna "Mümkün olan en kısa sürede" yanıtını verdi. Yüksek Mahkeme kararına atıfla, "sınırdaki geri göndermeleri en etkin şekilde garanti altına almak" için yasal değişikliklere ihtiyaç duyulabileceğini belirtti.
Göçmen akını, gelecek yılki seçimler öncesinde Sanchez üzerindeki baskıyı artırdı. Muhalefetteki Halk Partisi lideri Alberto Nunez Feijoo, "Ceuta'daki durum umutsuz. Hükümet başka tarafa bakamaz... çünkü bir ulusal güvenlik kriziyle karşı karşıyayız" dedi. Aşırı sağcı Vox partisinin lideri Santiago Abascal ise geçişleri "istila" olarak nitelendirerek Sanchez hükümetini suçladı.
Avrupa'dan gelen tepkiler ve Schengen tartışması
Diğer Avrupa ülkeleri de endişelerini dile getirdi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "Ceuta'dan gelen görüntüler kabul edilemez. Hiç kimsenin kurallarımıza uymadan birliğimize gelmesine izin veremeyiz. Tehlikeli geçişler derhal durmalı" açıklamasını yaptı.
Fransa, İspanya sınırında kontrolleri sıkılaştırdı. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise gerekirse "olağanüstü önlemler" almaya hazır olduklarını belirterek, "İtalya öylece durup izlemeyecek... bu toplantıların ardından sınırları ve vatandaşların güvenliğini korumak için İspanya ile Schengen Bölgesi'nin askıya alınması da dahil olağanüstü önlemlerle müdahale etmeye hazırız" dedi. İtalya Başbakan Yardımcısı Antonio Tajani ise "İspanya'ya Schengen Bölgesi'nin kapatılması" çağrısı yaptı.
Ancak eski AB Dış Politika Şefi Josep Borrell, böyle bir adımın yasal olarak mümkün olmadığını belirterek "AB hukukuna göre hiçbir üye devlet bir diğerinin Schengen katılımını tek taraflı askıya alamaz. Bu seçenek Birliğin hukuki mimarisinde mevcut değil" ifadelerini kullandı.
Ceuta'nın stratejik konumu ve yasal arka plan
Ceuta, Fas sınırında yer alan bir İspanyol özerk şehri. Melilla ile birlikte Avrupa Birliği ile Afrika arasındaki iki kara sınırından birini oluşturuyor. Afrika'nın dekolonizasyonu sonrası kıtadaki tek Avrupa toprağı olarak kalan Ceuta, yüksek sınır çitleri, gözetleme sistemleri ve sürekli güvenlik güçleri ile korunuyor.
Ceuta yetkilileri, son akını İspanya Yüksek Mahkemesi'nin bu ay aldığı bir karara bağladı. Karar, deniz yoluyla gelen ve yakalanan göçmenlerin yasal süreç işletilmeden derhal geri gönderilmesini engelliyor. Ancak bu karar, kara yoluyla gelenleri veya sınır çitini aşanları kapsamıyor. Fas'taki bazı göçmen hakları aktivistleri ise çoğu göçmenin bu mahkeme kararından haberdar olmadığını belirterek bu açıklamayı sorguladı.
