Rusların yurt dışında eğitim tercihleri belirgin biçimde değişiyor: Adaylar Birleşik Krallık, İsviçre, Fransa veya İtalya yerine giderek daha fazla Çin üniversitelerini; Avrupa’da ise Macaristan ve Sırbistan’ı tercih ediyor. Başbakan Yardımcısı Dmitriy Çernışenko’nun ofisinin verilerine göre Çin üniversitelerinde şu anda 20 binden fazla Rus öğrenci ve lisansüstü öğrenci eğitim görüyor; 2000 yılında bu sayı binden azdı.
Ters yöndeki öğrenci hareketi daha da büyük: Rus üniversitelerinde yükseköğretim programlarında 56 binden fazla Çin vatandaşı eğitim görüyor. Ek programlar ve akademik hareketlilik de hesaba katıldığında sayı 70 bine yaklaşıyor. Bu çerçevede 2026-2027 yılları Rusya ve Çin Eğitim Yılları ilan edildi. İşbirliğinin simgelerinden biri, Shenzhen’de 59 programda yaklaşık 5 bin öğrencinin eğitim gördüğü MSÜ-PPI Ortak Üniversitesi oldu.
“Talep en az yüzde 10 daha arttı”
Akademkonsalt ajansının Genel Müdürü İrina Sledyeva, Business FM’e yaptığı açıklamada “Çin’e talep son bir yılda en az yüzde 10 daha arttı” dedi. Sledyeva’ya göre birkaç yıl içinde artış yaklaşık yüzde 30’a ulaştı. Rusları İngilizce ve Çince çok sayıda uzmanlık seçeneği, görece düşük maliyet ve yabancılar için Çin vatandaşlarına kıyasla daha düşük rekabet çekiyor. Ajansın değerlendirmesine göre Asya üniversitelerinin Rus öğrenci pazarındaki payı on yıl önce yüzde 5 iken bugün yaklaşık yüzde 20’ye yükseldi.
Hükümet de bu eğilimi doğruluyor. Bilim ve Yükseköğretim Bakan Yardımcısı Konstantin Mogilevski, Çin, Vietnam ve Malezya’yı en popüler yönelimler olarak göstererek “Ruslar bugün dünya kalkınmasının gerçek merkezleri haline gelen ülkelere eğitim almak için gidiyor” dedi.
Moskova’da eğitim pahalanıyor
Uzmanların gösterdiği nedenlerden biri ülke içindeki fiyat artışları. Kommersant FM’nin verilerine göre MSÜ, MGIMO ve Yüksek Ekonomi Okulu’nda ücretli eğitim yıllık yaklaşık 400 bin rubleden başlıyor; Moskova Fizik ve Teknoloji Enstitüsü’nde ise bazı programlarda 1 milyon rubleyi aşıyor. Bilim ve Yükseköğretim Bakanlığı bu yıldan itibaren ücretli kontenjanların sayısını 47 bin azalttı. Önde gelen üniversitelerde taban puanlar da ortalama yüzde 5-10 arttı. Mash’in verilerine göre Rus adayların Çin ve Avrupa üniversitelerine ilgisi bir yılda yüzde 20 yükseldi.
Avrupa’nın kendi içinde de çekim merkezi doğuya kaydı. Sledyeva, “Avrupa’ya talep artıyor, ancak Doğu Avrupa’da talepte daha büyük bir artış gözlemliyoruz” dedi. Macaristan ve Sırbistan; İngilizce programları, daha uygun maliyetleri ve fiilen eğitim amaçlı oturma iznine denk gelen öğrenci vizesini almanın daha kolay olması nedeniyle tercih ediliyor. Bununla birlikte Global Diyalog şirketinin Genel Müdürü Vyaçeslav Lıçagin’e göre “Batılı üniversitelerle çift diploma programları neredeyse tamamen ortadan kalktı.” Buna rağmen Rusların çoğu eğitimini hâlâ Rusya’da alıyor.
Maliyetin yanı sıra burslar da tercihleri etkiliyor: Çin’in devlet bursları eğitim ve barınma giderlerini karşılayabiliyor, bazı durumlarda aylık ödeme de sağlayabiliyor. Uzmanlar, Çin üniversitelerine başvuranlar açısından en önemli engelin hâlâ dil bariyeri olduğunu belirtiyor.
Fotoğraf: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
