Sırbistan, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın şirketiyle, Belgrad’ın merkezindeki eski Yugoslavya Ordusu Genelkurmay Başkanlığı kompleksinin imarına ilişkin sözleşmeyi resmen feshetti. Amerikan yatırımcı, 1999 yılında NATO bombardımanıyla yıkılan binanın bulunduğu alanda, Trump markalı bir otelin de yer alacağı yaklaşık 500 milyon dolar değerinde lüks bir kompleks inşa etmeyi planlıyordu.
İnşaat Bakanı Aleksandra Sofroniyeviç, bu bilgiyi geçici hükümette görev yaptığı dönemde Insajder portalına verdiği yazılı yanıtta açıkladı. Sofroniyeviç, fesih anlaşmasının ağustosta alınan hükümet kararının uygulanması kapsamında imzalandığını ve “sözleşmenin taraflarının karşılıklı hiçbir talebi bulunmadığını” belirtti. Bakan, arazi için yeni bir yatırımcı bulunup bulunmadığı ve Kushner’ın şirketine başka bir arsa önerilip önerilmediği sorularına ise bakanlığının bu konuda bilgi sahibi olmadığını söyledi.
Kayda geçirilmek istenmeyen anıt
Mimar Nikola Dobroviç’in projesine göre inşa edilen Genelkurmay kompleksi, Sırp modernizminin simgelerinden biri kabul ediliyor. Kompleks, birçok Sırp için NATO bombardımanlarının kurbanlarını anan bir anıt niteliği de taşıyor. Amerikan şirketi Atlantic Incubation Partners ile yatırım sözleşmesi Mayıs 2024’te imzalandı. Ortak girişimde Amerikan ortağa yüzde 77,5, Sırbistan’a ise yüzde 22,5 pay verildi. Devlet, yapının kültürel miras statüsünü kaldırmayı, binaları yıkmayı ve araziyi 99 yıllığına ücretsiz kiraya vermeyi; ayrıca arazinin ücretsiz olarak mülkiyete geçirilmesine izin vermeyi taahhüt etti.
Hükümet, Kasım 2024’te koruma statüsünü kaldırdı ancak Sırbistan Cumhuriyet Kültür Anıtlarını Koruma Enstitüsü uzmanları kompleksi sicilden çıkarmayı reddetti. Organize Suçlarla Mücadele Savcılığı, Aralık 2025’te Kültür Bakanı Nikola Selakoviç, bakanlığın eski devlet sekreteri Slavitsa Yelaça ve iki miras koruma enstitüsünün yöneticileri Goran Vasiç ile Aleksandar İvanoviç hakkında suç duyurusunda bulundu. Yetkililer görevi kötüye kullanmakla suçlanırken Selakoviç, Yelaça ve Vasiç ayrıca resmi belgede sahtecilikle itham edildi. Aynı gün Kushner’ın şirketi projeden “şu aşamada” vazgeçtiğini açıkladı.

Kushner ise şu anda yoğun diplomasi yürütüyor. Kushner, özel temsilci Steve Witkoff ile birlikte Ukrayna’daki çözüm için yürütülen müzakerelere katılıyor ve bu yıl, ocak ve kasım ayları da dahil olmak üzere Kremlin’i birçok kez ziyaret etti.
Yeni Meclis, yeni gündem
Sözleşme, Sırbistan İlerici Partisi (SNS) hükümeti döneminde imzalanmıştı; nihai fesih ise iktidar değişimine denk geldi. Novi Sad’daki tren istasyonunda sundurmanın çökmesinin ardından başlayan ve iki yıl süren protestolardan doğan “Öğrenci Listesi” hareketi, 25 Ekim’deki erken seçimlerde 250 sandalyenin 140’ını aldı. SNS ise 104 sandalye kazandı. Yeni Meclis, salı günü kuruluş oturumu için toplandı. Bu seçimler nedeniyle cumhurbaşkanlığı görevinden ayrılan Aleksandar Vuçiç, kendi partisi “Sırbistan Kazanacak”ın milletvekili grubunun başına geçti.

Şehir plancıları ve kültürel miras savunucuları, şimdi yetkililere Genelkurmay harabelerini restore etme ve kompleksi kamusal bir anıt olarak koruma çağrısı yapıyor. Arazinin geleceğine karar vermek ve yetkililer hakkındaki davaları sonuçlandırmak, parlamento çoğunluğunun kuracağı yeni hükümetin önünde olacak.
Kapak fotoğrafı: Wikimedia Commons. Fotoğraflar: Kremlin.ru; Wikimedia Commons.