Rusya-Ukrayna çatışmasının en hassas noktalarından biri olan Zaporijya Nükleer Güç Santrali'ndeki güvenlik durumu giderek istikrarsızlaşıyor. Dış elektrik tedarikindeki düzenli kesintiler, santral çevresinde devam eden askeri faaliyetler, personel kayıpları ve yakıt tedarikindeki zorluklar nükleer güvenliğe ilişkin endişeleri artırıyor.
20 Ağustos'ta Zaporijya NGS, yüksek gerilim hattının hasar görmesinin ardından dış elektrik bağlantısını yeniden kaybetti. Kritik güvenlik sistemlerinin çalışmasını sürdürmek için acil durum dizel jeneratörleri devreye alındı.
Rusya tarafından atanan santral yönetimi, gerekli güvenlik önlemlerinin alındığını ve radyasyon seviyesinin normal sınırlar içinde kaldığını açıkladı.
2026'da dış elektrik bağlantısının 15. kez tamamen kesilmesi
Ukrayna devlet nükleer enerji şirketi Energoatom'a göre son olay, Zaporijya NGS'nin 2026'nın başından bu yana dış elektrik bağlantısını tamamen kaybettiği 15. kesinti oldu.
Şirket ayrıca santralin çatışmanın başlamasından bu yana toplam 27 kez dış elektrik bağlantısını tamamen kaybettiğini açıkladı.
Energoatom Başkanı Pavel Kovtonyuk, acil durum dizel jeneratörlerinin giderek daha sık kullanılmasının ekipmanların yıpranmasını hızlandırdığı uyarısında bulundu. Bu durum, tesisin kırılganlığını daha da ortaya koyuyor.
Reaktörler durduruldu ancak elektrik tedariki hâlâ gerekli
Zaporijya NGS'deki altı reaktörün tamamı şu anda durdurulmuş durumda ve elektrik üretmiyor. Ancak bu, santralin artık dış elektrik tedarikine ihtiyaç duymadığı anlamına gelmiyor.
Nükleer yakıtın soğutulması ve diğer kritik güvenlik sistemlerinin çalışması için elektriğe ihtiyaç duyuluyor.
Dış elektrik kesildiğinde bu işlevler acil durum dizel jeneratörleriyle sağlanıyor. Bu nedenle uzun süreli veya tekrarlanan elektrik kesintileri, santral güvenliği açısından en ciddi risk faktörlerinden biri kabul ediliyor.
Santral çevresindeki saldırılar endişeleri artırıyor
Elektrik tedarikindeki sorunların yanı sıra santral çevresinde devam eden askeri olaylar da durumu zorlaştırıyor.
18 Ağustos'ta Zaporijya NGS çalışanlarının kullandığı bir otobüs durağının yakınında bir insansız hava aracı patladı. Olayda bir kişi hayatını kaybetti, birkaç kişi de yaralandı.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), olayı santral personelinin güvenliğini doğrudan etkileyen ciddi bir olay olarak nitelendirdi.
Rusya tarafı saldırıdan Ukrayna'yı sorumlu tutarken Kiev, Zaporijya NGS çevresindeki tehditlerin tesisin Rusya'nın kontrolünde olmasından kaynaklandığını savunuyor.
UAEA, nükleer güvenliği tehlikeye atabilecek her türlü askeri eylemden kaçınılması ve tarafların azami itidal göstermesi çağrısını defalarca yaptı.
Çatışmanın başlıca nükleer risklerinden biri
Altı reaktöre sahip Zaporijya NGS, Avrupa'nın en büyük nükleer santrali. Tesis, Mart 2022'den bu yana Rus güçlerinin kontrolünde bulunuyor.
Santral, çatışma başlamadan önce 10 ayrı dış elektrik iletim hattına erişime sahipti. UAEA'nın temmuz ayında yayımladığı verilere göre kullanılabilir dış bağlantıların sayısı bire düştü. Bu durum, santralin elektrik tedarik sisteminin giderek daha kırılgan hâle geldiğini gösteriyor.
Şu ana kadar tesiste yüksek radyasyon seviyesi tespit edilmedi.
Ancak enerji altyapısında devam eden hasarlar, acil durum jeneratörlerinin düzenli kullanılması ve santral çevresindeki askeri faaliyetlerin sürmesi, Zaporijya NGS'yi devam eden Rusya-Ukrayna çatışması sırasında nükleer güvenlik açısından en ciddi risk kaynaklarından biri hâline getiriyor.
