Çin, ABD ve Avrupa Birliği'nin yaptırımlarına karşı misilleme kapasitesini artıran yeni düzenlemeleri hayata geçirdi. Bu adım, küresel şirketleri Pekin, Washington ve Brüksel arasındaki artan ticari ve siyasi gerilimlerin ortasında bırakıyor.
Mart ve Nisan aylarında yürürlüğe giren iki Devlet Konseyi Kararnamesi, Çin'in yabancı kuruluşlara karşı yaptırım uygulama yetkisini genişletti. 834 sayılı Kararname, Çin'in sanayi veya tedarik zincirlerini 'bozan, baltalayan veya ayrımcılık yapan' şirketlere ceza öngörüyor. 835 sayılı Kararname ise 'uygunsuz sınır ötesi yargı yetkisi' kapsamında önlem uygulayan firmalara para cezası, vize iptali, mal varlığının dondurulması ve ticaret kısıtlamaları getiriyor.
Yabancı Şirketler İçin Artan Riskler
Uzmanlar, yeni düzenlemelerin çok uluslu şirketler için düzenleyici karmaşıklığı önemli ölçüde artırdığını belirtiyor. White & Case'in Hong Kong ortağı James Hsiao, şirketlerin birbiriyle çelişen ABD, AB ve Çin kurallarına nasıl uyum sağlayacakları konusunda endişeli olduğunu ifade etti. Hsiao, bir şirketin Batılı yaptırım kuralları gereği bir iş ilişkisini kısıtlamasının, aynı zamanda Çin'in karşı önlemleri kapsamında risk oluşturabileceğini vurguladı.
Trivium China direktörü Even Pay, Pekin'in 2020'den önce yerleşik yaptırım araçlarına sahip olmadığını, ancak şimdi karşı yaptırım önlemleriyle çok daha doğrudan bir misilleme imkanı kazandığını söyledi. Pay'ın şirketi, yabancı firmaların 'Amerikan kayası ile Çin sert zemini arasında' sıkışacağı uyarısında bulundu.
Batılı Yaptırımlara Karşı Tepki
Çin'in bu hamleleri, ABD ve AB'nin artan baskılarına bir yanıt niteliği taşıyor. ABD, Çin'in ileri teknolojiye erişimini engellemeye ve Amerikan şirketlerinin Çin ordusuyla bağlantılı kuruluşlarla iş yapmasını kısıtlamaya devam ediyor. AB ise Çinli kuruluşları Sincan'daki insan hakları ihlalleri ve Rusya'nın Ukrayna'daki savaşına destek vermekle suçlayarak yaptırım uyguladı. Birlik ayrıca Çinli şirketlere karşı haksız ticaret uygulamaları nedeniyle çok sayıda soruşturma başlattı.
Pratik Uygulamalar Başladı
Pekin, yeni yetkilerini kullanmaya başladı. Mayıs ayında, İran petrolü satın aldıkları gerekçesiyle ABD yaptırımlarına maruz kalan Çinli petrol rafinerilerine yönelik yaptırımlara uyma yasağı getirmek için 2021 tarihli 'engelleme yasasını' ilk kez devreye soktu. Yine aynı ay, Adalet Bakanlığı, Avrupa'da yan kuruluşları bulunan Çinli güvenlik ekipmanı şirketi Nuctech hakkındaki AB soruşturmasının 'uygunsuz sınır ötesi yargı yetkisi' kapsamına girdiğine karar verdi. Bakanlık, bu karar doğrultusunda hiçbir kuruluş veya bireyin AB soruşturmasına yardımcı olamayacağını açıkladı.
Çin Ticaret Bakanlığı, yaptırım karşıtı yasaların ülkenin 'ulusal egemenliğini, güvenliğini ve kalkınma çıkarlarını' koruduğunu ve Çinli kuruluşların meşru haklarını güvence altına aldığını belirtmişti.
