Türkiye–Rusya çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması

Bu sayfa, Rusya'da çalışan, Rusya'dan gelir elde eden ya da Rusya'da yaşayıp Türkiye'den gelir alan Türk vatandaşları için. Türkiye ile Rusya arasındaki anlaşma, aynı gelirin iki ülkede birden vergilendirilmesini önler. Aşağıda anlaşmanın kimlere uygulandığını, maaş, emekli maaşı, temettü ve faiz gibi gelirlerin hangi ülkede vergilendirildiğini, ödenen verginin nasıl mahsup edildiğini ve gereken mukimlik belgesini nereden alacağınızı bulacaksınız. Rusya'daki gelir vergisi oranları için bkz. R9.1.

• Tam adı: "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Rusya Federasyonu Hükümeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması".
• Tarihler:
  • İmza: 15 Aralık 1997
  • Resmî Gazete: 17 Aralık 1999, sayı 23909
  • Yürürlük: 31 Aralık 1999
  • Uygulama: 1 Ocak 2000'den beri
• Kapsadığı vergiler (md. 2):
  • Rusya'da: şirket kazançları üzerinden alınan vergiler ve gerçek kişilerin gelir vergisi (налог на доходы физических лиц, НДФЛ)
  • Türkiye'de: gelir vergisi ve kurumlar vergisi
• Rusya, 2023'te bazı ülkelerle yaptığı vergi anlaşmalarının birçok maddesini askıya aldı (Federal Kanun 598-FZ, 19 Aralık 2023). Türkiye ile yapılan anlaşma bu kanundaki listede yok. GİB'in yürürlükteki anlaşmalar listesinde de Rusya anlaşması yer alıyor.
• Anlaşmanın Türkçe metni Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB), Rusça metni Rusya Federal Vergi İdaresi'nin (ФНС России) sitesinde yayımlanıyor.

• Anlaşma, iki ülkeden birinin ya da ikisinin mukimi olan kişilere uygulanır (md. 1). Belirleyici olan vatandaşlık değil, mukimliktir.
• Mukim, o ülkenin mevzuatına göre ev, ikametgâh ya da benzeri bir ölçüt nedeniyle vergi mükellefi olan kişidir (md. 4/1).
• Rusya'da: ardışık 12 ay içinde Rusya'da en az 183 takvim günü fiilen bulunan kişi Rusya'nın vergi mukimidir (Vergi Kanunu md. 207/2). Ayrıntı için bkz. R9.1.
• İki ülkede birden mukim sayılıyorsanız, anlaşma şu sırayla karar verir (md. 4/2):
  • Önce: daimi olarak kalabileceğiniz bir meskenin bulunduğu ülke
  • İki ülkede de mesken varsa: kişisel ve ekonomik ilişkilerinizin daha yakın olduğu ülke (hayati menfaatler merkezi)
  • Bu belirlenemiyorsa: kalmayı âdet edindiğiniz evin bulunduğu ülke
  • O da belirlenemiyorsa: vatandaşı olduğunuz ülke
  • İki ülkenin de vatandaşıysanız: iki ülkenin yetkili makamları karşılıklı anlaşmayla karar verir

