İngiltere Başbakanı Andy Burnham, kendi ifadesiyle ülkede uzun süredir kimsenin açıkça dile getirmeye hazır olmadığı bir gerçeği kamuoyu önünde kabul etmeye hazırlanıyor: Brexit işe yaramadı. Burnham, pazartesi akşamı Londra City'deki geleneksel Lord Mayor ziyafetinde dış politika konuşması yapacak. Konuşmadan bölümler başbakanlık ofisi tarafından önceden yayımlandı.
Burnham, “Bu, kralın yeni elbisesi masalına benziyor: Hiç kimse apaçık gerçeği söylemeye hazır değil. Ben ise olduğu gibi söylüyorum. Açık konuşmak gerekirse kral çıplak. Bize kalan Brexit işe yaramadı. Kazandığımızdan daha fazlasını kaybettik” diyecek. Ülkenin “kazandığından daha fazlasını kaybettiği” sözlerini Burnham, cumartesi günü Galler İşçi Partisi konferansında da dile getirmişti.
Londra Brüksel'den ne istiyor
Konuşma, 20 Kasım'da Brüksel'de yapılacak İngiltere-AB zirvesinden dört gün önce gerçekleştirilecek. Burnham, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ile görüşecek. Görüşmenin temmuz ayında yapılması planlanmıştı ancak Keir Starmer'ın istifası nedeniyle ertelenmişti.
Londra, gıda ve tarım ürünleri için sınır kontrollerinin kolaylaştırılması, emisyon kotalarının ticaretinde iş birliği ve gençlerin hareketliliği programı konusunda anlaşmaya varmayı umuyor. Hükümetin değerlendirmesine göre bu anlaşmalar, ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasını yüzde 0,4, yani yaklaşık 17 milyar sterlin artırabilir. Bununla birlikte Burnham, İşçi Partisi'nin “kırmızı çizgilerinin” aşılmayacağı sözünü veriyor: mevcut parlamentoda tek pazara, gümrük birliğine ve insanların serbest dolaşımına dönüş olmayacak.

AB ile yakınlaşma ve Moskova'ya baskı politikası
Avrupa'ya yöneliş, Londra'nın Rusya'ya yönelik sert tutumuyla aynı döneme denk geliyor. Burnham, 12 Kasım'da Dublin'de düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesinde, aralarında Slavneft ile Rosneft şirketinin Vostok Oil projesinin de bulunduğu Rusya'nın en büyük on petrol üreticisinin tamamına ve “gölge filo” gemilerine yaptırım uygulanacağını açıkladı. Burnham, Vladimir Zelenskiy ile birlikte burada Ukrayna'nın güvenliği konulu bir toplantı yaptı.
Avrupalı liderlerle görüşmelerinin ardından Burnham, The Telegraph gazetesinin haberine göre Moskova'nın barış görüşmeleri sırasında Avrupa güvenliğinin mimarisini ele alma talebini reddetti. İngiltere Başbakanı, “Bu müzakere konusu değil. Avrupa güvenliğini nasıl sağlayacağına kendisi karar verir; Avrupa ve yalnızca Avrupa” dedi.
Ukrayna konusu Brüksel zirvesinde de gündeme gelecek. The Guardian'ın haberine göre AB, Londra'dan 2027'de Ukrayna'nın savunmasına yaptığı katkıyı artırmasını istemeyi planlıyor: Kiev, gelecek yıl için finansman açığını 70 milyar avro olarak hesaplıyor. İngiliz hükümeti, Ukrayna'ya hâlihazırda 25 milyar sterlin tahsis ettiğini, bunun 16 milyar sterlininin askeri yardım olduğunu belirtiyor.

Ülke içinden eleştiriler
AB'den ayrılma kampanyasına öncülük eden eski Başbakan Boris Johnson, The Telegraph gazetesine yaptığı açıklamada, Burnham konuyu yeni bir referanduma götürürse İngilizlerin “kesinlikle” yeniden Brexit lehine oy kullanacağını söyledi. Muhafazakâr Parti Genel Başkan Yardımcısı Alex Berghart ise başbakanı, “ülkenin uzun zaman önce kapattığı bir tartışmayı yeniden açmakla” suçladı.
Burnham ise AB ile yapılacak gelecekteki anlaşmanın her iki taraf için de yararlı olacağını söylüyor. Başbakan, “Bu, herkesin kazanacağı bir seçenek. Yeni yaklaşımımızı gösteriyor: çatışma olmadan, köprüleri yakmadan” diyecek.
Fotoğraf: İngiltere Başbakanlık Ofisi (10 Downing Street), Avrupa Siyasi Topluluğu. Kaynaklar: Reuters, The Guardian, The Telegraph, Evening Standard, Kyiv Post.