Orta Doğu'da çatışmaların devam etmesi, petrol fiyatlarını yüksek tutarken tahvil faizlerindeki artış küresel borsalarda satış baskısını güçlendirdi. Piyasalarda enerji maliyetlerinin enflasyon üzerindeki etkisi ve önde gelen merkez bankalarının yaklaşan faiz kararları izleniyor.
Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yeni bir saldırı düzenlemesi petrol arzına ilişkin kaygıları artırdı. Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,7 yükselerek 107,4 dolara çıktı.
Enerji fiyatlarındaki hareket, enflasyonun kalıcılığına dair endişeleri besledi. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,03'e yükselerek Temmuz 2007'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
Faiz kararı öncesi dolar endeksi yükseldi
ABD Merkez Bankasının enflasyonla mücadele için para politikasını sıkılaştıracağı beklentisi, tahvil piyasasındaki satışları artırdı. İki gün sürecek faiz kararı toplantısı başladı; para piyasalarındaki fiyatlamalarda faiz artışı kesin kabul edildi.
Fed son faiz artışını Temmuz 2023'te yapmıştı. Faiz artışı beklentisiyle dolar endeksi yüzde 0,1 artarak 99,6'ya yükseldi. Petrol ve tahvil faizleri yükselirken altının ons fiyatı da yüzde 0,1 değer kazanarak 4 bin 305 dolara ulaştı.
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile çatışmaların sona ermesi durumunda petrol fiyatlarının düşeceğini söyledi. Trump, yapay zeka teknolojisinin kontrolden çıkabileceği yönündeki değerlendirmeleri ise "hastalıklı bir komplo" olarak nitelendirdi.
Yapay zeka şirketlerinin hisseleri geriledi
Yapay zeka teknolojilerinin geliştirilmesinin yavaşlatılması çağrıları, ABD ile Çin arasındaki rekabetin etkisiyle piyasalarda öne çıktı. Microsoft, yapay zeka güvenliği tartışmaları devam ederken gelecekte geliştireceği modellerin davranışlarını sınırlamaya yönelik bir kurallar taslağı yayımladı.
New York borsasında haftanın ilk işlem günü düşüşle sona erdi. Nvidia hisseleri yüzde 3,4, AMD hisseleri yüzde 4,4, Broadcom hisseleri yüzde 4,8, Intel hisseleri yüzde 5,6 ve Marvell Technology hisseleri yüzde 7,3 geriledi.
Dow Jones yüzde 0,29, S&P 500 yüzde 0,48 ve Nasdaq yüzde 0,56 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratları da güne düşüşle başladı.
Avrupa ve Asya borsalarında düşüş
Avrupa borsalarında İngiltere dışındaki piyasalarda negatif görünüm oluştu. Petrol fiyatlarındaki artışın risk iştahını azaltması ve teknoloji hisselerindeki kayıpların hızlanmasıyla ASML hisseleri yüzde 6,1, Infineon Technologies hisseleri yüzde 7,7 düştü.
FTSE MIB İtalya'da yüzde 1,68, CAC 40 Fransa'da yüzde 0,76 ve DAX 40 Almanya'da yüzde 0,50 geriledi. İngiltere'nin FTSE 100 endeksi ise yüzde 0,44 yükseldi. Almanya'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,55'e çıkarak 2009'dan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu Üyesi Isabel Schnabel, enerji fiyatlarındaki yükselişin endişe verici olduğunu söyledi. Bakır fiyatlarındaki düşüş madencilik şirketlerinin hisselerini baskılarken, yüksek petrol fiyatları enerji şirketlerinin hisselerine destek verdi.
Asya borsalarında da kayıplar görüldü. Çin'de ağustos ayı perakende satışları yıllık yüzde 0,4 yükseldi ancak beklentilerin altında kaldı. Sabit sermaye yatırımları yüzde 7,2 azalırken sanayi üretimi yüzde 5,2 arttı. İşsizlik oranı ise yüzde 5,3 ile beklentilerin üzerine çıktı.
Ekonomik veriler sonrasında Çin ekonomisine yönelik kaygılar devam ederken Pekin yönetimi üzerindeki mali destek baskısının artabileceği değerlendirildi. Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi yeniden yüzde 3 seviyesinin üzerine çıktı.
Kapanışa yakın Kospi yüzde 0,6, Hang Seng yüzde 0,2, Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 ve Nikkei 225 yüzde 0,1 geriledi.
Borsa İstanbul'da kayıp yüzde 1,60 oldu
BIST 100 endeksi önceki seansı yüzde 1,60 düşüşle 14.235,83 puanda tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat, akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay hareket etti.
Dolar/TL önceki günü yüzde 0,2 artışla 48,6170 seviyesinde bitirdi. Kur, bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 48,6373'ten işlem gördü.
Yurt içinde bütçe dengesi, yurt dışında ise İngiltere işsizlik oranı, Avro Bölgesi dış ticaret dengesi ve ABD New York Fed imalat sanayi endeksi takip edilecek. Teknik değerlendirmelerde BIST 100 için 14.100 ve 14.000 puan destek, 14.300 ve 14.400 puan direnç seviyeleri olarak belirlendi.
Rusya'nın VTB Bank'ı ABD yaptırım listesine girdi
ABD Hazine Bakanlığı, İran'a yönelik "ekonomik dışlama operasyonu" kapsamında Rusya'nın önde gelen finans kuruluşlarından VTB Bank'ı yaptırım listesine aldı. Bakanlık, bankanın yaptırımlardan kaçılmasına yardım ettiğini iddia etti.
