COP31'e üç gün kala Türkiye rüzgar ve güneşe yöneliyor, Paşinyan gelecek

Antalya'da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Konferansı COP31'in başlamasına üç gün kala Türkiye, rüzgar ve güneş enerjisi kurulu gücünü 2040'a kadar yaklaşık 100 milyar dolarlık yatırımla 175 bin MW'ye çıkarma planını sunacak. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, liderler zirvesine katılmak üzere gelmeyi planladığını açıkladı.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya'da düzenlenecek 31. Taraflar Konferansı COP31'in başlamasına üç gün kaldı. Dünyanın en önemli iklim forumuna ilk kez ev sahipliği yapan Türkiye, kapsamlı enerji programı ve giderek artan üst düzey konuk listesiyle hazırlıkların son aşamasına geldi.

COP31 Başkanı ve Türkiye'nin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, geri sayımı cuma günü sürdürdü. Kurum, X sosyal medya platformunda "Son 3" ifadesinin yer aldığı kısa bir video paylaştı.

13 saniyelik videoda turuncu gün batımı gökyüzünün önünde Türk bayrağı dalgalanırken, EXPO sergi parkındaki zirve alanının simgesi olan "Expo" kulesi parlıyor. Kulenin ışıklandırmasında "SON 3 GÜN" yazısı ve lale figürlü COP31 amblemi beliriyor.

Rüzgar ve güneşte 175 bin megavat

Ankara'nın zirve katılımcılarına sunacağı başlıca rakamları, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, "Ulusal Enerji 2040" stratejisini açıkladığı perşembe günü İstanbul'da duyurdu. Deniz üstü rüzgar santralleri de dahil olmak üzere rüzgar ve güneş enerjisi santrallerinin kurulu gücünün 2040'a kadar 175 bin MW'ye ulaşması, yatırımların ise yaklaşık 100 milyar dolar olması öngörülüyor. Bu kapasite şu anda yaklaşık 44-45 bin MW seviyesinde. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, COP29 öncesinde bu kapasitenin dört katına çıkarılması hedefini ortaya koymuştu ve bu hedef geçerliliğini koruyor.

Enerji sisteminin toplam kurulu gücü 2025'teki 123 bin MW'den 2040'ta 281 bin MW'ye çıkacak, yenilenebilir enerji kaynaklarının payı ise yüzde 63'ten yüzde 77'ye yükselecek. Bunun için yaklaşık 190 milyar dolara ihtiyaç duyulacak. Elektrik talebinin 680 TWh'ye çıkarılması planlanıyor: elektrikli araçların tüketimi 3,5 TWh'den 90 TWh'ye yükselirken veri merkezleri için ilave 55 TWh gerekecek. Türkiye, COP31'de elektrifikasyon oranının 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılması hedefini önerecek.

Türkiye Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar Ulusal Enerji 2040 stratejisini sunuyor

Nükleer enerji, doğal gaz ve deniz üstü rüzgar

Stratejide nükleer enerjiye de özel bir yer ayrılıyor. Mersin'de Rosatom tarafından inşa edilen 4.800 MW kapasiteli Akkuyu Nükleer Güç Santrali'ne 2040'a kadar en az 5.000 MW daha eklenmesi, nükleer santrallerin toplam kapasitesinin ise 2050'ye kadar 20 bin MW'ye ulaşması hedefleniyor. Bu kapasitenin en az 5.000 MW'si küçük modüler reaktörlerden oluşacak. Bayraktar, "Petrol ve doğal gaz olmayacak demiyoruz. Politikanın daha gerçekçi olması gerektiğini söylüyoruz" dedi. Türkiye, 2040'a kadar doğal gaz tüketimini yurt içi ve yurt dışındaki üretimiyle tamamen karşılamayı hedefliyor.

Türkiye Rüzgar Enerjisi Birliği (TÜREB) Başkanı İbrahim Erden, yalnızca rüzgar enerjisine 14 yılda 50 milyar dolardan fazla yatırım yapılacağını tahmin etti. Rüzgar enerjisinin kapasitesinin yaklaşık 16 bin MW'den 63 bin MW'ye çıkması, bunun 6 bin MW'sinin ise deniz üstü rüzgar santrallerinden sağlanması bekleniyor. Deniz Üstü Rüzgar Enerjisi Derneği (DÜRED) Başkanı Murat Durak, bu santraller için Saros Körfezi, Edremit açıkları ile Bozcaada ve Gökçeada çevresinde dört potansiyel alan seçildiğini açıkladı. İlk ihalenin Nisan 2027'de yapılması planlanıyor.

