Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 17 Kasım’da Manila’da düzenlenen 21. Doğu Asya Zirvesi’nde ve zirve sonrası basın toplantısında Batılı ülkeleri ASEAN devletlerini kapalı askeri bloklara çekmeye çalışmakla suçladı. Lavrov’a göre bu çabaların başlıca amacı Çin’i sınırlamak.
Bakan, zirve masasında yaptığı konuşmada, “Bugün Asya-Pasifik bölgesindeki istikrar büyük ölçüde, ASEAN etrafında oluşturulan güvenlik ve işbirliği mekanizmalarının sürdürülebilir bir ekosistemini koruyup koruyamayacağımıza bağlı” dedi. Lavrov’a göre bazı ASEAN ortakları bölgeye “arkaik blok modelleri”, yani “kapalı kulüpler”, “üçlüler” ve “dörtlüler” dayatıyor.
Rusya Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan konuşma kaydında Lavrov önce, haziran ayında Kazan’da düzenlenen Rusya-ASEAN zirvesinin, 2026-2030 eylem planında güvence altına alınan stratejik ortaklığa ivme kazandırdığını hatırlattı. Ardından bakan, bölgesel mimariye yönelik tehditlere değinerek, Avrupa-Atlantik ve Hint-Pasifik bölgelerinde güvenliğin bölünmezliği sloganları altında NATO’nun askeri kapasitesinin Asya-Pasifik bölgesine “aktif biçimde sokulduğunu” ve Hint-Pasifik Antlaşması Örgütü kurulmasına yönelik planların açıklandığını söyledi.
“NATO’nun ortaya çıktığı yerde iyi bir şey olmuyor”
Lavrov, basın toplantısında bu görüşünü ayrıntılandırdı. “NATO güçleri, amaçlarının Çin Halk Cumhuriyeti’ni sınırlamak olduğunu özellikle gizlemeden bu bölgede aktif biçimde faaliyet gösteriyor” dedi. Bakana göre ittifak, üyelerinin toprakları dışına çıktığı her yerde askeri ve “oldukça saldırgan” misyonlar yürüttü; bu noktaların hiçbirinde durum daha iyi hale gelmedi. Lavrov, “Aksine, her yerde, başta komşu ülkelerin çözmek zorunda kaldığı çok derin krizler ortaya çıktı, ancak ciddi zarar verildi” ifadelerini kullandı.
Lavrov’a göre Rusya bu planlara ortaklarının dikkatini çekti ve onları on yıllar boyunca oluşturulan kapsayıcı, uzlaşıya dayalı mimarinin “parçalanmasına kapılmamaları” konusunda uyardı. Bakan, ASEAN Şartı’na saygı gösterilmesi ve temel ilkelerinden uzaklaşılmasına izin verilmemesi çağrısında bulundu.

“Mağazadaki gibi sırasını beklemeden”
Bakan somut eleştirilerini Londra ve Ottawa’ya yöneltti. Lavrov’a göre Birleşik Krallık, temmuz ayında yeni üyelerin kabulüne ilişkin moratoryumu ve uzlaşı ilkesini aşarak ASEAN Bölgesel Güvenlik Forumu’na (ARF) katıldı. Lavrov’un sözlerini TASS, “Bir tür kurnazca yol buldular ve bazen kaba insanların mağazalarda yaptığı gibi sırasını beklemeden bu yapıya girdiler” şeklinde aktardı. Kanada ise ekim sonunda, ARF’nin askeri üniversite rektörleri için düzenlediği etkinliğe Rus heyetinin katılmasına izin vermedi ve kararını NATO kapsamındaki yükümlülükleriyle açıkladı.
Bakan, “ASEAN’daki dostlarımız bütün bunları görüyor; insanları masaya davet ediyorlar ama o insanlar masaya oturduktan sonra emir vermeye başlıyor” dedi. Lavrov ayrıca AUKUS’un faaliyetlerini genişletmesinin Bangkok Antlaşması ve Rarotonga Antlaşması’nda öngörülen nükleer silahlardan arındırılmış bölgeler açısından risk oluşturduğu ve ASEAN merkezli sisteme ciddi zarar verebilecek bir “domino etkisini” başlatabileceği uyarısında bulundu.

Kore, Tayvan ve Güney Çin Denizi
Lavrov, Kore Yarımadası’ndaki gerilimin artmasının başlıca nedeni olarak Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti’ne yönelik yaptırım ve güç baskısı ile nükleer unsuru da içeren askeri tatbikatları gösterdi. Bakana göre ABD, Japonya ve Güney Kore’nin düzenli tatbikatlarının amacı açık: Pyongyang’ı sınırlamak ve ona yönelik yaptırımları sürdürmek. Bakan, Tayvan çevresindeki “statükoyu değiştirmeme” çağrılarını adayı bağımsızlığa itmeye yönelik, özünde kabul edilemez bir girişim olarak nitelendirdi. ASEAN ile Çin’in Güney Çin Denizi’nde Davranış Kuralları üzerinde yürüttüğü çalışmaları ise destekleyerek dış müdahalenin çözüm arayışını yalnızca zorlaştırdığını belirtti.
Gazetecilerin sorularını yanıtlayan Lavrov, Vladimir Putin, Donald Trump ve Şi Cinping’in Şınçın’da gerçekleştirmesi planlanan üçlü görüşmesini de yararlı olarak nitelendirdi. Lavrov’a göre bu, “üç nükleer gücün” görüşmesi olacak; gündemi “esas olarak oluşturuldu” ve liderler bu formatta daha önce hiç bir araya gelmedi.
Video ve fotoğraf: Rusya Dışişleri Bakanlığı.