Romanya, İsrailli Elbit Systems şirketinden sipariş ettiği Watchkeeper X insansız hava araçlarından şimdiye kadar tek birini bile teslim alamadı. Teslimat süresi bir yıldan fazla süre önce dolmasına rağmen biriken gecikme cezaları KDV hariç yaklaşık 500 milyon ley, yani yaklaşık 100 milyon avro oldu. Romanya Milli Savunma Bakanlığı, ülkenin DeFapt.ro yayın kuruluşunun sorusuna verdiği yanıtta bu bilgiyi paylaştı.
Eylül ayında yayımlanan DeFapt.ro araştırmasına göre bakanlık, Elbit'e yaklaşık 300 milyon ley avans ödedi ancak hiçbir aracı teslim almadı. Clash Report, 14 Kasım'da konuya yeniden değinerek o tarihten bu yana teslimat ya da sözleşmenin feshi konusunda herhangi bir açıklama yapılmadığını belirtti.
1,89 milyar ley değerindeki sözleşme
Savunma Bakanlığı, 20 Aralık 2022'de devlete ait Romtehnica şirketi aracılığıyla, KDV hariç 1,89 milyar ley, o dönemin kuruyla yaklaşık 380 milyon avro değerindeki yedi Watchkeeper X sistemi için çerçeve anlaşması imzaladı. Bükreş, 19 Haziran 2023 tarihli ilk sözleşmeyle lojistik destek dahil üç sistemi 825 milyon ley karşılığında sipariş etti. Teslimat süresi 19 Haziran 2025 olarak belirlendi.

Elbit, İsrail'in askeri operasyonları nedeniyle mücbir sebep oluştuğunu belirterek birkaç kez ek süre talep etti. Bakanlık mücbir sebebi önce yalnızca üç ay için kabul etti, ardından 33 gün daha ekleyerek teslimat tarihini 22 Ekim 2025'e erteledi. Şirket 2026 ilkbaharında İran'a yönelik operasyon nedeniyle üçüncü kez ek süre talep etti ancak bu talep reddedildi. Bakanlığa göre söz konusu olay, sözleşmede öngörülen sürenin dolmasından sonra gerçekleşmişti.
Sözleşmenin feshi gündemde
2 Nisan 2026'da dönemin Savunma Bakanı Radu Miruță, sözleşmenin feshini değerlendirdiğini söyledi. Miruță, “Belirli teknik özelliklere sahip bazı cihazlar var; bunları birkaç yıl sonra teslim alırsanız artık güncelliğini yitirmiş olabilirler” dedi. 17 Nisan'da Elbit Başkanı Bezalel Machlis, İsrail Büyükelçisi Lior Ben Dor'un da katıldığı görüşmede bakanla bir araya geldi. Bakanlık o sırada fesih de dahil olmak üzere tüm seçenekleri değerlendirdiğini açıkladı.
Nisan sonunda Elbit, Bükreş yakınlarındaki Cătile'de insansız sistem üretimine başladı ve Romanya ordusu için üretilen ilk Watchkeeper X, Romanya'da test uçuşu gerçekleştirdi. Ancak Miruță'nın açıklamasına göre bakanlık şirkete gecikme cezalarının her gün işletildiğini bildirdi. DeFapt.ro'ya verilen yanıt sırasında gecikme 301 güne ulaşmıştı. Romanya mevzuatına göre cezalar sözleşme kapatılırken ödeniyor.

Sözleşmenin akıbetine artık yeni Savunma Bakanı Ştefan-Radu Oprea karar verecek. Oprea, 11 Kasım'da İsrail Büyükelçisi Lior Ben Dor'u kabul etti. Bakanlığa göre taraflar savunma sanayisinde iş birliğinin geliştirilmesini görüştü ve diyaloğu sürdürme konusunda anlaşmaya vardı. Resmi açıklamada Watchkeeper X'ten söz edilmedi.
Fotoğraf: Elbit Systems / HotNews.ro, DefenseRomania, Mediafax