ABD ile İran, İran’a yönelik savaşın sona erdirilmesini ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını kapsayan bir anlaşma duyurduklarını açıkladı. Gelişme, aylardır süren ve küresel enerji fiyatlarını da yukarı çeken çatışmada olası bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmanın tamamlandığını Truth Social üzerinden duyurdu ve dünya gemilerinin yeniden seyrüsefere başlaması gerektiğini söyledi. Trump ayrıca petrol akışının yeniden açılması çağrısında bulundu.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi ise daha geniş kapsamlı bir anlaşmanın, 60 günlük ateşkes sırasında yaptırımların hafifletilmesi başlığıyla şekilleneceğini söyledi. Bu açıklama, sürecin yalnızca çatışmayı durdurmaya değil, ekonomik etkileri azaltmaya da dönük olduğunu gösterdi.
Bölgesel başkentlerden destek mesajları
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, anlaşmanın cuma günü İsviçre’de imzalanmasının beklendiğini açıkladı. Şerif, Washington ile Tahran’ı diplomatik çözüm arayışları nedeniyle kutladı ve Katar, Suudi Arabistan ile Türkiye’ye katkılarından ötürü teşekkür etti.
Katar Dışişleri Bakanlığı, her iki tarafın da anlaşmazlıkları müzakere ve barışçıl yollarla çözme iradesini takdir ettiklerini bildirdi. Devlet Bakanı Muhammed bin Abdulaziz Al-Hulaifi de anlaşmanın bölgesel istikrarı güçlendirecek daha geniş çabalara zemin hazırlamasını umduğunu söyledi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da anlaşmayı memnuniyetle karşıladığını belirterek bunun bölgede barış ve huzur için önemli bir gelişme olduğunu ifade etti. Erdoğan, Türkiye’nin diplomasi ve uluslararası hukuk temelinde kalıcı çözümlere destek vermeyi sürdüreceğini yazdı.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, anlaşmayı çatışmanın barışçıl biçimde çözülmesi için kritik bir adım olarak nitelendirdi. İngiltere Başbakanı Keir Starmer ise Hürmüz Boğazı’nda serbest seyrüseferin yeniden sağlanması gerektiğini söyledi ve gerekirse mayın temizleme operasyonlarına destek verebileceklerini belirtti.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Hürmüz Boğazı’nın acilen ve koşulsuz biçimde yeniden açılması çağrısında bulundu. Macron, deniz trafiğinin kısıtlama olmadan yeniden başlamasının bölgesel istikrar ve küresel ekonomi için vazgeçilmez olduğunu vurguladı.
Macron ayrıca Lübnan makamlarının devlet egemenliğini yeniden tesis etme çabalarına destek vereceklerini söyledi. Böylece anlaşmanın etkisi yalnızca İran ve ABD hattıyla sınırlı kalmayıp Doğu Akdeniz ve Körfez güvenliği başlıklarını da yeniden gündeme taşıdı.
