Rusya’da, St. Petersburg merkezli bir ilaç şirketi üzerinden kimyasal savaş ajanları üzerinde testler yapıldığı iddia edildi. İddialar, şirket görünümündeki yapının Rusya Savunma Bakanlığı’na bağlı askeri tıp birimiyle aynı adreste faaliyet göstermesine dayanıyor.
Eski çalışan Nadezhda Zavyalova, 2012 ile 2014 yılları arasında junior research associate olarak görev yaptığını ve başta kimyasal saldırılara karşı panzehir geliştirildiğinin söylendiğini anlattı. Zavyalova, laboratuvarda hayvanlar üzerinde deneyler yapıldığını, askeri personelin "gizli" çantalarla yeni maddeler getirdiğini ve sonuçların cilalı raporlar üretmek için değiştirildiğini öne sürdü.
Öne çıkanlar
- İddialar, St. Petersburg’daki IFK Silver Pharm adlı şirketi işaret ediyor.
- Şirketin, Rusya Savunma Bakanlığı’na bağlı askeri tıp araştırma enstitüsüyle aynı adresi paylaştığı belirtiliyor.
- Eski çalışan, laboratuvarda askerî bağlantılı kişilerin görev yaptığını anlattı.
- Zavyalova, hayvan deneyleri ve sonuçların raporlaştırılmasında usulsüzlük yapıldığını iddia etti.
- Metinde, Novichok ile ilişkilendirilen isimler ve GRU’nun 29155 numaralı birimi de anılıyor.
Aynı adres, farklı görünen yapı
Şirketin adresi olarak gösterilen 4 Lesoparkovaya Caddesi’nin, Savunma Bakanlığı’na bağlı Devlet Askeri Tıp Araştırma Test Enstitüsü ile aynı olduğu aktarılıyor. Bu enstitünün başında, antikolinerjik zehirler konusunda uzman bir isim olarak anılan Sergei Chepur’un bulunduğu belirtiliyor.
Metinde, Chepur’un daha önce GRU’nun 29155 numaralı askerî biriminden gelen zehirleyicilere danışmanlık yaptığı da yer alıyor. Bu birimin, Sergei Skripal ve Emilian Gebrev’e yönelik Novichok saldırılarıyla bağlantılandırıldığı ifade ediliyor.
Laboratuvarda anlatılan düzen
Zavyalova, işe başlarken bir ilaç firmasında çalıştığını düşündüğünü, ancak kısa süre sonra askeri nitelikli bir ortama girdiğini anlattı. Kendisine başta sekreterlik teklif edildiğini, veterinerlik geçmişi öğrenilince junior research associate pozisyonuna alındığını söyledi.
İlk görüşmenin ofiste değil, doğrudan 4 Lesoparkovaya Caddesi’ndeki tesiste yapıldığı aktarıldı. Zavyalova’nın anlatımına göre kendisini Mikhail Yudin karşıladı ve ikinci kattaki laboratuvar odalarını gezdirdi.
Laboratuvarda ekipmanların, kromatografların ve ilaç uygulanan alanların bulunduğu anlatıldı. Zavyalova, görevlerinin esas olarak hayvanlarla çalışmak, çözelti hazırlamak ve enjeksiyon yapmak olduğunu söyledi.
Askeri hiyerarşi ve kapalı alanlar
Zavyalova’nın ifadesine göre doğrudan amiri Alexander Nikiforov’du. Ancak pratikte ekibin içindeki tüm erkeklerin kendileri için üst konumda davrandığını, junior çalışanların yardım taleplerini reddedemediğini anlattı.
Metinde ayrıca Alexander Nikiforov ve Mikhail Yudin dışında Nikolai Vengerovich, Igor Ivanov, Mikhail Tyunin ve Ivan Fateev gibi askerî personelin de şirkette ayrı bir ofiste çalıştığı belirtiliyor. Bu kişilerin de yazılar hazırladığı ve zaman zaman deneylere katıldığı aktarılıyor.
Zavyalova, şirket dışından bazı kişilerin de laboratuvara geldiğini, bunlardan biri olarak Vladimir Bykov’u birkaç kez gördüğünü söyledi. Bykov’un daha sonra Anna Kurpyakova ile evlendiği ve akademide üst düzey bir konumda bulunduğu kaydediliyor.
Çalışma alanına ortak bir güvenlik noktası ve turnikelerle girildiği, giriş-çıkışta kart kullanıldığı, ana binada ne bulunduğunun ise kendisine hiçbir zaman açıklanmadığı anlatıldı. Zavyalova, ana binanın önünde sürekli araçlar olduğunu, kışın yolların düzenli temizlendiğini ve zaman zaman özel araçların kapalı kapılardan içeri alındığını söyledi.
Bağlam: Metin, laboratuvarın dışarıdan sıradan bir ilaç şirketi gibi görünmesine rağmen askerî araştırma yapısıyla iç içe çalıştığı izlenimini veriyor. Tanıklık, hayvan deneyleri, gizli girişler, askeri personelin varlığı ve sonuçların manipüle edildiği iddiaları etrafında şekilleniyor.
İddialar, bağımsız doğrulama olmaksızın eski bir çalışanın anlatımına dayanıyor. Metinde yer alan bilgiler, laboratuvarın işleyişi, askerî bağlantılar ve kimyasal ajan testleri hakkında ciddi soru işaretleri doğuruyor.
Yine de metin, söz konusu iddiaları belgeleyen resmi bir açıklama ya da doğrulanmış soruşturma sonucunu içermiyor.