ABD, Azerbaycan ve Ermenistan, Beyaz Saray'da düzenlenen barış zirvesinin birinci yılı dolarken 10 Ağustos'ta ortak açıklama yayımladı. Metin, Güney Kafkasya'da barış ve istikrarın yanı sıra ulaşım, enerji ve ticaret bağlantılarında atılan adımları sıraladı.
TRIPP güzergahına ABD fonu
Açıklamada, Başkan Trump'ın Uluslararası Barış ve Refah Güzergahı olarak adlandırdığı çok modlu transit koridoru TRIPP'in hayata geçirilmesi için çalışmaların sürdüğü belirtildi. ABD ile Ermenistan arasında, güzergahın altyapı çalışmalarını yönetecek TRIPP Development Company adlı şirketin kurulmasına ilişkin anlaşma imzalandı; Ermenistan'da mühendislik ve arazi ölçüm faaliyetleri de başladı.
Azerbaycan'ın kendi topraklarındaki kara yolu ve demir yolu inşaatını büyük ölçüde tamamladığı, bu hatların Ermenistan'daki TRIPP güzergahına bağlanacağı aktarıldı. Üç ülkenin güzergah üzerinden elektrik iletim hattı kurulmasını desteklediği ifade edildi.
ABD'nin, Güney Kafkasya ve Orta Asya'daki Trans-Hazar Ticaret Güzergahı'na özel sektör yatırımlarını çekmek için Trans-Hazar Girişimcilik Fonu'na 201 milyon dolar ayırdığı açıklandı. Ortak metinde ayrıca ABD'nin Ermenistan ve Azerbaycan'la enerji güvenliği, sınır altyapısı ve güvenlik, yapay zeka ile yarı iletkenler ve kritik mineraller alanlarında yeni ortaklıklar ve mutabakatlar imzaladığı kaydedildi.
Sınır ve ticarette yeni adımlar
Ortak açıklamaya göre Azerbaycan, Ermenistan'a yönelik transit kısıtlamalarını tek taraflı olarak kaldırdı. Bir yıl içinde Azerbaycan üzerinden Ermenistan'a ve Ermenistan'dan yaklaşık 60 bin ton yük taşındı; Ermenistan'a ayrıca 20 bin ton petrol ürünü gönderildi. İki ülkenin karşılıklı ticaret hacmini artırmaya yönelik çalışmalarını sürdürdüğü bildirildi.
Azerbaycan ve Ermenistan'ın sınırda istikrarı korumak, ilişkileri normalleştirmek, sınırları belirlemek ve güveni artırmak için somut adımlar attığı belirtildi. Metinde, kalıcı istikrar için gerekli tedbirler üzerindeki çalışmaların devam ettiği ifade edildi.
Trump Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterildi
Ortak metin, bir yıl önce Başkan Trump'ın katılımıyla Beyaz Saray'da düzenlenen zirvede Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın ortak barış bildirisi imzaladığını hatırlattı. Aynı toplantıda iki ülkenin dışişleri bakanları, Ermenistan ile Azerbaycan arasında barış ve devletlerarası ilişkilerin kurulmasına ilişkin anlaşma taslağını parafe etti.
Aliyev ve Paşinyan'ın, barışın sağlanmasına yönelik çabaları nedeniyle Başkan Trump'ı Nobel Barış Ödülü'ne ortak aday gösterdiği bildirildi. Açıklamada, ortak bildirinin barışı güçlendirmek, refahı artırmak ve ortaklığı derinleştirmek için bir yol haritası sunduğu belirtildi.
İletişim ve bölgesel yapılar
İki ülkenin iletişim operatörlerinin internet bağlantılarına ilişkin anlaşma imzaladığı açıklandı. Anlaşmayla bölgesel iletişim güzergahlarının çeşitlendirilmesi, Güney Kafkasya'daki ağların güvenilirliğinin artırılması ve Avrasya telekomünikasyon altyapısının gelişiminin desteklenmesi hedefleniyor.
Ermenistan ve Azerbaycan'ın ortak talebi üzerine Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Minsk Grubu ile bağlantılı yapıların feshedildiği aktarıldı. Metinde bu adım, çözümsüz çatışma döneminin sona erdiğinin kabulü olarak nitelendirildi.
ABD'nin davetiyle Ermenistan ve Azerbaycan'ın Barış Konseyi'ne katıldığı da açıklamada yer aldı. Üç ülke, Ermenistan ve Azerbaycan'ın uluslararası tanınmış sınırları içindeki egemenlik, toprak bütünlüğü ve yargı yetkisine destek verdiğini yineledi.
Taraflar, 8 Ağustos tarihli ortak bildirinin yanı sıra Ermenistan ve Azerbaycan'la imzalanan ikili anlaşmalar ile mutabakatların tam olarak uygulanmasına bağlılıklarını açıkladı. Açıklama, kalıcı barışın bir günde sağlanamayacağını ancak Azerbaycan ve Ermenistan'ın adımlarının dünya için örnek oluşturduğunu belirten ifadelerle sona erdi.