• Genel kural (md. 15/1): Türkiye mukimi olarak Rusya'da çalışırsanız, Rusya'da yaptığınız işin ücreti Rusya'da vergilendirilebilir.
• Yalnız Türkiye'nin vergilendirdiği durum (md. 15/2). Üç şart birlikte bulunmalı:
  • o takvim yılı içinde Rusya'da toplam 183 günü aşmamak
  • ücretin, Rusya mukimi olmayan bir işveren tarafından ya da onun adına ödenmesi
  • ücretin, işverenin Rusya'daki işyerinden ya da sabit yerinden ödenmemesi
• İnşaat şantiyeleri ve uluslararası taşımacılık (md. 15/3). Şu işler için ödenen ücretler, işin yapıldığı diğer ülkede vergilendirilmez:
  • anlaşmanın 5. maddesinin 3(a) bendindeki inşaat şantiyesi, yapım, montaj ya da kurma projesiyle bağlantılı işler
  • bir Akit Devlet teşebbüsünün uluslararası trafikte işlettiği gemi, uçak ya da kara taşıtında yapılan işler
• Şantiye ne zaman işyeri sayılır (md. 5/3): 18 ayı aşan inşaat şantiyesi, yapım, montaj ya da kurma projesi işyeri oluşturur. Süre, müteahhidin hazırlık çalışmaları dahil işe başladığı günden geçici kabul tarihine kadar sayılır. Bu kural Rusya'da iş yapan Türk müteahhitlerini doğrudan ilgilendirir.
• Diğer özel hâller: Türkiye kaynaklarından ödeme alan gazeteciler Rusya'da 2 yıl vergiden muaftır (md. 15/4). Yönetim kurulu üyeliği ücreti şirketin ülkesinde (md. 16), sanatçı ve sporcu geliri faaliyetin yapıldığı ülkede (md. 17) vergilendirilebilir.

• Emekli maaşları (md. 19): geçmiş çalışmalar karşılığında ödenen emekli maaşları yalnız mukim olduğunuz ülkede vergilendirilebilir.
• Kamu görevinden doğan ücret ve emekli maaşları (md. 18): devletin ya da yerel idarenin kamu görevi karşılığı ödediği ücret ve emekli maaşı kural olarak yalnız o devlette vergilendirilir. Kişi diğer ülkenin hem mukimi hem vatandaşıysa yalnız o diğer ülkede vergilendirilir.
• Öğrenci ve stajyerler (md. 20/1): yalnız öğrenim ya da mesleki eğitim için bulunduğunuz ülkede, geçim ve öğrenim giderleriniz için o ülkenin dışından gelen ödemeler vergilendirilmez.
• Öğretmen ve araştırmacılar (md. 20/2): esas olarak öğretim ya da araştırma için bulunan kişinin bu işten elde ettiği gelir, ödeme o ülkenin dışından yapılıyorsa 2 yıl süreyle vergiden istisnadır.

• Temettü, faiz ve gayrimaddi hak bedelleri (md. 10–12): gelirin doğduğu ülke de vergi alabilir. Geliri elde eden kişi gerçek lehdarsa, bu vergi brüt tutarın %10'unu aşamaz.
• Karşılaştırma için Rusya'nın iç oranları (Vergi Kanunu md. 224/3, 4 Ağustos 2026 metni): Rusya mukimi olmayan kişilerin gelirleri kural olarak %30 oranla vergilendirilir. Rus şirketlerinden alınan temettüde ve Rusya'daki bankalardaki mevduat faizinde oran %15'tir. Anlaşma, Türkiye mukimleri için temettü, faiz ve telifteki kaynak vergisini %10 ile sınırlar.
• Gayrimenkul (md. 6 ve 13/1): kira geliri ve satış kazancı, gayrimenkulün bulunduğu ülkede vergilendirilebilir.
• Hisse senedi ve tahvil satış kazancı (md. 13/4): yalnız satanın mukim olduğu ülkede vergilendirilir. Ancak alış ile satış arasındaki süre 1 yılı aşmıyorsa, kazancın doğduğu ülke de vergilendirebilir.
• Anlaşmada sayılmayan diğer gelirler (md. 21): yalnız mukim olduğunuz ülkede vergilendirilir.

