Belçika Kralı De Wever’ın istifasını kabul etmedi, beş Arizona partisi taviz sözü verdi

Kral Philippe, Başbakan Bart De Wever’ın istifasını kabul etmeyerek bütçe görüşmelerinin derhal yeniden başlatılmasını istedi. Koalisyondaki beş partinin lideri hükümet içinde anlaşma sağlamak için taviz verme konusunda hükümdara resmi taahhütte bulundu; başbakan 16 Kasım’da raporla saraya dönecek.

10 milyar avronun nereden bulunacağına haftalardır karar veremeyen Belçika koalisyonuna bir şans daha verildi. Kraliyet Sarayı, 6 Kasım Cuma günü Kral Philippe’in Başbakan Bart De Wever’ın istifasını reddettiğini ve kendisine bütçe görüşmelerine derhal dönmesi talimatını verdiğini açıkladı. Başbakan çalışmaların gidişatı hakkında 16 Kasım’da yeniden hükümdara bilgi verecek.

Flaman milliyetçisi N-VA partisinin lideri De Wever, beş partili hükümetin 2027 bütçesi üzerinde anlaşamaması üzerine 2 Kasım’da istifa etti. Kral bu sırada kararını erteleyerek hafta boyunca koalisyondaki partilerin liderlerini sırayla kabul etti. 4 Kasım Çarşamba günü MR lideri Georges-Louis Bouchez ile Vooruit Başkanı Conner Rousseau saraya geldi.

Krala ne sözü verildi

Sarayın açıklamasına göre görüşmelerin ardından beş liderin tamamı, önümüzdeki üç yıl için “sağlam bir bütçe patikası” üzerinde anlaşma niyetini teyit etti. Liderler ayrıca hükümet içinde anlaşma sağlamak için partilerinin taviz vermeye hazır olduğu konusunda krala “resmi taahhütte” bulundu. Hükümdar, toplumsal bütünlüğün korunması ile ekonomik büyümenin teşvik edilmesi arasında “adil bir denge” bulunması gerektiğini vurguladı.

VRT, bu formülün özellikle birbirinden en uzak iki partiye, Vooruit’in Flaman sosyalistleri ile Fransızca konuşulan bölgelerdeki liberal Reform Hareketi’ne (MR) yönelik olduğunu belirtti. Televizyon kanalının haberine göre kral, iktidardaki hiçbir partinin şu aşamada erken seçim istemediği konusunda da ikna oldu.

Arizona koalisyonunun aritmetiği

Koalisyon, beş partinin renkleri ABD’nin Arizona eyaletinin bayrağıyla örtüştüğü için “Arizona” olarak adlandırılıyor. Hükümet Şubat 2025’te göreve başladı ve ilk günden itibaren iki kampa ayrıldı. Sağ görüşlü N-VA ile MR yeni vergilere karşı çıkarken Vooruit, Flaman Hristiyan demokratlar CD&V ve merkezdeki Les Engagés, daha büyük katkının “omuzları en geniş olanlar”, yani en varlıklı kesim tarafından yapılmasını istiyor.

Manevra alanı dar. The Brussels Times’ın hesaplamalarına göre çoğunluğun ikinci büyük partisi olan MR’ın parlamentoda 18 sandalyesi, Vooruit’in ise 13 sandalyesi bulunuyor. Vooruit’in yerine 8 milletvekiline sahip Flaman liberaller Anders’ın gelmesi halinde hükümetin elinde yalnızca kırılgan bir çoğunluk kalacak. Fransızca konuşulan bölgelerdeki sosyalistlerin lideri Paul Magnette, partisinin “ölmekte olan bir hükümeti kurtarmayacağını” söyledi.

Дебаты о правительственном кризисе в Палате представителей Бельгии 5 ноября, Барт Де Вевер на правительственной скамье

De Wever, 5 Kasım Perşembe günü parlamentoda yaptığı açıklamada ülkenin üst üste ikinci kez yıla “geçici on ikilikler” uygulamasıyla başlayacağını kabul etti. Bu sistemde hükümet her ay, geçen yılki bütçenin on ikide birinden fazlasını harcayamıyor. Başbakan, “Hükümet için bu korkunç bir başarısızlık” dedi. De Wever, bu yıl tüm yönetim kademelerinin birlikte borç faizi olarak 16 milyar avro ödeyeceğini söyledi.

10 milyar avroluk anlaşmazlık

Temel anlaşmazlık noktası, harcama kesintileri ile vergilerin oranı. Bouchez, koalisyon anlaşmasına atıfta bulunarak yeni gelirlerin bütçe çabasının en fazla dokuzda birini, yani yaklaşık 1,1 milyar avroluk vergiyi karşılayabileceğini savunuyor. Vooruit ise anlaşmayı farklı yorumluyor. VRT, MR’ın KDV artışını zaten engellediğini; sağlık harcamalarında tasarruf, menkul kıymet vergisinin artırılması ve endekslemenin olası bir kez atlanmasının gündemde kaldığını bildirdi.

Zaman kaybının maliyeti yüksek. Belçika’nın bütçe açığı GSYH’nin yüzde 5,2’sine ulaşarak avro bölgesindeki en yüksek seviyeye çıktı; kamu borcu ise bu yıl GSYH’nin yüzde 110’unu aşacak. Ülke 2024’ten bu yana AB’nin aşırı açık prosedürü kapsamında bulunuyor ve 2029’a kadar açığını yüzde 3’ün altına indirmesi gerekiyor. Federal Borç Ajansı Direktörü Jean Deboutte, görüşmelerin sekteye uğraması nedeniyle Alman tahvilleriyle arasındaki farkın haftanın başında yaklaşık 10 baz puan arttığını VRT’ye söyledi.

Bouchez cuma günü erken seçimi “tamamen sorumsuz” bir adım olarak nitelendirdi. “Ülkede 348 milyar avroluk kamu harcaması var. 348 milyar avronun içinden 10 milyar bulamayacağımızı söylemek pek akıllıca değil” dedi. Les Engagés’den Başbakan Yardımcısı Maxim Prévot, başbakan görüşmelere çağırır çağırmaz masaya dönmeye hazır olduğunu söyledi.

Fotoğraf: DLE / La Libre; L'Echo aracılığıyla Belga

Belçika Kralı De Wever’ın istifasını kabul etmedi, beş Arizona partisi taviz sözü verdi