Cumartesi günü Krakow Ana Meydanı'ndaki silahlı saldırıda dört kadın ve iki erkek olmak üzere altı kişi hayatını kaybetti. İkisi polis olmak üzere 15 kişi yaralandı; saldırganla birlikte 16 kişi hastanelere kaldırıldı. Emniyet Genel Müdürlüğü Sözcüsü Andrzej Fijołek pazar sabahı yaptığı açıklamada, ölü sayısının değişmediğini ve yaralıların durumunun kötüleşmediğini bildirdi. Yerel saatle yaklaşık 15.00'te (Moskova saatiyle 17.00) siyah bir Subaru kullanan erkek, Sławkowska Caddesi tarafından araç trafiğine kapalı meydana girerek rastgele yayalara ateş açtı ve ardından Wawel yönüne ilerledi. Dietla ve Stradomska caddelerinin kesiştiği noktada polis tarafından durdurulan saldırgan, polisle çatışmaya girdi; yaralandı ve gözaltına alındı.
Yaralılar arasında yabancılar da bulunuyor. Polonya İçişleri Bakanlığına göre Avusturya, Almanya, Portekiz, Rusya ve Birleşik Krallık vatandaşları yaralandı. Emniyet Genel Müdürü Marek Boroń, kimliği belirlenen dört ölüden üçünün Polonya vatandaşı kadınlar, birinin ise Birleşik Krallık vatandaşı erkek olduğunu açıkladı.
Saldırgan hakkında bilinenler
Polisin verdiği bilgilere göre saldırgan, 2002 doğumlu, Ostrowiec Świętokrzyski'nden 24 yaşındaki Polonya vatandaşıydı. Daha önce sabıkası bulunmayan erkeğin silah ruhsatı vardı. Adı resmen açıklanmazken, Polonya medyası yerel uygulama gereği şüphelinin soyadının yalnızca ilk harfini kullanarak onu Michal O. olarak adlandırdı. Fijołek, TVN24 yayınında saldırganın AR-15 karabinasının sivil versiyonuyla ateş ettiğini söyledi; pazar günü ise aracında muhtemelen beş silah bulunduğunu açıkladı. RMF24 radyosunun PAP ajansına dayandırdığı habere göre ruhsat sportif amaçlarla verilmişti ve hem karabina hem de kısa namlulu silahları kapsıyordu.
İçişleri Bakanı Marcin Kierwiński, soruşturmanın ihtimallerinden birinin silahın saldırganın ailesinin evinden alınmış olması olduğunu söyledi; saldırganın babasının da silah ruhsatı vardı. Bakan, erkeğin otomatik silahla ateş ettiğini belirtti. Silahın kesin türü, mekanizması ve kaynağı savcılık ile balistik uzmanları tarafından belirleniyor. Polonya Silah ve Mühimmat Yasası, sivillere otomatik silah ruhsatı verilmesine izin vermiyor; sportif ruhsatlar yalnızca yarı otomatik silahlar için geçerli.
Kierwiński ayrıca “ilk analiz, aşırı milliyetçi görüşlere işaret ediyor” dedi ancak bunun henüz doğrulanacağını vurguladı. Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz, saldırganın asker olduğuna ilişkin sosyal medyada yayılan iddiaları yalanladı: “Bu erkek Polonya Ordusu'nda hiç asker olmadı, şimdi de asker değil ve orduyla hiçbir zaman ilgisi olmadı.” Bununla birlikte saldırganın üzerinde kamuflaj kıyafeti, kask ve kurşun geçirmez yelek bulunuyordu.
Sosyal medyada yayılan fotoğrafta, yayalar ve polisler çatışmanın ardından Dietla ile Stradomska caddelerinin kesiştiği noktada saldırganı etkisiz hale getirirken görülüyor. Małopolska polisi sözcüsü Katarzyna Cisło, erkeğin yere düştükten sonra bile polislere ateş etmeyi sürdürdüğünü söyledi. Małopolska Voyvodası Krzysztof Klęczar pazar günü yaptığı açıklamada, saldırganın durumunun kritik olduğunu; yaralı iki polisin geceyi atlattığını ve durumlarının önceki akşama göre daha iyi olduğunu, ancak sağlık durumlarının hâlâ ağır seyrettiğini bildirdi.
Saldırganın anne ve babasıyla kız kardeşinin cesetleri
Tusk cumartesi gecesi, Krakow'un yaklaşık 150 kilometre kuzeydoğusundaki Ostrowiec Świętokrzyski'de saldırganın dairesinde iki kadın ve bir erkeğin cesetlerinin bulunduğunu açıkladı. Başbakan, “Bu trajedinin sonraki aşamaları” dedi. Fijołek pazar sabahı yaptığı açıklamada, hayatını kaybedenlerin saldırganın 53 yaşındaki babası, 52 yaşındaki annesi ve 20 yaşındaki kız kardeşi olduğunu belirtti. Cesetlerde büyük olasılıkla ölüme yol açan ateşli silah yaraları tespit edildi. Bu üç kişi Krakow'da hayatını kaybeden altı kişinin arasında bulunmuyor; ölümlerinin koşullarını soruşturma belirleyecek. Savcılık Sözcüsü Tomasz Waszuk, suçlamaların hukuki niteliğinin henüz belirlenmediğini ve müfettişlerin saldırgana birinin yardım edip etmediğini araştırdığını söyledi.