• Anlaşmanın kuralı (md. 22): diğer ülkede ödenen vergi, mukim olduğunuz ülkede aynı gelir için ödenecek vergiden mahsup edilir. Mahsup tutarı, o gelir için mukim olduğunuz ülkede hesaplanan vergiyi aşamaz.
• Rusya mukimiyseniz ve Türkiye'de vergi ödediyseniz (Vergi Kanunu md. 232):
  • Mahsup, yıllık beyannameyle istenir. Beyannameye, Türk yetkili makamınca verilmiş ya da onaylanmış gelir ve vergi belgesi ile noter onaylı Rusça tercümesi eklenir.
  • Mahsup, gelirin elde edildiği yılı izleyen 3 yıl içinde istenebilir.
• Türkiye mukimiyseniz ve Rusya'dan gelir alıyorsanız (md. 232/6–9):
  • Ödemeyi yapan Rus kurumu (vergi kesen taraf, налоговый агент) anlaşmadaki muafiyeti ya da indirimli oranı uygular. Pasaportunuz mukimliğinizi göstermeye yetmezse resmî mukimlik belgesi ve noter onaylı Rusça tercümesini ister.
  • Belgeyi ödemeden sonra verirseniz kesilen vergi iade edilir. Ödeme yapan kurum artık yoksa iade için Rus vergi dairesine başvurursunuz.
• Türkiye'de mahsup: Rus vergi belgelerinizi saklayın. Beyan ve mahsup usulü için vergi dairenize ya da GİB Vergi İletişim Merkezi'ne danışın.

• Türkiye'den (Rusya'da kullanmak için). GİB'in 20 Aralık 2013 tarihli ÇVÖA Sirküleri/3'e göre, Türkiye'de tam mükellef T.C. vatandaşları belgeyi şu makamlardan alır:
  • Ankara, Antalya, Bursa, İstanbul, İzmir, Kocaeli ve Trabzon Vergi Dairesi Başkanlıkları: bağlı vergi dairelerinde sürekli mükellefiyeti olanlar ve bölgelerinde oturan, sürekli mükellefiyeti olmayan T.C. vatandaşları
  • Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı: kendi mükellefleri
  • Gelir İdaresi Başkanlığı (Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Daire Başkanlığı): diğer kişiler
• Başvuruda Sirküler ekindeki örnek dilekçe (EK-1) verilir. Geçmiş bir yıl için istenirse, o yıl Türkiye'de oturduğunuzu gösteren belge (nüfus müdürlüğünden "Adres Bilgileri Raporu") eklenir.
• Rusya'dan (Türkiye'de kullanmak için). Federal Vergi İdaresi'nin "Rusya vergi mukimliğinin teyidi" (Подтверждение статуса налогового резидента) çevrim içi servisine e-postayla ya da Gosuslugi hesabınızla girip başvurursunuz. Başvurunun durumu ve sonucu aynı serviste görünür. Belgeyi alan kurum, doğrulama koduyla belgeyi aynı serviste kontrol edebilir.
• Rus belgesini Türkiye'de, aslı ve noter ya da Türk konsolosluğu onaylı Türkçe tercümesiyle vergi dairesine ya da vergi sorumlusuna verirsiniz. Belge verilmezse Türk iç mevzuatı uygulanır.

• Bir ya da iki ülkenin işlemleri anlaşmaya aykırı vergileme doğuruyorsa, iç hukuktaki itiraz yollarından bağımsız olarak durumu mukimi olduğunuz ülkenin yetkili makamına bildirebilirsiniz (md. 24/1).
• Başvuru süresi:
  • genel kural: aykırı vergilemenin ilk bildiriminden itibaren 3 yıl
  • Türkiye yönünden: ilk bildirimden itibaren 1 yıl. Bu süre geçerse, ilgili vergilendirme dönemini izleyen yılın 1 Ocak'ından itibaren 5 yıl içinde Türk yetkili makamına yine başvurulabilir.
• Yetkili makam (anlaşmada iki ülkenin Maliye Bakanlıkları), itirazı haklı bulur ama kendisi çözemezse diğer ülkenin yetkili makamıyla karşılıklı anlaşmaya çalışır (md. 3 ve 24/2).
• Ayrım yasağı (md. 23): bir ülkenin vatandaşları diğer ülkede, o ülkenin aynı durumdaki vatandaşlarından daha ağır vergilendirilemez.

