Fransa’nın Limoges kentinde 143 yıl önce inşa edilen belediye binası cumartesi akşamı yandı. Görgü tanıklarının anlattığına göre maskeli kişiler önce binanın önündeki polis aracını tutuşturdu, ardından camları kırıp içeri girdi ve yangın çıkardı. Alevler hızla çatıya sıçradı.
Haute-Vienne Valisi Maurice Barate, binanın büyük ölçüde kaybedildiğini açıkladı: Batı kanadı dışında çatı alt katlara çöktü, cephenin üçte ikisi yok oldu. “Bu, miras açısından bir felaket” diyen Barate, kundaklamayı “holiganların kasıtlı eylemi” olarak tanımladı. Limoges’un merkezinde mağazalar da yağmalandı.
Limoges’taki yangın, okullardaki koşullar nedeniyle eylülde başlayan öğrenci hareketinin fiyat artışlarına karşı ülke genelindeki eylemlerle birleştiği günün en ağır olayı oldu. CGT sendikasının tahminine göre sokaklara yaklaşık 800 bin kişi çıktı, İçişleri Bakanlığı ise bu sayıyı 550 bin olarak verdi. Akşama kadar yaklaşık 400 kişi gözaltına alındı.
Marsilya ve başka kentlerde yağma
En çok zarar gören kentlerden biri Marsilya oldu; onlarca mağaza yağmalandı, bir spor ayakkabı mağazası yandı. Bir videoda, kalabalığın elektronik mağazası Fnac’tan akıllı telefon, oyun konsolu ve kulaklık taşıdığı görülüyor.
Lüks markalar da hedef oldu: Maskeli ve kapüşonlu bir kalabalık, bir Louis Vuitton butiğinin kapısını kırarak içeri daldı.
Lyon’da bir turizm ofisi yandı. Bordeaux’da Gironde Valisi’nin konutu tahrip edildi ve polisin özel harekât birimi RAID olay yerine geldi. Lille’de göstericiler belediye binasına girdi. Le Parisien’in aktardığına göre Saint-Étienne’de bir gösterici, polisin kalabalık dağıtma bombası yüzünden elini kaybetti.
Paris: Elysee Sarayı’nın birkaç adım ötesinde çatışma
Paris’te olaylar neredeyse Cumhurbaşkanlığı konutunun kapısına dayandı. Elysee Sarayı’na yaklaşık 400 metre uzaklıktaki Cambacérès Sokağı taşlarla kaplandı, bir araç devrildi. Göstericiler polis otomobillerine ve minibüslerine saldırdı; Le Parisien muhabiri gördüklerini “kent gerillası” olarak tarif etti.
Göstericiler, meme kanseri farkındalığı için “Pembe Ekim” etkinliğinin yapıldığı 10. bölge belediye binasına da girdi ve yaklaşık 100 kişi bir süre içeride mahsur kaldı. Paris Belediye Başkanı Emmanuel Grégoire, protestocuların “büyük çoğunluğunun” barışçıl olduğunu ancak “bütün sokakların harap edildiğini” söyledi.
Gece geç saatlerde göstericiler başkentin merkezindeki yaldızlı Jeanne d’Arc anıtına tırmandı.
Açıkça tehdit içeren sloganlar da atıldı. Fransız Devrimi yıllarında 16. Louis’nin giyotinle idam edilmesine gönderme yapan kalabalık, Cumhurbaşkanı’na “Kralın kafasını keselim. Macron, yeniden başlayacağız” diye seslendi.
Farklı kentlerde polisle arbede saatlerce sürdü; güvenlik güçleri biber gazı kullandı, göstericiler ise taş ve şişe attı.
İtfaiyeciler de saldırıya uğradı. Bir videoda, itfaiye ekibine saldıran bir adamın diğer göstericiler tarafından yere yıkılıp darbedildiği görüldü.
Macron ve Lecornu: Şiddet cezasız kalmayacak
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron akşam yaptığı açıklamada, “Kırıp dökenler, valiliklere ve iş yerlerine saldıranlar, belediyelerimizi yağmalayanlar hesap verecek ve cezalandırılacak” dedi. Macron, toplumun “kaos tohumları ekenlere” ve kurumları yıkmak isteyenlere karşı kenetleneceğini belirterek “Cumhuriyetimizde şiddete yer yok” diye konuştu.
Başbakan Sébastien Lecornu, şiddeti “aşırı sol grupların” örgütlediğini ileri sürdü ve “son derece yoğun bir şiddetle” karşılaşan polise destek verdi. Lecornu, olayların cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde bir “ısınma turuna” çevrilmemesi çağrısında bulunarak “Yıldırılmayacağız” dedi.
Her şey nasıl başladı
Protesto dalgası eylül ortasında, öğretmenlerin personel ve ödenek eksikliğine karşı yaptığı grevin ardından Paris banliyösü Créteil’deki bir lisede yükseldi. Öğrenciler öğretmen açığının, 32-35 kişilik kalabalık sınıfların ve eskimiş binaların sorununun çözülmesini istiyor; yaz sıcağında 40 dereceye ulaşan dersliklerden ve üniversiteye giriş sistemi Parcoursup’un yarattığı stresten yakınıyor. Sendikalar krizi bütçe kesintileri ve okul kapanmalarıyla ilişkilendiriyor.
Okul kuşatmaları kısa sürede ülkeyi sardı, ekimde üniversite öğrencileri de katıldı. Adalet Bakanlığı’na göre 6 Ekim’e kadar 5 binden fazla kişi gözaltına alındı ve bunların yüzde 87’si reşit değildi. Lens’te 15 yaşındaki bir gencin polis bombasıyla elini kaybetmesi üzerine yetkililer şok bombası kullanımını durdurdu. Lecornu, hükümetten ekim sonuna kadar ilk önerileri hazırlamasını istedi.
Protestolar komşu ülkelerde de yankı buldu: Cumartesi günü Milano polisi biber gazı kullandı, Brüksel’de de çatışmalar yaşandı. BM daha önce Fransa’daki şiddetten endişe duyduğunu bildirmişti.