Polis ve Anayasa Mahkemesi tartışması
Başbakan Donald Tusk, silahlı saldırıyı terör eylemi olarak nitelendirdi, hayatını kaybedenlerin ailelerine başsağlığı diledi ve “hayatlarını riske atarak görev yapan kahraman polis memurlarına” teşekkür etti. Tusk, X'te “Tüm taraflardan siyasilere içten çağrım: Bu trajediyi siyasi malzeme yapmayın. Bu suçun tüm koşullarını ortaya çıkaracağız” diye yazdı. Bu çağrı, Hukuk ve Adalet Partisi Avrupa Parlamentosu Milletvekili Patryk Jaki'nin, güçlerin Anayasa Mahkemesi binasına yönlendirilmesi nedeniyle ülkenin en kalabalık bölgelerinde yeterli polis bulunmadığını söylemesinin ardından geldi. Konfederasyon Milletvekili Konrad Berkowicz ile Konfederasyon Polonya Tacı parlamento grubunun başkanı Włodzimierz Skalik de benzer açıklamalar yaptı ve sorumluluğu Tusk hükümetine yükledi.
Małopolska polisi, müdahalenin geciktiği yönündeki suçlamaları reddetti: “Polisler derhal müdahaleye başladı. İlk devriye, çağrıdan yalnızca 23 saniye sonra harekete geçti.” Kierwiński, polislerin çağrıdan üç dakika sonra saldırgana ateş açtığını ve hızlı müdahalenin çok daha büyük bir katliamı önlediğini söyledi. Tusk, yaralı polisler kıdemli memurlar Jakub Kulik ve Artur Morański'yi muhtemelen çok sayıda hayat kurtaran “gerçek kahramanlar” olarak nitelendirdi. Polis ve Adalet Bakanı Waldemar Żurek gece saatlerinde Kulik için kan bağışı çağrısı yaptı; Genelkurmay Başkanı General Wiesław Kukuła da askerleri kan bağışçısı olmaya çağırdı.
Tusk, Krakow'da bakanlar ve güvenlik güçlerinin komuta kademesiyle yaptığı acil toplantının ardından, “Şimdiye kadar Polonya'da bu kadar acımasız terör olayları yaşanmadı. Bu vahşi saldırı tam olarak böyle adlandırılmalı” dedi. Adalet Bakanı ve Başsavcı Żurek, olay yerinde yedi savcının çalıştığını ve soruşturma işlemlerinin saldırganın ikamet ettiği yerde de yürütüldüğünü açıkladı.
Güvenlik önlemleri ve yas
Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, 8 ve 9 Kasım'ın ulusal yas günü ilan edilmesine ilişkin kararı imzaladı. Krakow Belediye Başkanı Łukasz Gibała da kentteki yasın 11 Kasım'a kadar sürmesine karar verdi; kentteki etkinlikler iptal edildi, binalardaki, tramvaylardaki ve otobüslerdeki bayraklar yarıya indirildi. Başkentte de güvenlik önlemleri artırıldı. Varşova Belediye Başkanı Rafał Trzaskowski, polisin tavsiyesi üzerine Krakow Przedmieście'ye çıkan yollara beton bariyerler yerleştirildiğini açıkladı.
Gibała, saldırı günü akşamı kaydedilen bu görüntülü mesajında hayatını kaybedenlerin ailelerine başsağlığı diledi; kent sakinlerinden Pazar bölgesinden uzak durmalarını, yalnızca resmi kaynakları kullanmalarını ve olay yerinden sahte bilgi ve görüntüler yaymamalarını istedi. Olay yerine ilk ulaşan belediye muhafızlarına, saldırganı “kahramanca ve hayatlarını riske atarak” gözaltına alan polislere ve kaçan insanlara kapılarını açan kent sakinlerine teşekkür etti. Belediye başkanı, “Şiddet, kentimizin nasıl bir yer olduğunu değiştirmeyecek: gururlu, misafirperver ve açık. Pazar yeniden hepimizin olacak” dedi.
Pazar sabahı meydanın bir bölümü yeniden açıldı ve saldırının gerçekleştiği yerlere ilk mumlar bırakıldı. Polonya'da toplu silahlı saldırılar nadiren yaşanıyor. AP'nin verilerine göre yaklaşık 37 milyon nüfuslu ülkede yaklaşık 411 bin kişinin silah ruhsatı bulunuyor ve silahlara ilgi artıyor. Ekim ortasında Mazovya Voyvodalığı'nda dört gün içinde üç okul saldırısı gerçekleşti; bu saldırılarda bir kişi hayatını kaybetti.
Fotoğraf: Jakub Porzycki/Reuters (kapak), Getty Images, sosyal medya / Clash Report, LoveKraków. Video: Łukasz Gibała / X