Paşinyan Antalya'ya gelmeyi planlıyor

11-12 Kasım tarihlerinde düzenlenecek liderler zirvesine Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan da katılacak. Paşinyan, 5 Kasım'da bir gazetecinin sorusuna, "Evet, COP31'e katılmak üzere Antalya'ya gitme planım var" yanıtını verdi. Erdoğan, Ermenistan Başbakanı'nı eylül ayında New York'taki görüşmeleri sırasında davet etmişti. Paşinyan, Türkiye'ye son çalışma ziyaretini 20 Haziran 2025'te gerçekleştirmişti.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, 11 Kasım'da Erdoğan, Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ve BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in COP31 onuruna oluşturulan "Barış Ormanı"na birlikte ağaç dikeceğini açıkladı. Yumaklı'ya göre Türkiye'de 2026'da 6.219 yangın söndürüldü, zarar gören ormanların alanı ise yaklaşık yüzde 68 azaldı.

Rus turistlerin yakından tanıdığı Akdeniz de Türkiye'nin COP31 başkanlığının konferansta gündeme taşıdığı konulardan biri oldu. COP31 Türkiye'nin resmi hesabı, denizin yüzeyinin altındaki "sessiz krizi" anlatan "Blue Sense" adlı belgeselin tanıtımını yayımladı.

Bir dakikalık videoda kamera kıyı şeridinden suyun altına ilerliyor: dalgıç, balık sürüleri ve deniz çayırları görüntülenirken filmin kahramanları deniz kenarındaki yaşamı anlatıyor. Yapımcılar, istilacı türlerin ve su sıcaklığındaki artışın Akdeniz'in hassas dengesini tehdit ettiği uyarısında bulunuyor. Paylaşımda, "Denizi yalnızca yüzeyine bakarak gerçekten tanımak mümkün değil. Onun gerçek hikayesi derinliklerde gizli" ifadeleri yer aldı.

Uluslararası değerlendirmeler ve yeni girişimler

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) Genel Sekreteri Celeste Saulo, Anadolu'ya verdiği röportajda Türkiye'nin COP31 hazırlıklarını "hem organizasyon hem de strateji açısından" çok iyi yürüttüğünü söyledi. Paris Anlaşması'nın mimarlarından ve Avrupa İklim Vakfı Başkanı Laurence Tubiana, Türkiye'nin taraflar arasında köprüler kurulmasında önemli bir rol oynayabileceğini düşünüyor. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası Başkanı Odile Renaud-Basso, bankanın bu yıl Türkiye'ye şimdiden 2,5 milyar avro yatırım yaptığını ve yıl sonuna kadar 2,7 milyar avroyu aşan rekor bir rakam beklediğini açıkladı.

Konferansta, 2030'a kadar 5 milyar avro çekmesi hedeflenen Türkiye Sanayisinin Karbonsuzlaştırılması Yatırım Platformu (TIDIP) tanıtılacak. Elektrikli Mobilite İşletmecileri Derneği Başkanı Somalı, COP31'in Türkiye'nin bu alandaki teknolojilerini dünyaya gösterme fırsatı olduğunu söyledi. T3 Vakfı, T3 Girişim Merkezi ve Sıfır Atık Vakfı ise "İklim için teknoloji, gelecek için çözümler!" sloganıyla iklim teknolojileri kreathonu düzenliyor: Başvurular 2 Kasım'da sona erdi, final 17-18 Kasım'da yapılacak. Kazananları yurt dışı gezisi, T3 Ön Kuluçka Programı ve Take Off Istanbul'a doğrudan erişim ile Sıfır Atık Forumu'nda konuşma fırsatı bekliyor.

Organizatörler, son üç güne girildiğini başka bir videoyla da duyurdu: "Değişimin parçası olmak için sadece 3 gün kaldı!"

16 saniyelik videoda uzaydan görülen kasırga, fırtına bulutları ve sisle kaplı orman görüntülerinin yerini "Gezegenimizi değiştirelim" sloganıyla Expo kulesi ve zirve alanı alıyor. Videonun sonunda "3 days to go" yazısı ve COP31 logosu beliriyor. Organizatörler, "Başka bir gezegenimiz yok, ancak onu değiştirecek gücümüz var" ifadelerini kullandı.

Video: COP31 Türkiye, Murat Kurum / X. Fotoğraf: Anadolu. Kapak: Bozcaada'daki rüzgar santrali, canonim / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)