• GİB Vergi İletişim Merkezi (VİMER) — Türkiye'deki vergi işlemleriniz ve sorularınız
  • Telefon: 189 (Türkiye içinden), +90 312 189 11 22 (yurt dışından)
  • Saat: hafta içi 09.00–18.00
• T.C. Moskova Büyükelçiliği Hazine ve Maliye Müşavirliği
  • Adres: 7. Rostovskiy Pereulok No: 12, 115127 Moskova
  • Telefon: +7 495 994 48 08 (dahili 1177)
• Rusya Federal Vergi İdaresi (ФНС России) — mukimlik belgesi, kesinti ve iade işlemleri
  • Bilgi hattı: +7 800 222-22-22 (Rusya içinden)
  • Bağlı olduğunuz vergi dairesinin adresi: "Vergi dairenizin adresi ve ödeme bilgileri" servisi
  • Randevu: order.nalog.ru
  • Yazılı soru: "ФНС'ye başvuru" servisi

• "Türk vatandaşıyım, anlaşma beni zaten korur" diye düşünmek. Anlaşmada belirleyici olan mukimliktir.
• Rusya'da bir takvim yılında 183 günü aştığınız hâlde ücretinizin yalnız Türkiye'de vergilendirileceğini sanmak.
• Mukimlik belgesini Rus işverene ya da bankaya ödemeden önce vermemek. Bu durumda vergi önce Rusya'nın iç oranıyla kesilir, sonra iade için uğraşırsınız.
• Belgeyi tercümesiz vermek.
• Türkiye'de ödenen vergiyi Rusya'da mahsup ettirmek için 3 yıllık süreyi kaçırmak.
• Karşılıklı anlaşma usulünde Türkiye'nin 1 yıllık başvuru süresini gözden kaçırmak.

• Anlaşma hâlâ yürürlükte mi? Evet. GİB'in yürürlükteki anlaşmalar listesinde yer alıyor. Rusya'nın 2023'te bazı maddelerini askıya aldığı anlaşmaların listesinde (598-FZ) Türkiye yok.
• Türk şirketim beni birkaç haftalığına Rusya'ya gönderiyor. Rusya'da vergi öder miyim? Takvim yılı içinde Rusya'da toplam 183 günü aşmıyorsanız, ücretinizi Rusya mukimi olmayan Türk işvereniniz ödüyorsa ve ücret işverenin Rusya'daki bir işyerinden ödenmiyorsa, ücret yalnız Türkiye'de vergilendirilir (md. 15/2).
• Rusya'da yaşıyorum. Türkiye'den aldığım emekli maaşı nerede vergilendirilir? Geçmiş çalışmalar karşılığı ödenen emekli maaşları kural olarak yalnız mukim olduğunuz ülkede vergilendirilebilir (md. 19). Kamu görevinden doğan emekli maaşlarında md. 18/2 uygulanır. Maaşınızın hangi gruba girdiğini vergi dairenize sorun.
• Rus bankasındaki mevduatımın faizinden ne kadar vergi kesilir? Türkiye mukimiyseniz ve mukimliğinizi belgelerseniz, anlaşma kaynak vergisini %10 ile sınırlar (md. 11). Rusya mukimiyseniz Rusya'nın kendi oranları uygulanır (bkz. R9.1).
• Rusya'da okuyorum. Ailemin Türkiye'den gönderdiği para vergilendirilir mi? Yalnız öğrenim için bulunan öğrencinin geçim ve öğrenim için yurt dışından aldığı ödemeler, okuduğu ülkede vergilendirilmez (md. 20/1).

• GİB – Türkiye–Rusya anlaşmasının Türkçe metni (PDF)
• Rusya Federal Vergi İdaresi – Anlaşmanın Rusça metni (DOC)
• GİB – Yürürlükteki çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları listesi (PDF)
• GİB – ÇVÖA Sirküleri/3: mukimlik belgesi
• GİB – Mukimlik belgesi dilekçe örneği, T.C. vatandaşları için (EK-1, DOC)
• Rusya Federal Vergi İdaresi – Vergi mukimliğinin teyidi servisi
• Rusya Federal Vergi İdaresi – Kişisel hesap (личный кабинет)
• Rusya Federal Vergi İdaresi – Vergi dairesi adres sorgusu