Rusya'nın başkenti Moskova'da taksi şoförlüğü yapan Anatoly, son haftalarda satın aldığı düşük kaliteli benzinin aracının motorunu mahvedeceğinden yakınıyor. Görüşlerini Al Jazeera'ya aktaran ve güvenlik gerekçesiyle soyadını vermeyen Anatoly, "Motor şimdiden hasta bir kalp gibi ses çıkarıyor... Hükümet 'geçici kalite düşüşüne' izin veriyor, ama yedek parçaya ihtiyacım olduğunda ne yapacağım? " dedi.
Anatoly'nin öfkesi, Kremlin'in askeri hesap hatalarına ve Ukrayna'nın neredeyse her gün düzenlediği insansız hava aracı saldırılarına yönelik. Bu saldırılar, ülke çapında benzin sıkıntısına yol açtı. 49 yaşındaki taksi şoförü, Ukrayna için "Bizi iyi yakaladılar. Kapıyı çalmaz, tekmeyle dalarlar" ifadelerini kullandı.
Kremlin yanlısı söylemde belirgin değişim
Rusya'nın üst düzey askeri yetkilileri Ukrayna saldırıları hakkında yorum yapmazken, Kremlin'in en ateşli destekçileri bile bir zamanların muzaffer üslubunu değiştirdi. Rossiya 1 televizyon kanalındaki popüler programın sunucusu Vladimir Solovyov, haziran ortasında "Zorluklara ve fedakarlığa hazırlanmalıyız" dedi. Daha önce Ukrayna şehirlerinin nükleer saldırılarla "silinmesini" isteyen Solovyov'un bu çıkışı, ortamdaki karamsarlığı yansıtıyor.
Cephe hattına yakınlıkları nedeniyle daha da kötümser olan askeri blog yazarları ise seferberlik çağrısını yükseltiyor. Telegram'da "Prizrak Novorossii" (Yeni Rusya'nın Hayaleti) adıyla yazan bir blogcu, haziran sonunda Kremlin'in kitlesel seferberlik başlatması gerektiğini çünkü Rusların "düşmanca gelişmelerin olumsuz dinamikleri nedeniyle büyük değişiklikler ve olası felaketler öngördüğünü" belirtti. Blogcu, Ukrayna'nın "Rusya'nın henüz yetişmeye çalıştığı teknolojik çözümlerle asimetrik uzun menzilli drone saldırıları" kullandığını ekledi.
'Oğlumun askere alınmasından korkuyorum'
Seferberlik ihtimali pek çok anneyi korkutuyor. Batıdaki Tula kentinden iki çocuk annesi Kseniya, Al Jazeera'ya yaptığı açıklamada "Oğlumun askere alınmasından korkuyorum, ancak onu yurt dışına gönderecek paramız yok" dedi. Putin'in istikrar getirdiğine dair söylemlere de tepki gösteren Kseniya, "Bize binlerce kez Putin'in istikrar getirdiği söylendi, oysa gördüğümüz tam bir kaos. Meğerse imparatorun kıyafeti yokmuş" ifadelerini kullandı.
Putin, 28 Haziran'da televizyonda yaptığı açıklamada benzin kıtlığını kabul ederken "Belirli bir açık gözlemliyoruz, ancak kritik değil. Hasar var, fakat etkilenen tesisler oldukça hızlı bir şekilde restore ediliyor ve ortaya çıkan sorunlar kritik değil" dedi. Ukrayna'nın yeteneğini nadiren kabul eden lider, drone saldırılarının "sorun yarattığı aşikâr" diye konuştu.
Analistler: Rus hava savunması yetersiz, saldırılar sürecek
Askeri analistler, Kremlin'in yanlış savaş araçlarına yatırım yaptığını, Batı yaptırımlarının ise yeni silah üretimini artırma çabalarını sekteye uğrattığını belirtiyor. Almanya Bremen Üniversitesi'nden araştırmacı Nikolay Mitrokhin Al Jazeera'ya verdiği demeçte, Moskova'nın ağırlıklı olarak İran tasarımı Şahid insansız hava araçları ve İskender balistik füzelerine yatırım yaptığını, bunların "Ukrayna'yı acı şekilde vurmaya yaradığını ancak Rusya'nın geri bölgesinin savunmasını çözmediğini" söyledi.
Mitrokhin, Ukrayna'nın orta ve uzun menzilli drone'larını tamamen engellemek için Kremlin'in mobil Pantsir hava savunma sistemlerinin üretimine yatırım yapması gerektiğini belirtti. Mevcut diğer Rus hava savunma sistemlerinin Soğuk Savaş dönemi füzelerine karşı tasarlandığını, düşük hızlı drone sürülerini vuramadığını ifade eden Mitrokhin, Rusya'nın şu anda 1. 200 kilometrelik cephe hattı, sınır ve Karadeniz kıyısı boyunca üç katmanlı koruma için en az 6. 000 Pantsir sistemine, eğitimli mürettebata ve yeterli füzeye ihtiyacı olduğunu kaydetti. "Ama hiçbiri yok ve yakın gelecekte de olmayacak. Bu da Ukrayna'nın etkili saldırılarının süreceği anlamına geliyor" dedi.
Analist, Moskova'nın Starlink benzeri bir uydu modemi olmadığı için Ukrayna otoyollarında drone'ların operatörlerinden 100 kilometreden fazla mesafeden manuel olarak uçurulamadığını da sözlerine ekledi. Batı yaptırımlarının silah üretiminin ölçeklendirilmesine engel olduğunu ve Rusya'nın "düşmanı hafife aldığı" için Ukrayna'nın tehditlerine geç yanıt verdiğini vurguladı.
Ekonomik ve siyasi çöküş sinyalleri
Moskova'nın savaş alanındaki kayıplarına ekonomik ve siyasi çalkantılar eşlik ediyor. Rekor bütçe açığı ve ekonomik küçülme yaşayan Rusya'da muhaliflere yönelik baskı sürerken kamuoyundaki hoşnutsuzluk artıyor. Kremlin eleştirmeni Rus ekonomist Vyacheslav Inozemtsev, Telegram'da yaptığı paylaşımda "Son eğilimler, sürekli gerilen bir yay gibi; ya boşalacak ya da kırılacak" değerlendirmesinde bulundu.
Washington DC merkezli Jamestown Vakfı'ndan askeri analist Pavel Luzin ise Al Jazeera'ya verdiği demeçte, Rusya'nın sorunlarının karanlıkçı, katı ve ağır yaklaşımından kaynaklandığını; Ukrayna'nın demokratik, merkeziyetsiz yapısıyla evrimsel bir mücadele verdiğini söyledi. Luzin, "Rusya'nın terör taktikleri, temeldeki örgütsel, entelektüel, teknik ve teknolojik zayıflığından ileri geliyor" ifadelerini kullandı.
