Ukrayna-Rusya savaşında diplomatik hareketlilik artarken, kapsamlı bir barış anlaşmasını mümkün kılacak koşulların henüz ortaya çıkmadığı değerlendirmesi yapıldı. Transatlantik Diyalog Merkezi Başkanı Maksym Skrypchenko, tarafların savaşın gidişatına ilişkin beklentilerinin birbirinden uzak olduğunu belirtti.
Skrypchenko'nun analizinde, CIA Direktörü John Ratcliffe'in ziyaretinden sonra ABD'li temsilciler Steve Witkoff ve Jared Kushner'in Moskova ile Kiev'e gitmesinin Washington'ın müzakereleri yeniden canlandırma çabasına işaret ettiği ifade edildi. Ancak söz konusu ziyaretlerin henüz somut bir sonuç sağlamadığı kaydedildi.
Cephedeki baskı ve ekonomik hesaplar
Analize göre Rusya'nın cephedeki baskısı, Moskova'nın kendi şartlarını kabul ettireceği bir zaferle sonuçlanmadı. Ukrayna da işgal altındaki bölgeleri kısa sürede geri almasını sağlayacak avantaja sahip değil. Bu nedenle belirleyici unsur, yalnızca askeri denge değil, tarafların birbirlerinin ekonomik dayanaklarını zayıflatma kapasitesi haline geliyor.
Ukrayna'nın Rus petrol sektörüne yönelik saldırıları, Moskova'yı savaşın maliyeti karşısında karşılıklı sınırlamaların daha yararlı olacağına ikna etme arayışının bir parçası olarak değerlendirildi. Kiev'in Karadeniz'deki deniz taşımacılığı ve tahıl altyapısının korunması, enerji tesislerine yönelik saldırıların sona ermesi ve uzun menzilli saldırıların karşılıklı olarak durdurulması gibi seçeneklere olumlu yaklaşabileceği belirtildi.
Rusya'nın ise ateşkes konusunda anlamlı adımlar atılmasını, Ukrayna'nın kontrolündeki Donbas bölgelerinden çekilmesi şartına bağladığı aktarıldı. Skrypchenko, Kiev'in bu talebi kabul edemeyeceğini ve Moskova'nın zamanın kendi lehine ilerlediğine inandığını yazdı.
Analizde, Rusya'nın Ukrayna'nın bütçe sorunlarını, gelecekteki Avrupa finansmanına dair belirsizlikleri ve Avrupa'da yaklaşan seçimleri dikkate aldığı ifade edildi. Moskova'nın petrol sektöründeki kayıpları yönetilebilir gördüğü; kış mevsiminin yaratacağı yıkım ile mali kısıtlamaların Ukrayna'yı geri adım atmaya zorlayacağını düşündüğü belirtildi.
Karadeniz'de sınırlı ateşkes ihtimali
Ukrayna'nın elektrik şebekesiyle birlikte gaz altyapısına yönelik saldırılara karşı hazırlık yaptığı kaydedildi. Hava savunma sistemleri ve güvenilir finansman, Kiev'in savunma kapasitesi açısından önem taşıyor.
Skrypchenko, ABD'li müzakerecilerin ziyaretlerinin ilerleme getirmediğini ve Moskova'nın eylül ayındaki parlamento seçimlerinin ardından görüşmelere devam edilebileceğini söylediğini aktardı. Kiev ile Washington'ın ise seçimlerden sonra yeni gerekçeler öne sürülerek müzakerelerin geciktirilebileceğini düşündüğü belirtildi.
ABD'nin gerilimi azaltma karşılığında ekonomik teşvik sunma çabalarının, Moskova'nın savaşı sürdürme isteği ile ekonomik kazanımlara duyduğu ilgi arasındaki çelişkiyi çözemediği değerlendirildi.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında Volodimir Zelenskiy ile Donald Trump arasında yapılması planlanan görüşmenin, sınırlı bir ateşkes olasılığını ele almak için fırsat sağlayabileceği ifade edildi. Karadeniz'deki tahıl altyapısına yönelik saldırıların durdurulmasını öngören karar tasarılarının Birleşmiş Milletler bünyesinde dolaşımda olduğu belirtildi.
Karadeniz'de sağlanabilecek bir ateşkesin küresel gıda arzına yönelik riskleri azaltabileceği ve Birleşmiş Milletlerin pratik rolünü ortaya koyabileceği kaydedildi. Skrypchenko, Washington ile Avrupa Birliği ülkelerinin yaptırımlar, teşvikler veya bu iki aracı birlikte kullanarak Moskova'yı yeni bir kış mevsiminin savaş alanında elde edilemeyen bir zafer getirmeyeceğine ikna etmesi gerektiğini savundu.
