ABD ve İran arasında yeniden başlayan askeri çatışmalar, küresel enerji tedarik zincirinin en stratejik noktası olan Hürmüz Boğazı'nı felç etti. Denizcilik verileri, boğazdaki gemi trafiğinin çarpıcı bir şekilde durma noktasına geldiğini ortaya koyuyor.
Lloyd's List Intelligence'ın verilerine göre, 7 Temmuz'dan bu yana 10.000 dwt'nin üzerindeki hiçbir büyük gemi, ABD koordineli güney rotasından AIS sinyali ile geçiş yapmadı. Şirket, en az iki geminin ise sistem kapalı şekilde geçtiğini tahmin ediyor.
Deniz istihbarat platformu Windward, Perşembe sabahı itibarıyla boğazdan yalnızca 5 geminin izlenebildiğini açıkladı. Oysa çatışmalar öncesinde günlük ortalama 130 gemi buradan geçiş yapıyordu. İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), bu düşük trafik seviyesinin denizcilik şirketlerinin 'temkinli duruşunu' ve bölgedeki 'yükselen tehdit ortamını' yansıttığını duyurdu.
İran'ın saldırı kapasitesi tüm taşımacılığı tehdit ediyor
Yokosuka Asya Pasifik Araştırmaları Konseyi İcra Direktörü John Bradford, İran'ın Basra Körfezi, Hürmüz Boğazı ve Umman Denizi'ndeki gemileri vurma kapasitesinin bölgedeki tüm deniz taşımacılığını riske attığını belirtti. Bradford, kriz uzadıkça taşımacılığın diğer liman ve rotalara kayabileceği uyarısında bulundu.
Karşılıklı saldırı iddiaları ve çelişkili açıklamalar
İran, Perşembe günü ülkenin güneyinde çok sayıda patlama meydana geldiğini bildirdi. Ancak ABD'li bir yetkili, bu saldırıların arkasında ABD güçlerinin olmadığını söyledi; patlamaları henüz hiçbir ülke veya grup üstlenmedi. Buna karşılık İranlı yetkililer ve medya, Washington'ın Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere düzenlenen saldırılara misilleme olarak başlattığı operasyonlara yanıt vermek amacıyla Tahran güçlerinin Bahreyn, Kuveyt, Katar, Ürdün ve Irak'taki ABD askeri varlıklarına saldırdığını öne sürdü.
Petrol fiyatlarındaki sakinlik geçici olabilir
Bölgedeki şiddetli çatışmalara rağmen petrol fiyatları Cuma günü büyük ölçüde sabit kaldı. Brent ham petrolünün varil fiyatı, GMT 02.30 itibarıyla 76,37 dolardan işlem gördü; geçen haftaya kıyasla 4 doların üzerinde artış kaydetti. TD Securities Emtia Stratejisi Küresel Başkanı Bart Melek, fiyatlardaki göreli istikrarın piyasanın Orta Doğu'da durumun sakinleşeceğine olan güvenini yansıttığını, ancak önümüzdeki haftalarda rezervlerin azalmasıyla yukarı yönlü baskının artacağını belirtti. Melek, "Bu doğrultuda yaz aylarına doğru Brent'in 10-15 dolar yükseleceğini öngörüyoruz" dedi.
Sparta Commodities Kıdemli Petrol Analisti June Goh ise en büyük fiyat baskısını ham petrolden ziyade rafine ürünlerin, özellikle de dizelin gördüğünü ifade etti. Goh, "Dizel, hem Orta Doğu rafinerilerindeki arz kaybından hem de Rus rafinerilerinin sürekli insansız hava aracı saldırılarına uğramasından etkileniyor ve fiyatlar mevsim normallerinin çok üzerine çıkmış durumda" diye konuştu.
Asya borsaları yükselişle açıldı
ABD borsalarındaki yüzde 0,8'lik artışın ardından Asya hisse senedi piyasaları Cuma günü pozitif açılış yaptı. Tokyo Nikkei 225 endeksi yüzde 1,9, Seul Kospi endeksi yüzde 3,6 ve Hong Kong Hang Seng endeksi yüzde 1,4 değer kazandı.
